ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਰਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਕੌਸਲਿਆ ਤੋਂ ਰਾਮ, ਸੁਮਿਤਰਾ ਤੋਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਤੇ ਕੈਕੇਈ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਭਰਤ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਤੁਰ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਉਸਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਯਜਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਬੁੱਢੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਆਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਦਿਲੋਂ ਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਬੁੱਢੇਪੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਰਾਜ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।” ਇਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਕੁਲਗੁਰੂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਰਘੁਕੁਲ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਠੁਕਰਾਈ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।” ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਯਜਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੋਠ ਕੰਬਦੇ ਸਨ, ਉਸਨੇ ਗਹਿਰੀ ਸਾਹ ਭਰੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ “ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ” ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਯਜਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਦਿਆਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ, ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ, ਦੁਨੀਆਵੀ ਕਲਾਵਾਂ, ਰਥ ਯੁੱਧ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਗਦਾ-ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਤੇ ਉਪਸੰਹਾਰ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਵੀ ਦਿੱਤੀ। ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤਾਟਕਾ ਦੈਤਣੀ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਆਏ ਹੋਏ ਯਜਨ ਵਿਘਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਵੀ ਨਾਸ ਕੀਤਾ। ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਯਜਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਗਏ। ਉਥੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿਚ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਅਦਭੁਤ ਧਨੁਸ਼ ਵਿਖਾਇਆ। ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ (ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ) ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿਖਾਈ ਹੋਈ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸੀਤਾ—ਜੋ ਜਠਰ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ—ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਅਤੇ ਭਰਤ ਲਈ ਵੀ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੀ ਅਕਲ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਏ। ਕਈ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਜ ਪੂਰਾ ਰਾਜੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਮੰਥਰਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੁਸ਼ਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਈਰਖਾ ਆ ਗਈ। ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੱਚੇ ਬਚਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਆਪਣੀ ਨੇਕੀ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਸਾਰੇ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਰਾਜ-ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਨਿਕਲੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਲੈ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਜੀਵ—ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਚਲ—ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਯਮ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਨਰਕ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤਾਮਿਸ੍ਰ ਆਦਿ। ਉਥੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਬਾਲਿਆ ਗਿਆ, ਕੱਟਿਆ, ਕੁੱਟਿਆ, ਪੀਸਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੁੱਕਾਏ, ਫਾੜੇ, ਫਿਰ ਸਾੜੇ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੋਏ ਗਏ—ਇਹ ਸਭ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਆਇਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਮ ਆਪਣਾ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਧੇ ਅਤੇ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਵੱਡੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਡਰ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ ਦੈਤਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣਾਇਆ। ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵਸਤੀ ਬਣਾਇਆ। ਇਥੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਮ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਜਦਕਿ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਅਜੇ ਵੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਯਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਹੁਣ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨੇੜੇ।” “ਹੁਣ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਰਕਾਂ ਤੋਂ ਕੱਢ ਲਵੋ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਰਾਮ ਗੌਤਮੀ ਪਾਰ ਕਰ ਲਵੇਗਾ, ਉਹ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਵੇਗਾ।” “ਜਦ ਤੱਕ ਰਾਮ ਨੇ ਨਦੀ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸਤਾਇਆ ਜਾਵੇ।