ਭਾਵੇਂ ਰਾਜਾ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਤਕਦੀਰ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ—ਉਹ ਇੱਕ ਖੱਡ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ ਗਿਆ ਤੇ ਉੱਥੇ ਆਏ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ ਚਲਾਏ। ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਈ ਜੀਵ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਕਦੀਰ ਨੇ ਪਾਸਾ ਪਲਟਿਆ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਉਸ ਖੱਡ ਵਿਚ ਸੀ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇੱਕ ਬੁੱਢਾ ਆਦਮੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਸੀ। ਉਹ ਨਾ ਸੁਣ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ। ਫਿਰ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤੜਫ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਰਾਤ ਪੈ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਬੁੱਢਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਪਰ ਤੂੰ ਤਾਂ ਹਜੇ ਬੱਚਾ ਹੀ ਹੈਂ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ।" ਉਹ ਫਿਰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ, ਬਹਿਰਿਆਂ ਤੇ ਬੁੱਢਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਲਾਨਤ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਬੁੱਢਾਪੇ ਨਾਲ ਥੱਕ ਗਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਲਾਨਤ ਹੈ।" "ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਹੀ ਜੀਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਦ ਤੱਕ ਕੋਲ ਧਨ, ਤੰਦਰੁਸਤ ਸਰੀਰ ਤੇ ਅਣਰੋਕੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹਨ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੌਤ ਹੀ ਚੰਗੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ।" ਇਹ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤ ਸੀ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਦੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਅਯੋਗ ਹੈ।" "ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦਾ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦੇਵੇ?" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਬੁੱਢੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਤਣੇ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਪਾਣੀ ਦਾ ਘੜਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ, ਨ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਦੋਜਾਤੀ ਨੂੰ। ਦੋਵੇਂ ਜਲਦੀ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਲਦ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਘੜਾ ਭਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ, ਉਸਨੂੰ ਹਾਥੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ ਚਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜੇ ਅਟੱਲ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਤਕਦੀਰ ਦੇ ਧੋਖੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਇਨਸਾਨ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਬੈਠਦਾ? ਜਦ ਉਹ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਪੀੜਾ ਵਿਚ ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਇਹ ਦੁਖਦਾਈ ਕੰਮ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ? ਮੈਂ ਇਕ ਸਤਕਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ—ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਮੈਤ੍ਰਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਦੁਖੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨਿਸ਼ਚਲ ਤੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਥਾਂ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਜਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚਮਕਦੀਆਂ ਜੋਤ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਓਥੇ ਹੀ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਤੀਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ? ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਆਏ ਹੋ? ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਪਾਪ ਕਰ ਬੈਠਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਉੱਚਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੱਸੋ।" "ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਹੰਤਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਛੂਹਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਚੰਡਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।" ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੁਣ ਖਤਮ ਹੋਣੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਜਾਣ ਲਵੋ, ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਬੁੱਢੇ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹਾਂ—ਕੌਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰੇਗਾ, ਜਦ ਦੋਵੇਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹਨ ਤੇ ਇਕੋ ਪੁੱਤਰ ਸੀ?" "ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਉਹ ਇਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਜੀਊਣਗੇ? ਹਾਏ, ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਅਭਾਗਾ ਹਾਂ—ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਧਰਮ ਟੁੱਟ ਗਿਆ।" "ਅੱਜ ਮੈਂ ਮਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹਾਂ—ਹੇ ਤਕਦੀਰ, ਤੂੰ ਕੀ ਕਰ ਬੈਠੀ? ਫਿਰ ਵੀ, ਜਲਦੀ ਉੱਥੇ ਜਾ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਘੜਾ ਲੈ ਕੇ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾ ਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮਰ ਨਾ ਜਾਣ।" ਇਹ ਆਖਦਿਆਂ ਹੀ, ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਛੱਡ ਗਈ। ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਘੜਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਉਹ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਜਿੱਥੇ ਬੁੱਢੇ ਮਾਪੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਸ ਰਾਤ, ਦੋਵੇਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ: "ਕੀ ਉਹ ਚਿੰਤਤ ਹੈ, ਜਾਂ ਨਾਰਾਜ਼, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ? ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਅਜੇ ਤਕ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ—ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ, ਹੁਣ ਕਿਹੜੀ ਆਸ ਰਹਿ ਗਈ?" "ਅਜਿਹਾ ਪੁੱਤਰ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੇ—even ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਖ਼ਰਾਬ ਵੀ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕੌਂਦ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਭਾਰੀ ਹੈ।" ਜਦ ਦੋਵੇਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਆਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆ ਗਿਆ। "ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਕਿਉਂ ਆਇਆ? ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਇਕੋ ਆਸਰਾ, ਸਾਡੀ ਅੱਖਾਂ ਹੈਂ—ਤੂੰ ਬੋਲਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਕੀ ਤੂੰ ਮਾਪਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੈਂ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੀੜਤ ਤੇ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਾਜਾ, ਡਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਸਾਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ, ਪੁੱਤਰ।" ਫਿਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ—ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਸੱਚ ਦੱਸ।" ਰਾਜਾ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਪਾਣੀ ਤਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੀ ਲੈਓ। ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਉੱਥੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੁਖੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ, ਸਾਨੂੰ ਧੋਖਾ ਨਾ ਦੇ।" ਤਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਜਿਵੇਂ ਦੀ ਤਿਵੇਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬੁੱਢੇ ਢਹਿ ਪਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਸਾਨੂੰ ਉੱਥੇ ਲੈ ਚਲ। ਸਾਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾ ਲਾ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੰਤਾ ਦਾ ਛੂਹਾ ਕਦੇ ਨਾ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲਾ ਪਾਪ ਹੈ।