ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ, ਪੁੱਛਿਆ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਇਹ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ?" ਇਸ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਹੋਏ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਘਟਨਾ ਜਿਵੇਂ ਵਾਪਰੀ ਸੀ, ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, "ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਜਣੇ—ਰਾਜਾ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ, ਮਾਂ ਤੇ ਪਿਤਾ—ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਦੁੱਖ ਦੀ ਆਮਦ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਲੋਕ ਦੁੱਖ ਆਉਣ 'ਤੇ ਵਿਹਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਲਾਜ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਦੈਵੀ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਵੀ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮੁਸੀਬਤ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਜੋ ਵਿਵੇਕ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ।" ਸੀਤਾ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਨਿਰਫਲ ਦੁੱਖ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦਾ? ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਹੱਤਿਆ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ? ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕੀ ਹੈ?" ਫਿਰ ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਾਂਗੀ; ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰੋ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੂਜੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਲੈ ਲਵੇ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੂਜਾ।" ਸੀਤਾ ਦੇ ਧਰਮ ਭਰੇ ਬਚਨ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਉਚਾਰਣ ਹੋਏ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈਂ, ਗਰਭ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਉਚਿਤ ਗੱਲ ਆਖਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨੀ ਕੀ ਹੈ?" ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋ, ਸਿਰਫ਼ ਗੌਤਮੀ ਨੂੰ ਨਹਿਲਾਉਣ, ਭੋਗ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਜਤਨ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਜਨਕ ਕੁਲ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਜੋ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ।" "ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ, ਖੁਦ ਵੀ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ?" ਜਦ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਦਾ ਕਰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਸਮੱਗਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ। ਉਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਾ, "ਇਥੇ ਇੰਗੁਦੀ ਦੇ ਫਲ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਟਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਪਲੱਬਧ ਹੋ ਗਿਆ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ, ਆਟੇ ਨਾਲ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਪਿੰਡ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, "ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦੇ। ਤੂੰ ਰਾਜ ਗਵਾ ਕੇ ਜੰਗਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੋਰ ਕੀ ਘਾਟ ਹੈ?" "ਤੂੰ ਕਦੇ ਠੱਗੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈਂ; ਇੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਧਨ ਲਈ ਠੱਗੀ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਹਨ।" "ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਮ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ: ਜੋ ਭੋਜਨ ਮਨੁੱਖ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਭੋਜਨ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।" ਜਦ ਪਿੰਡ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਿੱਸੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਲਾਸ਼ ਜਿੱਥੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ, ਉਹ ਯਾਦ ਆਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿਤਯ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨ ਆ ਗਏ। ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵਾਹਨ 'ਤੇ ਆਇਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਾਹਨ 'ਤੇ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਿੰਨਰ ਵੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ; ਪਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸੇ, ਸਿਰਫ਼ ਦੇਵਤੇ ਹੀ ਦਿੱਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਮ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕਿੱਥੇ ਹਨ?" ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਆਵਾਜ਼ ਸੀਤਾ ਰਾਹੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖੀ, "ਤਿੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਵੇਖ, ਪੁੱਤਰ," ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। "ਤੂੰ ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਪੂਰਨ ਹੈਂ, ਰਾਮ; ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਸੁਰਗ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਜਾਤਾਂ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਡਿਆਈ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਧਨਵਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਉੱਤਮ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ; ਵੇਖ, ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪਾਪੀ ਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੜੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਰ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਕਰਤੱਵ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਹੋਵੇ। ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਮੈਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਧਨਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਲਈ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਰਾਮ, ਹੁਣ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁਂ, ਤਿਵੇਂ ਜਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਕਰਤੱਵ ਰਹਿ ਗਿਆ?" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਕੋਈ ਦਰਿਆ ਗੰਗਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਉਧਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।" "ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ, ਰਾਮ, ਸਾਰੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤੱਵ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ; ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰ ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਉਧਾਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਸਭ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਜਾਓ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁਂ, ਤਿਵੇਂ ਜਾ।" ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਹੌਸਲਾ ਪਾ ਕੇ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਆਹ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ! ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਰਗਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਧਨਵਾਨ ਹਾਂ, ਜੋ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ।" ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੋਲਾਂ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਚੁੰਨੀ ਹੋਈਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਅਤੇ ਛੱਤੀਸ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਰਾਮ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਭਰੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।