ਇੰਦਰ, ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਮੁੜ ਮੁੜ ਗੁਆਉਣ ਦੇ ਦੁਖ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਉਲਝਣ ਅਤੇ ਦੁਖ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਜੋ ਵਾਕ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਕਿਉਂ ਗੁਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਵਾਕ ਦੇ ਸਵਾਮੀ? ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਰੁਤਬਾ ਗੁਆ ਕੇ, ਮੈਂ ਜੋ ਬਦਨਾਮੀ ਭੁਗਤਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਹੈ।" ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਕੌਣ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਰਾਹ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ? ਕੋਈ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਜਾ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ, ਅਗਲੇ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਸ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ, ਸਚੀ ਦਾ ਪਤੀ, ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਸਵਾਮੀ, ਸਾਡਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਖਿਆ, "ਇੰਦਰ 'ਅਧੂਰੀ ਕਰਤਵਤਾ' ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਰਾਜਪਦ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੈ।" ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, "ਸਥਾਨ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੋਸ਼ਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਾਂ ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਭੁੱਲ, ਅਣਉਚਿਤ ਦਾਨ, ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਭੇਟ—ਇਹ ਸਭ ਅਧੂਰੀ ਕਰਤਵਤਾ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹਨ।" "ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੈਵੀਆਂ ਦੀ ਅਣ-ਅਦਬੀ, embodied beings ਵਿਚ ਅਧੂਰੀ ਕਰਤਵਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਘਮੰਡ, ਦੁਖ ਅਤੇ ਪਦ ਖੋ ਜਾਣਾ ਛੱਡਣਾ ਔਖਾ ਹੈ; ਜੇ ਮਨ ਉਲਝਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਰਤਵਤਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।" "ਕੰਮ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਮਨ ਉਲਝਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਕਰਤਵਤਾ ਅਧੂਰੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ, ਫਿਰ ਕਿਹੜੀ ਮੁਸੀਬਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ?" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਸੁਣਾਈ: ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਨਵੰਤਰੀ, ਆਯੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਅੰਧਕਾਰ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ; ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਘਟਨਾ-ਚੱਕਰ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਸ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਬਣੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ?" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਦੋਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਣ, ਸਾਰੇ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਅਤੇ ਦੁਖ-ਸਾਗਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਾਅ ਸੁਣੋ। ਇਹ ਦੁਖੀ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ। ਗੌਤਮੀ ਦੇਵੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਹਰੀ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਸਤੁਤਿ ਕਰੋ।" "ਸ਼ੁਧੀ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਗੌਤਮੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਗੌਤਮੀ ਦੀ ਸਤੁਤਿ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮਤਸਯ, ਕੂਰਮ, ਵਾਰਾਹਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਨ੍ਰਿਸ਼ਿੰਹਾ, ਵਾਮਨ ਦੇਵ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ! ਹਯਗ੍ਰੀਵ, ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ, ਬੁੱਧ, ਰਾਮ, ਕਲਕਿਨ—ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ!" "ਅੰਤ-ਰਹਿਤ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਾਮਦਗਨ्य, ਵਰੁਣ, ਇੰਦਰ, ਯਮ—ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਤ੍ਰਿਲੋਕੀ-ਰੂਪ, ਸਰਸਵਤੀ-ਧਾਰੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਨਮਸਕਾਰ!" "ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਤੁਸੀਂ ਲਕਸ਼ਮੀ-ਧਾਰੀ ਹੋ, ਅਨੇਕਾਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਪੈਰ, ਕੰਨ, ਅੱਖਾਂ, ਸਿਰ ਹਨ। ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜਦ ਤਕ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਹੇ ਹਰੀ, ਦਇਆ-ਸਾਗਰ, ਉਹ ਨਸੀਬ ਤੋਂ ਵੰਜੇ, ਅਸ਼ੁਧਤਾ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਖਮ, ਸਰਵੋਤਮ, ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਓਮ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਚਿੱਤ-ਸਰੂਪ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਨੰਦ-ਮਈ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।" "ਇੱਥੇ, ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ; ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੇ, ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਤਾ, ਛੇ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਰੱਖ ਕੇ, ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਛੱਡ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਦੁਆਰਾ, ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਨਾ ਜਾਤ, ਨਾ ਕਰਤਵ, ਨਾ ਵੇਦ, ਨਾ ਧਿਆਨ, ਨਾ ਸਮਾਧੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਭਾਵ ਭਰਕੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਸ਼ਿਵ, ਸ਼ੰਕਰ, ਸ਼ਾਂਤ-ਮਨ ਵਾਲੇ ਸੋਮਾ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਇਕ ਮੂਰਖ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਮੁਕਤੀ-ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਗਿਆਨ, ਯਜਨ, ਤਪ, ਧਿਆਨ, ਭੇਟ, ਵੱਡੇ ਫਲ—ਸਭ ਵਿੱਚ।" "ਇਹ ਸਰਵੋਤਮ ਫਲ ਹੈ: ਸੋਮਾ-ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਭਕਤੀ, ਜੋ ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਫਲ ਦਿੱਖਦਾ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਤੁਹਾਡੀ ਭਕਤੀ ਹੀ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਪੜਾਅ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਆਸਰਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਫਲ। ਪਰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਪੜਾਅ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦਇਆਲੂ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਭਕਤੀ ਹੋਵੇ। ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਪਾਪੀਆਂ ਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਸਥੂਲ ਤੇ ਸੁਖਮ, ਆਦਿ ਤੇ ਅਨੰਤ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ, ਅਸਲ ਤੇ ਅਸਲ-ਰਹਿਤ ਦੋਵੇਂ ਹੋ। ਵੇਦ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ, ਮੈਂ ਸੋਮਾ-ਈਸ਼ਵਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਫਿਰ, ਹਰੀ ਤੇ ਹਰਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਭੂ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੋਈ ਵੀ ਵਰ ਮੰਗੋ, ਚਾਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਹੋਵੇ।" ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੀ ਰਿਆਸਤ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮਿਲਦੀ ਤੇ ਗੁਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਮੁਸੀਬਤ ਮੁਕ ਜਾਵੇ।" "ਮੇਰੀ ਰਿਆਸਤ ਅਟੱਲ ਰਹੇ, ਮੇਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਅਡੋਲ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਟੱਲ ਰਹੇ।" ਹਰੀ ਦੇ ਬਚਨ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਇਹ ਆਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਆ ਗਈ, ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਦੋਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਵਭਾਵ ਨਾਂ ਡਿੱਗਦੀ, ਨਾਂ ਆਸਰੇ ਵਾਲੀ, ਨਾਂ ਬਦਲਦੀ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਤ੍ਰੈ-ਦੇਵੀਤਾ, ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ, ਗੌਤਮੀ, ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ—ਇਥੇ, ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।