ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ਼ਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੇ ਮਹਾਂਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਜਿਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਸਦਾ ਚਿੰਤਾ ਕੀਤੀ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਉਸ ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਜਾਣਕੇ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਨੇ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਅੰਬਿਕਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਇਸ ਮਹਾਨ ਯਜਨਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਘਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਣ। ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਵੀ ਜੀਵ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੀ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ, ਨਵੇਂ ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਨੋਰਥਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਦੀ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਲਿਆ—ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਖੇਡਾਂ ਭਰੀ ਸੁਭਾਵਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪਿਆ, ਪਰ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਲ ਈਰਖਾ ਸੀ। ਹੇ ਲੰਬੋਦਰ, ਪੇਟ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਵਿਘਨਾਂ ਦਾ ਨਾਥ ਬਣ ਗਿਆ, ਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਲੰਬੋਦਰ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਚਲੋ, ਨਾਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇ!" ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਕੇ ਹੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਣਾਂ ਦਾ ਨਾਥ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ, ਜਿਸ ਦੇ ਇਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨਾਂ ਦੀ ਪਾਸੀ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਕੁਹਾੜੀ, ਜੇਕਰ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਲਈ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਕਾਮ—ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜਾ ਜੋਗ ਹੈ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦੀ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਇੱਛਤ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਆਤਮ-ਗਰਵ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਚੂਹਾ-ਸਵਾਰੀ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਨਾਚ, ਗੀਤ ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨਭਾਵਨ ਰਸ-ਰੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ, ਜਦ ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ, ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ, ਸਤੁਤੀਆਂ, ਨਮਸਕਾਰਾਂ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖੀ ਹੈ—ਉਸ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਘਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੱਤੀ—ਉਸ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬੋਲਿਆ: "ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਅਸੁਰ-ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇਗੀ।" ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ, ਗਣੇਸ਼ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਿਹੜੇ ਭੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਸਯਮ ਨਾਲ ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਦਰਿਦਰਤਾ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ। ਜਿਹੜੇ ਇੱਥੇ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸਫਲ ਹੋਣਗੇ।" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇੰਝ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਯਜਨਾ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਥਾਂ ਵਿਘਨਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਤੇ ਹਰੇਕ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਥਾਂ "ਸ਼ੇਸ਼-ਤੀਰਥ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਰੂਪ-ਵਿਡ਼ੀਅਤ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਸ਼ੇਸ਼, ਮਹਾਂਨਾਗ, ਜੋ ਰਸਾਤਲ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਨਾਗਾਂ ਨਾਲ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਦੈਤ ਤੇ ਦਾਨਵ, ਜੋ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਥੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਰਸਾਤਲ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ, ਪਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਮੈਂ ਨਾਗ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਕੋਲ ਜਾ, ਉੱਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈ।" ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰੇ; ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ, ਨਾਗ ਨੇ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ: "ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਦਕਸ਼ ਦੀ ਯਜਨਾ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਮੁੱਖ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੂੰ ਹੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈਂ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹਮੇਸ਼ਾ, ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਥ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਹੇ ਸੋਮਨਾਥ, ਵਿਅਾਪਕ, ਹੇ ਸੰਸਾਰਪਤੀ, ਨਮਸਕਾਰ; ਮੇਰੀ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ।" ਫਿਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਨਾਗ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦੇ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੈਤ, ਦਾਨਵ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਸਕਣ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦਿੱਤਾ, ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ।" ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ। ਸ਼ੇਸ਼ ਰਸਾਤਲ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ; ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਦੈਤ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਥ, ਹਰਾ, ਸੀ; ਜਿਹੜਾ ਰਾਹ ਉਹ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਰਾਹੀ ਨਾਗ-ਰਾਜ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਜਿੱਥੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਰਸਾਤਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਬਣ ਗਈ; ਉਸ ਗੁਫਾ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਗੰਗਾ ਬਣ ਗਿਆ; ਗੰਗਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਇੱਕ ਚੌੜਾ ਤਲਾਬ ਵੀ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਨਾਗ ਨੇ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੱਗ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉੱਥੇ ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਸੰਗਮ ਹੋਇਆ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਾਗ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਥਾਂ "ਨਾਗਤੀਰਥ" ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਰੋਗ ਤੇ ਦਰਿਦਰਤਾ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ, ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਹੀ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਇੱਕੀ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਹਰੇਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।