ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਰਾਜਾ ਗਹਿਰੀ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਤਮਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੈਤ ਆ ਕੇ ਉਥੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਧਨਵੰਤਰੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ, ਜਪ ਅਤੇ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਸੋਚਿਆ, “ਮੈਂ ਇਸ ਵੈਰੀ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।” ਤਮਾ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਤਮਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹੀ ਸੋਚ ਕੇ, “ਮੈਂ ਵੈਰੀ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ,” ਤਮਾ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਪਰ ਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਨਾਰੀ, ਮਨਮੋਹਣੀ ਹਾਸੀ, ਨੱਚਦੀ ਤੇ ਗਾਉਂਦੀ, ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆਈ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ—ਉਹ ਹਰ ਅੰਗ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ, ਸ਼ਾਂਤ, ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਇਆ ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਇਸ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਵਸਦੀ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇੰਨੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ਹੈਂ? ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ।” ਉਹ ਨਾਰੀ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗੀ, “ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਤੂੰ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹਾਂ; ਤੈਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇੱਛਾ ਜਾਗੀ ਹੈ। ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਂਦੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਅਣਗਣਤ ਪੁੰਨ ਨਾਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸਭ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣ ਔਖੀ ਹਾਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਠਿਨ ਤਪਸਿਆ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਉਸ ਨਾਰੀ ਦੀ ਹੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਆਸਰਾ ਉਸ ਨਾਰੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਿਆ; ਜਦ ਉਹ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਤਪਸਿਆ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਮੈਂ (ਬ੍ਰਹਮ) ਉਥੇ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਆਂ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤਪਸਿਆ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਤੇ ਚਿੱਤ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰਕਾਂ ਨਾਲ ਢਾਢਸ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ 'ਅੰਧਕਾਰ' ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਪਤਨ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ; ਨਾਰੀਆਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਨਾਰੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜੋ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ? ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਅੰਤ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?” ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਸਭ ਯਤਨ ਨਾਲ ਜਨਾਰਦਨ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰ, ਤੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗਾ। ਉਹੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਚਯਿਤਾ ਹੈ, ਪੁਰਾਤਨ, ਵੇਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਣਯੋਗ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪाकर, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਹਿਮਵਤ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗਿਆ, ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਬੋਲਿਆ: “ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ! ਹੇ ਅਦਭੁਤ, ਹੇ ਜੈਪਤਿ, ਹੇ ਅਟੱਲ, ਹੇ ਗੋਪਾਲ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ! ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਹੇ ਸੇਰਪ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਗੋਵਿੰਦ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਰਚਯਿਤਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਹੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਾਲਕ, ਜੈਪਤਿ, ਜੋ ਅਸਤਿਤਵ ਤੇ ਅਨਸਤਿਤਵ ਦੋਨੋ ਹੋ, ਹੇ ਧਰਮਪਤਿ ਮਾਧਵ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ! ਹੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਹੀ ਹੋ, ਹੇ ਰਾਮ, ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਹੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਲਕਸ਼ਮੀਪਤਿ, ਹੇ ਮੰਗਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ! ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਚਯਿਤਾ, ਕਰਮ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਕਰਮ ਹੀ ਹੋ, ਪੀਤ-ਵਸਤ੍ਰਧਾਰੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ! ਹੇ ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ, ਹੇ ਮੰਗਲ-ਸਰੂਪ, ਹੇ ਸਤਵਪਤਿ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਨਮਸਕਾਰ! ਹੇ ਜਨਮ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਨਮਸਕਾਰ! ਹੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਹੀ ਹੋ, ਹੇ ਭੋਗ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਕੇਸ਼ਵ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ! ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਚਕਰਾ-ਧਾਰੀ, ਨਮਸਕਾਰ! ਹੇ ਆਦਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਮਨ ਹੀ ਹੋ, ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ, ਧਰਮ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਧਰਮ ਹੀ ਹੋ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ! ਹੇ ਅੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਅੰਨ ਹੀ ਹੋ, ਵाणी ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਨਮਸਕਾਰ! ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਹੋ, ਪਰਮ ਜੈ ਤੇ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ! ਹੇ ਯਜਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਯਜਨਾ ਹੀ ਹੋ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਦਾਨ ਹੀ ਹੋ, ਕੈਤਭ ਦੇ ਵਧਕ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ! ਹੇ ਯਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਯਸ਼ ਹੀ ਹੋ, ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਸਭ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਸੁਖ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੋ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ! ਹੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਹੋ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ, ਪੀਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਪੀਣ ਹੀ ਹੋ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਰੂਪ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ! ਹੇ ਵਾਮਨ, ਧਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਧੂੰਏ ਵਾਲਾ ਝੰਡਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਦਾਨ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਰੂਪ ਹੋ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਤੇ ਹਥ ਰੱਖੋ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ!” ਜਦ ਉਹ ਇੰਝ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰਾ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਧਨਵੰਤਰੀ, ਚਕਰਾ-ਧਾਰੀ ਦੇ ਵਰ ਪਾ ਕੇ, ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਮੈਂ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਸਰਤਾਜੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਇਹ ਵਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਲਕਸ਼ ਪਾ ਲਿਆ। ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸਤਕਾਰੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਪाकर, ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਸਰਤਾਜੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਕਰਕੇ, ਇੰਦ੍ਰ—ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ—ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ। ਇਹ ਨਹੁਸ਼ ਤੋਂ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਵਧ ਤੋਂ, ਸਿੰਧੁਸੇਨ ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ, ਅਹਲਿਆ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ।