ਰਿਪੁ, ਰਿਪੁੰજય, ਵੀਰ, ਵ੍ਰਕਲਾ ਅਤੇ ਵ੍ਰਕਤੇਜਸ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਿਪੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੋਤਿ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਰਿਪੁ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਪੁਸ਼ਕਰিণੀ, ਜੋ ਵਿਰਣਯ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਦੇ ਮਹਾਨਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨਡਵਲਾ, ਜੋ ਵੈਰਾਜਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਮਨੂ ਨੂੰ ਦਸ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਤਸ, ਪੁਰੂ, ਸ਼ਤਦ੍ਯੁਮਨਾ, ਤਪਸਵੀ, ਸਤ੍ਯਵਾਕ, ਕਵੀ, ਅਗ્નਿਸ੍ਤੁਤ, ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸੁਦ੍ਯੁਮਨਾ ਨੌਂ ਸਨ। ਦਸਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਅਭਿਮਨ੍ਯੂ ਸੀ, ਜੋ ਮਹਾਬਲੀ ਸੀ। ਪੁਰੂ ਤੋਂ ਆਗਨੇਈ ਨੂੰ ਛੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਅੰਗ ਤੋਂ ਸੁਮਨਸ, ਸ੍ਵਾਤੀ, ਕ੍ਰਤੁ, ਅੰਗਿਰਸ ਅਤੇ ਮਯਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਅੰਗ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁਨੀਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੇਣ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਵੇਣ ਦੇ ਕੁਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰੋਧ ਉਠਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਮਥਿਆ। ਜਦੋਂ ਵੇਣ ਦੀ ਬਾਂਹ ਮਥੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਥੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਇਹੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰਾਜਾ ਹੈ।" ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਕਵਚ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਵੇਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪૃਥੁ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜ੍ਯ ਨਾਲ ਅਭਿ-ਸ਼ੇਕਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਸੁਤਾ ਅਤੇ ਮਾਗਧਾ ਜਨਮ ਲਏ, ਜੋ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। ਪૃਥੁ ਨੇ ਧਰਤੀ-ਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਕਰਵਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਫਸਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਲਈ, ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਪਿਤਰ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਸੱਪ, ਧਰਮੀ ਲੋਕ, ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਪਹਾੜ—ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਪਾਤ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਕਰਵਾਇਆ। ਧਰਤੀ ਨੇ ਹਰ ਇਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਚਲਾਇਆ। ਪૃਥੁ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਧਰਮੀ ਸਨ ਅਤੇ ਯਜ੍ਯ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਅੰਤਰਧਾਨਾ ਤੋਂ ਸ਼ਿਖੰਡਿਨੀ ਨੇ ਹਵਿਰਧਾਨਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਹਵਿਰਧਾਨਾ ਤੋਂ ਆਗਨੇਈ ਨੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਧਿਸ਼ਣ, ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿਸ਼, ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਗਯਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵ੍ਰਜਾਜਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿਸ਼, ਜੋ ਧੰਨਵਾਨ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਬਣਿਆ। ਹਵਿਰਧਾਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿਸ਼ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਸਵਰਣਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਜਨਮਿਆ। ਸਮੁੰਦਰ-ਜਨਮ ਸਵਰਣਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿਸ਼ ਨੂੰ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਕਹਾਏ ਅਤੇ ਤੀਰ-ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਵਿਦ੍ਯਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਚੇਤਸ, ਇਕਤਾ ਨਾਲ ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲ ਗਏ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਪੈ ਗਈ। ਹਵਾ ਚੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕੀ, ਆਕਾਸ਼ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਜੀਵ ਹਿਲ-ਜੁਲ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ, ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮੂੰਹੋਂ ਹਵਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਛੱਡਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਹਵਾ ਨੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਕੇ ਸੁੱਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਭਯਾਨਕ ਅੱਗ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਕੁਝ ਹੀ ਡਾਲੀਆਂ ਬਚੀਆਂ, ਤਾਂ ਸੋਮਾ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਹੇ ਰਾਜਾਵੋ, ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੋ। ਧਰਤੀ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ—ਹੁਣ ਅੱਗ ਤੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਵੋ।" ਸੋਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੁਆਰੀ ਦਿਖਾਈ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀ ਸੀ, ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਨਮੀ ਹੋਈ। ਸੋਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮਾਰੀਸ਼ਾ ਹੈ, ਰੁੱਖਾਂ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਵੇ।" "ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਮੇਰੀ ਅਰਧੀਕ ਊਰਜਾ ਨਾਲ, ਇਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਡਕ੍ਸ਼ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ। ਉਹ, ਤੁਹਾਡੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਧਾਏਗਾ।" ਸੋਮਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਨੇ ਰੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਤੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਰੀਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਮਾਰੀਸ਼ਾ ਅਤੇ ਦਸ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਤੋਂ ਮਹਾਬਲੀ ਡਕ੍ਸ਼ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਬਣਿਆ, ਮਹਾਨ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਡਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਮਨੋਂ ਹੀ ਅਚਲ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਰਚੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਧੀਆਂ ਧਰਮ ਨੂੰ, ਤੇਰਾਂ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧੀਆਂ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਨਕ੍ਸ਼ਤਰਾਂ ਵਲੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਧੀਆਂ ਤੋਂ ਦੇਵਤੇ, ਪੰਛੀ, ਗਾਂਵਾਂ, ਸੱਪ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਦੈਤ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੀਵ ਜਨਾਨੀ-ਪੁਰਖ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਹਿਲਾਂ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੀਵ ਇੱਛਾ, ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਅਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਸੱਪਾਂ, ਰਾਖਸਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਡਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਡਕ੍ਸ਼, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਵਰਤਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਖੱਬੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਉਹ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਚੇਤਸਾ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ? ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਦਾ ਪੌਤਰ ਉਸ ਦਾ ਸੱਸੁਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ?" ਸੁਤ ਜੀ, ਇਹ ਸਾਡਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਹੇ ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਲੀਨਤਾ ਸਦੀਵੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਵਿਚ ਕਦੇ ਭਟਕਦੇ ਨਹੀਂ।