ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਬੂਤਰ ਨੇ ਮੌਤ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਯਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਯਮ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਮ ਦਾ ਅਸਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉੱਲੂ ਨੇ ਅੱਗ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਅਗਨਿ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਈ, ਜਿਸਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੱਡਾ ਹੀ ਭੈਅਨਕ ਸੀ। ਉਸ ਜੰਗ ਵਿਚ, ਉੱਲੂ ਨੇ ਅਗਨਿ ਦਾ ਅਸਤਰ ਕਬੂਤਰ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ, ਤੇ ਕਬੂਤਰ ਨੇ ਵੀ ਯਮ ਦੀਆਂ ਫਾਹੀਆਂ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉੱਲੂ ਵਲੋਂ ਅੱਗ ਦੇ ਹਥਿਆਰ, ਤੇ ਕਬੂਤਰ ਵਲੋਂ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਫਾਹੀਆਂ ਤੇ ਲਾਠੀਆਂ ਛੱਡੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਲੜਾਈ ਵੱਡੀ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਾਂ ਤੇ ਬਗਲੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਮਹਾਂਸੰਗਰਾਮ ਵਿਚ, ਕਬੂਤਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੇਤੀ ਨੇ ਜਦ ਅੱਗ ਦੇ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਪਰ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਹੇਤੀ ਅੱਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੀ: "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਹਵਨ ਦਾ ਪਾਤੀ, ਯਜਨਾ ਦਾ ਭੋਗੀ ਹੈਂ। ਤੇਰੀ ਸੂਰਤ ਨਾ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਲੁਕਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਦੇਵਤੇ ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਭੇਂਟਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੂੰਹ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੇਂਟਾਂ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਜਾਰੀ ਅਤੇ ਦੂਤ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਭਾਵਸੁ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਾਣ ਵਜੋਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਾਹਰ ਖੁਰਾਕ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਯਜਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਦਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਅੱਗ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਇਹ ਅਸਤਰ, ਹੇ ਕਬੂਤਰ-ਪਤਨੀ, ਅਫਲ ਹੈ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੱਸ, ਇਹ ਅਸਤਰ ਕਿੱਥੇ ਟਿਕ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਹੇਤੀ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਇਹ ਅਸਤਰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਵੇ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਜਾਂ ਪਤੀ ਉੱਤੇ ਨਾ ਆਵੇ। ਸੱਚ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਜਾਤਵੇਦਸ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।" ਅੱਗ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਪਤਿਵਰਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਾ ਤੈਨੂੰ। ਤੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾ, ਹੇ ਕਬੂਤਰ-ਪਤਨੀ।" ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਉੱਲੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਯਮ ਦੀਆਂ ਫਾਹੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਤੇ ਯਮ ਦੀ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ। ਡਰੀ ਹੋਈ ਉਹ ਯਮ ਕੋਲ ਗਈ ਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੀ, "ਤੇਰੇ ਡਰ ਤੋਂ ਲੋਕ ਭੱਜਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਡਰ ਤੋਂ ਹੀ ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮਚਰੀਆ ਪਾਲਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਡਰ ਤੋਂ ਹੀ ਗਿਆਨੀ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਡਰ ਤੋਂ ਹੀ ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਡਰ ਤੋਂ ਹੀ ਲੋਕ ਹਿੰਸਾ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਡਰ ਤੋਂ ਹੀ ਨਰਮ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਡਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸੋਮਾ ਪਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਉਸ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਰਾਖੇ ਯਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਮੰਗ ਜੋ ਤੇਰਾ ਮਨ ਚਾਹੇ, ਮੈਂ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਉੱਲੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਤੇਰੀਆਂ ਫਾਹੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਤੇ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।" ਯਮ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬੇਨਤੀਆਂ ਸੁਣ ਕੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਦੱਸ, ਇਹ ਫਾਹੀਆਂ ਤੇ ਲਾਠੀ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇ?" ਉੱਲੂ-ਪਤਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੇਰੀਆਂ ਫਾਹੀਆਂ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਆ ਜਾਣ, ਤੇਰੀ ਲਾਠੀ ਵੀ ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਆਵੇ।" ਯਮ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸਭ ਜੀਉਣ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਾ ਹੋਵੇ।" ਯਮ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫਾਹੀਆਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈਆਂ, ਤੇ ਅੱਗ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਅਸਤਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ। ਕਬੂਤਰ ਤੇ ਉੱਲੂ, ਦੋਵੇਂ ਦੇਵ-ਸਵਰੂਪ, ਆਪਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰ ਲਏ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਚੁਣੋ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਸਾਡੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ ਵੈਰੀ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਪਾਪੀ ਪੰਛੀ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਕੀ ਚਾਹੀਏ? ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗਣਾ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲੇ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਈ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਰਸ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਸਦਾ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਹੈ।" "ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਸੂਰਜ, ਧਰਤੀ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਅਨਾਜ—ਇਹ ਸਭ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ। ਇ en, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਮੌਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ; ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨਾ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ; ਜੀਵ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੁਝ ਚਾਹੀਏ, ਕੁਝ ਐਸਾ ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਨੇਕੀ ਦੇਵੇ; ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰੋ।" ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਧਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ... ਸਾਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਮਿਲਣ, ਅਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਬਣੀਏ—ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਰ ਹੈ।" "ਇੱਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਪਾਠ ਕਰਨਾ, ਹਵਨ ਕਰਨਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ—ਚਾਹੇ ਨੇਕ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪਾਪੀ, ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ—ਇਹ ਸਭ ਅਮਰ ਪੁੰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਰ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੰਨਿਆ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣੋ। ਜੋ ਕੋਈ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਯਮ ਦੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਪੀੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਮਰੇਗਾ। ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਮ ਦੇ ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨੂੰ ਅਟਲ ਰਹਿ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ 88,000 ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਗਰਭਵਤੀ ਇਸਤਰੀ ਤੀਜੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਨ੍ਹਾਵੇ—ਜਾਂ ਕੋਈ ਬਾਂਝ ਇਸਤਰੀ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਸੱਤ ਦਿਨ ਇੱਥੇ ਨ੍ਹਾਵੇ—ਉਹ ਵਧੀਆ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਣੇਗੀ, ਜੋ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਬੂਤਰ ਤੇ ਉੱਲੂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਹਾਣੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਿਵਰਤਾ, ਭਗਤੀ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ।