ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਰਪ ਉੱਤੇ ਵਿਛਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਗੋਵਿੰਦ, ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਰਤਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਈਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। “ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਤ ਅਤੇ ਅਸਤ ਹੋ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਮਾਧਵ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਧਾਈ ਹੋਵੇ!” “ਤੁਸੀਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇੱਛਾ ਰੂਪ ਹੀ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਰਾਮ ਹੋ, ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਸ਼ੁਭਤਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ! ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਤਾਰ, ਕਰਮ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਪੀਤਾਂਬਰ ਧਾਰੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਧਾਈ ਹੋਵੇ।” “ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ, ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋ, ਮੰਗਲ ਮੂਰਤੀ, ਸਤਵ ਗੁਣ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਜਨਮ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦਾਤਾ ਕੇਸ਼ਵ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਧਾਈ ਹੋਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਭੋਗ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਮੁਕਤੀ ਰੂਪ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਭਗਤ ਵਤਸਲ, ਚਕਰਧਾਰੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।” “ਆਦਰ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਮਨ ਰੂਪ, ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਅੰਨ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਵਾਕ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਮਹਾਨ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਵਰ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਯਜਨਾ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਕਮਲ ਨੇਤਰ, ਦਾਨ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਕੈਟਭ ਦੇ ਵਧਕ, ਯਸ਼ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਰੂਪ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਆਨੰਦ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਸ਼ਿਵਜਨਮ, ਪਾਨ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰੂਪ, ਵਾਮਨ, ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਧੂਮ੍ਰਧਵਜਧਾਰੀ, ਸਭ ਨੂੰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਦਾਤਾ ਰੂਪ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।” “ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਉਹ ਆਤਮਾ ਹੋ ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਕਮਲਨੈਣ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ! ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ।” ਜਦੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ। ਧਨਵੰਤਰੀ, ਜੋ ਚਕਰਧਾਰੀ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀਤਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।” ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਉਹ ਵਰ ਦਿਤਾ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਹੋਈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਸਮੇਂ ਆਉਣ ‘ਤੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਈ ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਕਰਕੇ, ਇੰਦਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਗੁਆ ਬੈਠਾ। ਇਹ ਨਾਹੁਸ਼ ਵਲੋਂ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਵਧ, ਸਿੰਧੂਸੇਨ ਦੇ ਮਾਰਨ, ਅਹਲਿਆ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ। ਇੰਦਰ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਗੁਆਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਬਦਨਾਮੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ?” ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਝਲੀਆਂ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ? ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਹ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹਰੀ, ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਜਾਓ। ਉਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ।” ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕਿਸ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ, ਸ਼ਚੀਪਤੀ, ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਗੁਆਉਂਦਾ ਹੈ? ਸਾਡੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਚਿਰਚਿੰਤਨ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਅਪੂਰਨ ਕਰਤਵ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰਾਜ ਗੁਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਗ੍ਹਾ, ਸਮਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਗਲਤੀ, ਗਲਤ ਦਾਨ, ਜਾਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਆਹੁਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਕਾਰਣ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੈਵਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਅਪਮਾਨਨਾ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਅਪੂਰਨਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਹੰਕਾਰ, ਦੁੱਖ, ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਹਾਨੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਨ ਉਲਝਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਰਮ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਅਤੇ ਅਪੂਰਨ ਕਰਤਵ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਦੁਖ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਸੁਣਾਈ ਕਿ ਆਯੁਸ਼ਪੁੱਤਰ ਧਨਵੰਤਰੀ ਕਿੰਨਾ ਉੱਚਾ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਅੰਧਕਾਰ ਰੂਪ ਅੜਚਣ ਆਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਦੂਰ ਕੀਤਾ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਦੱਸੀਆਂ। ਦੋਵੇਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, “ਉਹ ਦੋਸ਼ ਦੀ ਅੜਚਣ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?” ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਫਿਰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਉਹ ਕਾਰਨ ਸੁਣੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸਫਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੰਝੀਆਂ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਹੈ। ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਹਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ। ਦੋਵੇਂ ਤੁਰੰਤ ਗੌਤਮੀ ਪਹੁੰਚੇ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਇਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮਤਸਯ, ਕੂਰਮ, ਵਰਾ੍ਹ, ਨਰਸਿੰਘ, ਵਾਮਨ, ਹਯਗ੍ਰੀਵ, ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ, ਬੁੱਧ, ਰਾਮ, ਕਲਕੀ—ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ!