ਸਾਗਰ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀਆਂ ਦੋ ਰਾਣੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ। ਵੱਡੀ ਰਾਣੀ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਛੋਟੀ ਰਾਣੀ, ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਦੀ ਧੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਮਹਾਨ ਸ਼ੀ ਔਰਵ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ—ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ, ਦੋਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣਗੇ। ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇ, ਜੋ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਏ। ਇੱਕ ਰਾਣੀ ਨੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਚੁਣ ਲਏ, ਦੂਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਵੇ।" ਉਸ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਪੰਜਜਨ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਦੂਜੀ ਰਾਣੀ ਨੇ ਇਕ ਕੱਦੂ ਜਿਹਾ ਫਲ ਜੰਮਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਬੀਜ ਜਿਹੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਭ੍ਰੂਣ ਸਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਤਿਲ ਜਿੰਨਾ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਭ੍ਰੂਣ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਿਉਂ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮਟਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹਰ ਭ੍ਰੂਣ ਲਈ ਇਕ ਦਾਈ ਲਾਈ ਗਈ। ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਏ ਅਤੇ ਸਾਗਰ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧ ਗਈ। ਇੰਝ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਇਹ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਕੱਦੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਜੰਮੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਏ। ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਤੋਂ ਪੰਜਜਨ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਸੀ। ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿਲੀਪ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਟਵਾਂਗ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਹੀ ਜੀਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਸੱਚ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਜਿੱਤ ਲਏ। ਦਿਲੀਪ ਤੋਂ ਭਗੀਰਥ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਂਦਾ, ਉਸਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਵਾਂਗ ਮੰਨਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਲੋਕ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਭਾਗੀਰਥੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਭਗੀਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼੍ਰੁਤ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੁਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਾਭਾਗ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਧਰਮੀ ਸੀ। ਨਾਭਾਗ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਿੰਧੁਦਵੀਪ ਜੰਮਿਆ। ਸਿੰਧੁਦਵੀਪ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਯੁਤਜਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਰਿਤੁਪਰਣ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਨਲ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ ਤੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਆਰਤਪਰਨੀ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਦਾਸ ਸੀ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦਾ ਸਾਥੀ ਤੇ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਸੁਦਾਸ ਤੋਂ ਸੌਦਾਸਾ ਜੰਮਿਆ। ਸੌਦਾਸਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦ ਜਾਂ ਮਿਤ੍ਰਸਹਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਰਵਕਰਮਣ ਹੋਇਆ। ਸਰਵਕਰਮਣ ਤੋਂ ਅਨਰਣਯ, ਫਿਰ ਨਿਘਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਅਨਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਰਘੁ। ਅਨਮਿਤ੍ਰ ਤੋਂ ਗਿਆਨੀ ਦਿਲੀਪ ਹੋਇਆ, ਦਿਲੀਪ ਤੋਂ ਫਿਰ ਦਿਲੀਪ, ਜੋ ਰਾਮ ਦਾ ਪਰਦਾਦਾ ਸੀ। ਦਿਲੀਪ ਤੋਂ ਲੰਮੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਰਘੁ ਹੋਇਆ। ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ, ਰਾਘਵ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜਾ ਅਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਦਸ਼ਰਥ ਹੋਇਆ। ਦਸ਼ਰਥ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਤੇ ਧਰਮੀ ਰਾਮ ਜੰਮਿਆ। ਰਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ ਸੀ। ਕੁਸ਼ ਤੋਂ ਅਤਿਥੀ, ਫਿਰ ਨਿਧ, ਨਿਧ ਤੋਂ ਨਲ, ਨਲ ਤੋਂ ਨਭ, ਨਭ ਤੋਂ ਪੁੰਡਰੀਕ, ਪੁੰਡਰੀਕ ਤੋਂ ਖ਼ੇਮਧਨਵਨ ਹੋਏ। ਖ਼ੇਮਧਨਵਨ ਤੋਂ ਦੇਵਾਨੀਕ, ਫਿਰ ਅਹੀਨਾਗ, ਫਿਰ ਸੁਧਨਵਨ, ਆਖਰ ਸ਼ਾਲਾ। ਸ਼ਾਲਾ ਤੋਂ ਉਕਯਾ, ਉਕਯਾ ਤੋਂ ਵਜ੍ਰਨਾਭ, ਵਜ੍ਰਨਾਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਨਲ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ—ਇੱਕ ਵੀਰਸੇਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦੂਜਾ ਇక్షਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਨਲ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਇਖ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਏ, ਵਿਵਸਵਤ (ਸੂਰਜ) ਦੇ ਉਜਲੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੂਲ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਵਿਵਸਵਤ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸ਼੍ਰੱਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਵਸਵਤ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਸੋਮਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮਹਾਨ ਅਤ੍ਰਿ ਸ਼ੀ ਸਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਨਮੇ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀਤਾ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਅਨੁੱਤਰਾ ਨਾਮ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਬੀਜ ਉੱਤੇ ਵਧ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਦਸ ਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਗਿਆ, ਜੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਯਗ੍ਯ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਦਸ ਦੇਵੀਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਭ੍ਰੂਣ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ ਤੇ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਸਮਭਾਲ ਨਾ ਸਕੀਆਂ। ਜਦ ਉਹ ਭ੍ਰੂਣ ਨੂੰ ਸਮਭਾਲ ਨਾ ਸਕੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਭੂਮਿ ਉੱਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਨ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਰਥ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਡਿੱਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅਤ੍ਰਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਸੋਮਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।