ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਜੋ ਕੋਈ ਕੇਵਲ ਸਿਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਉਹੀ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰਤੀਰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸੂਰਜ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਵਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਸੌਰਿਆ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਅਵਿਮੁਕਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਅਵਿਮੁਕਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬ੍ਰਹਮਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਕੇਵਲ ਉਸ ਸਿਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਖੋਪੜੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—even ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਾ ਵੀ ਉੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਅਵਿਘਨਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਘਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਥੇ ਹੋਈ ਇਕ ਮਹਾਨ ਘਟਨਾ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਜਦੋਂ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਦਿਵਿਆ ਯਜਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਵਿਘਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ, ਮੈਂ, ਹਰਿ, ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਕਾਰਨ ਜਾਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—"ਇਹ ਵਿਘਨ ਵਿਨਾਇਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਆਦਿ-ਦੇਵ ਵਿਨਾਇਕ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤੂਤੀ ਕਰੋ।" "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ," ਕਹਿ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਆਦਿ-ਦੇਵ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਨਾਇਕ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਤੂਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਨਮਸਕਾਰ, ਤੇ ਧਿਆਨ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ—ਇਸ ਤੱਕ ਕਿ ਈਸ਼, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ—ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਵਿਘਨ-ਹਰਤਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਘਨ-ਹਰਤਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰ-ਸੰਹਾਰੀ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਵਿਘਨ ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਣ। ਜਿਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਨਮਿਆ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਘਨ-ਹਰਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ—ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ—ਦੀ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਲਿਆ। ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਖੇਡ-ਭਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਤਾ, ਪਰ ਰੱਜਣ ਤੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਲ ਈਰਖਾ ਰੱਖੀ। ਹੇ ਲੰਬੋਦਰ, ਤੂੰ ਵਿਘਨ-ਹਰਤਾ ਬਣ ਗਿਆ—ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਗਣਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਨਾਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇ!" ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਣਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਇਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨਾਂ ਦੀ ਫੰਦੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਉੱਤੇ ਕੁਹਾੜੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—even ਜੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾ ਕਰੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਵਿਘਨ-ਹਰਤਾ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ—ਸਾਰੇ ਉੱਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ—ਉਸ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਹਰੇਕ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਚੀਜ਼ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਤਮ-ਬਲ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੰਕਾਰ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਚੂਹਾ-ਸਵਾਰ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੈਂ ਸਤੂਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਨਾਚ, ਗੀਤ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨਭਾਵਨ ਮੌਜ-ਮਸਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ—ਜਦ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਉਸ ਧਨਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ, ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ, ਸਤੂਤੀਆਂ, ਮੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਘਨ-ਮੁਕਤੀ ਦਿੱਤੀ—ਉਸ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਤੂਤੀ ਕੀਤੀ, ਵਿਘਨ-ਹਰਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਇਸ ਯਜਨ ਵਿਚੋਂ ਸਾਰੇ ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।" ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਗਣੇਸ਼ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸਯਮ ਨਾਲ ਇਸ ਸਤੂਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਕੰਗਾਲੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ। ਜੋ ਇੱਥੇ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਲਗਨ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਦਾਨ ਦੇਣਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸਫਲ ਹੋਣਗੇ।" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਜਦੋਂ ਯਜਨ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਸਥਾਨ ਅਵਿਘਨਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰੇਕ ਵਿਘਨ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਸ਼ੇਸ਼-ਤੀਰਥ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਇਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਸ਼ੇਸ਼, ਮਹਾਨ ਸੱਪ, ਜੋ ਰਸਾਤਲ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਦੈਤ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੇਸ਼ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਤੁਸੀਂ ਰਸਾਤਲ ਦੈਤਾਂ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਮੈਂ ਸ਼ੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਜਾ, ਉੱਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸਤੂਤੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਇਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ।" ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਮਨ-ਚਾਹੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ, ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਸਤੂਤੀ ਕੀਤੀ: "ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਦੇ ਸੰਹਾਰੀ, ਆਦਿ-ਸਰਜਕ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੰਹਾਰ ਦੇ ਕਰਤਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹਮੇਸ਼ਾ, ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਾਰਵ-ਵਿਆਪਕ, ਸ਼ੰਕਰ, ਸੋਮਨਾਥ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਮੇਰੀ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਇਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ।" ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ—ਦੈਤ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਰਾਖਸ—ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕੇ।