ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਅਖੂਟ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਉਚਾਰਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ, ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਨਿਯਮਤ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ—ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਡਟ ਕੇ ਖੜੀ ਸੀ ਤੇ ਦੈਤ ਦੌੜ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਮਾਤਾਵਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਾਤਾਲ ਨੂੰ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੇਰੇ ਪੰਜਵੇਂ ਮੁਖ ਨੇ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਗਧੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਿਆ, "ਹੇ ਦੈਤੋ, ਤੁਸੀਂ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹੋ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਲਦੀ ਆਓ—ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਨਿਗਲ ਲਵਾਂਗਾ!" ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਗਏ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਕੋਲ ਗੁਹਾਰ ਲਾਈ, "ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ! ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹੈ। ਹੇ ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ, ਇਹਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦੇਵੋ।" ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਇਹ ਸਿਰ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਚਲ-ਅਚਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਵੇਗਾ। ਆਓ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰੀਏ।" ਮੰਤਰ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਤ੍ਰਿਣੇਤ੍ਰੀ (ਸ਼ਿਵ) ਹੀ ਗਧੇ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹੀ ਇਸ ਸਿਰ ਨੂੰ ਧਾਰੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ, ਸ਼ੰਭੂ, ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਜੋ ਯਜ੍ਯ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੋਵੇ ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਫਲ ਤੁਰੰਤ ਦਿੱਸੇ, ਉਹ ਕਰਤਾ ਲਈ ਅਸਰਹੀਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਯਜ੍ਯ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਰਣਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਟੀ (ਸ਼ਿਵ) ਹੀ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਏ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਰਥ ਤੇ ਲੋਕ-ਕਲਿਆਣ ਲਈ, ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ "ਤੱਥਾਸ্তু" ਕਿਹਾ। ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਚਿਹਰਾ, ਜੋ ਬੁਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਨਖ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਆਇਆ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ? ਇਲਾਵਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਇਹ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਝੱਲ ਸਕਦੀ, ਮੈਂ ਪਾਤਾਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ।" ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਵੀ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਸੁੱਕ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਤਦ ਦੇਵਤੇ ਸ਼ਿਵ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਿਰ ਝੱਲੋ, ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਹੋ।" ਜੇ ਸਿਰ ਕੱਟਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਨਾ ਕੱਟਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦੋਸ਼ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ, ਸੋਮ ਦੇ ਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਿਰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਗਏ ਤੇ ਭਾਵ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੀ। ਉਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਡਰਾਉਣਾ ਸਿਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਆਇਆ ਸੀ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਖ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਿਰ ਝੱਲ ਲਿਆ। ਉਥੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਅਤਿ-ਦਿਵ੍ਯ ਕਿਰਿਆ ਦੇਖ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਥਾਨ ਬ੍ਰਹਮਤੀਰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅੱਜ ਵੀ ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਚਤੁਰਮੁਖ ਰੂਪ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਸਿਰ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਖੁਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਰੁਦ੍ਰਤੀਰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਸੂਰਜ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਸੌਰਯ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਯਜ੍ਯਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਿਰ, ਜੋ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕੱਟਿਆ, ਉਹ ਅਵਿਮੁਕਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬ੍ਰਹਮਤੀਰਥ ਉੱਤੇ, ਅਵਿਮੁਕਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—even ਜੇਕਰ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਤਿਆਰਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਅਵਿਘਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਘਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਹੋਈ ਘਟਨਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਯਜ੍ਯ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਯਜ੍ਯ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਹਰੀ ਨੂੰ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਕਾਰਨ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਵਿਘਨ ਗਣਪਤੀ (ਵਿਨਾਯਕ) ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਘਨਹਰ ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੋ।" "ਤੱਥਾਸਤੂ" ਆਖ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਨਮਸਕਾਰ ਤੇ ਚਿੰਤਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—even ਈਸ਼, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ—ਅਸੀਂ ਉਸ ਵਿਘਨਹਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਕੋਈ ਭੀ ਦੇਵਤਾ ਵਿਘਨਹਰ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਨੇ ਵੀ ਪੁਰਾਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਅੰਬਿਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ ਯਜ੍ਯ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵਿਘਨ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਕਰੇ; ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੋਇਆ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਵਿਘਨਹਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਉਹ, ਜੋ ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ (ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ) ਦੀ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਲਿਆ—ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਖੇਡਾਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਤਾ, ਪਰ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਲ ਈਰਖਾ ਵਾਲਾ ਮਨ ਰੱਖਿਆ; ਹੇ ਲੰਬੋਦਰ, ਤੂੰ ਹੀ ਵਿਘਨਹਰ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਲੰਬੋਦਰ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਨੱਚਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਵੇ!" ਤੇ ਕੇਵਲ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਣਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ, ਜੋ ਇੱਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨਾਂ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਕੁਹਾੜੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—even ਜੇ ਪੂਜਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਵਿਘਨਹਰ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਧਰਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਕਾਮ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦੀ—ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਅਤਮ-ਸੰਬਲ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅਹੰਕਾਰ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਪਿਆਰੇ, ਚੂਹੇ-ਸਵਾਰ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।