ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਖਮਈ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਹਿੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰੇ। ਇਹ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸਾਡੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਕਰਕੇ, ਸਾਡੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਸਥਿਰ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਭਲੇ ਕਰਮ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਜਨਮ ਜਾਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਸਭ ਪੂਰੇ ਹੋਣ। ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਧਰਮਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪੁੰਨਿਆਤਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਦਾ ਮਹਾਨ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਗੁਰੂ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੇ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨਦੀ ਜੋ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਮੰਗਲਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੇ ਸੰਗਮ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਿਣੁ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿਣੁ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਣੁ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਉਹ ਗੋਵਿੰਦਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਧਰਤੀ ਮਿਲੀ। ਉਥੇ ਹਰਿ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਗੋਵਿੰਦਾ ਹਰਿ ਬਣ ਗਿਆ। ਹਰਿ ਨੇ ਹਰਿ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜਿਥੇ ਇਹ ਸਥਿਰਤਾ ਹੋਈ, ਉਥੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਨੇ ਇਹ ਸਥਿਰਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ੀ। ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਉਥੇ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਗੋਵਿੰਦਾ, ਮੰਗਲਾ ਸੰਗਮ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਇੰਦਰ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਬਾਰਹਸਪਤਿਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ, ਵਿਣੁ ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦਾ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਉਥੇ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਸਨਾਨ, ਦਾਨ ਜਾਂ ਕੋਈ ਭਲਾ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਖੂਤ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦਾ, ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੁਆਈ ਹੋਈ ਰਿਆਸਤ ਵਾਪਸ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੱਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਇਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਨ ਤੀਰਥ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦੇਂਦਾ ਹੋਵੇ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਤੋਂ ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਰਭ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਵੀ ਸਭ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਲਵਾਨ, ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਵਾਂਗੂ ਵੀਰ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਬਲੀ ਵਾਂਗੂ ਰਾਜ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਤਿੰਨ ਰਾਣੀਆਂ ਸਨ—ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਸੁਮਿਤਰਾ ਅਤੇ ਕੈਕੇਈ—ਜੋ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ, ਸੋਭਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲਛਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਰਣ—ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਜਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ੂਦਰ—ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੋਗ, ਅਕਾਲ, ਸੁੱਕਾ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਸੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਕ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚ ਰਾਜ ਦੀ ਲੋਭ ਲਈ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਕਦੇ ਦੇਵਤਾ ਜਿੱਤਦੇ, ਕਦੇ ਦੂਜੇ। ਇਹ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਫਿਰ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਦੇਵਤਾ ਵਿਣੁ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨਾ ਕੋਲ ਗਏ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਬਲਵਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਫਿਰ ਤਪ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਜਾ ਕੇ ਯੁੱਧ ਕਰੋ।' ਸਭ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਦੇਵਤਾ, ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਕੋਲ ਗਏ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਉਥੇ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤਾਂ ਜਿੱਤੇ, ਨਾ ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵ। ਜਦੋਂ ਲੜਾਈ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਹੋਈ: 'ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਜਿੱਤਣਗੇ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਦਾਨਵ ਦੋਵੇਂ ਜਿੱਤ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ ਵਾਯੂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਜਿੱਤ ਪੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪੱਖ ਲਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਜਿੱਤਣ।' ਵਾਯੂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਆਵਾਂਗਾ, ਵਾਯੂ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ।' ਵਾਯੂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਹਾਡੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਸਾਡੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਵੀ ਸਾਥ ਦਿਓ।' ਤਦ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਚਨ ਦੇ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ, ਹੁਣ ਜਾਓ।' ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਦੇਖ ਰਹੀ ਸੀ, ਨਮੁਚੀ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਦੇ ਰਥ ਦਾ ਧੁਰਾ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।