ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਿਲੋਂ ਉਖੜਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕੰਪਦੇ ਹੋਏ ਹੋਠਾਂ ਨਾਲ ਡਾਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸਨ, ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ, “ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ!” ਕਹਿ ਕੇ, ਡਾਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਰਾਖੀ ਦੀ ਨੀਤ ਨਾਲ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਾਨ ਵਿਦਿਆ — ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਨੁਰ ਵਿਦਿਆ ਮੁੱਖ ਸੀ — ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਿਖਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ, ਲੋਕਿਕ ਕਲਾਵਾਂ, ਰਥ-ਯੁੱਧ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਗਦਾ-ਯੁੱਧ, ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਅਤੇ ਸੰਕਲਨ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤਾਟਕਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਆਏ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਯਜਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਆਏ ਸਨ, ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯਜਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ; ਜਦੋਂ ਮਹਾ-ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ, ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਨਕ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਨੂੰ ਗਏ। ਉਥੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਦਿਖਾਇਆ। ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ (ਸੌਮਿਤ੍ਰ) ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿਖਾਈ ਹੋਈ ਧਨੁਰ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਜਨਕ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਨੇ ਸੀਤਾ — ਜੋ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਨਮੀ, ਪਰ ਧਨ-ਦੇਵੀ ਹੈ — ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਭਰਤ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸ਼ਤਰੁਘਨ, ਭਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਵੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਗਿਆਨ-ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਡਾਸ਼ਰਥ ਨੇ ਇਹ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਏ; ਅਤੇ ਕਈ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਜ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਪਰ ਮੰਥਰਾ ਦੇ ਦੁਖ-ਦਾਇਕ, ਈਰਖਾ-ਭਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਰੋਕ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਚੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾ-ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਏ; ਜਦ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ — ਜੋ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਨ — ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਨਿਕਲੇ, ਤਦ ਡਾਸ਼ਰਥ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਲੈ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ — ਚਲਦੇ ਜਾਂ ਅਚਲ — ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਦ, ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਹਨ — ਤਾਮਿਸ੍ਰ ਆਦਿ। ਉਥੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ; ਉਹ ਉਥੇ ਉਬਾਲਿਆ, ਕੱਟਿਆ, ਕੁਚਲਿਆ ਅਤੇ ਪੀਸਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਥੇ ਸੁਕਾਇਆ, ਫਾੜਿਆ, ਦੁਬਾਰਾ ਸਾੜਿਆ ਅਤੇ ਡੁਬਾਇਆ ਗਿਆ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤਰਸਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਮ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹੁੰਚੇ; ਉਥੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਗੁਜ਼ਰੇ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੁੜੇ ਅਤੇ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ — ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਣ ਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਵੱਡੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਏ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਪਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲਾ ਥਾਂ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਘਟਨਾ ਘਟਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਾਰਦ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਮ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਦਕਿ ਰਾਜਾ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਯਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਰਾਮ, ਡਾਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਆਪਣੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਲਓ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਜਦ ਰਾਮ ਗੌਤਮੀ ਪਾਰ ਕਰ ਲਏਗਾ, ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।” “ਜਦ ਤੱਕ ਰਾਮ ਨੇ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਤਰਸਾਇਆ ਨਾ ਜਾਵੇ; ਜੇ ਮੇਰੇ ਦੂਤ ਮੇਰਾ ਇਹ ਪੁਣਦਾਇਕ ਆਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ—” “ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇ ਜਾਵੋਗੇ; ਜੋ ਵੀ ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ—” “ਉਹ ਗੌਤਮੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕ ਜਲ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਹਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰਦੇ ਹਨ।” “ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਪ, ਜੋ ਉਲੰਘਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਪਰ, ਪਾਪੀ ਵੀ, ਜੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ—” “ਉਹ ਕਈ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ?” “ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਤਰਸਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਦੱਖਣ-ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ, ਯਮ ਦੇ ਦੂਤੋ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਤਰਸਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਬਚਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ: “ਧਨਿਆ ਹੈਂ ਤੂੰ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਿਸ ਦਾ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ; ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਕੌਣ ਐਸਾ ਸੁਖ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਿਲੇ?” ਜਦ ਰਾਜਾ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਣ ਲੱਗਾ: “ਜਦ ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰਸਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕੱਢ ਲਿਆ ਗਿਆ? ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸੋ।” ਉਥੇ, ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ: “ਇਹ ਗੱਲ ਵੈਦ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਰ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹੈ।