ਇਕ ਵਾਰ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਉਮਾਪਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਸੁਗੰਧਤ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਕਮਲ-ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰ ਕਮਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਮਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਤਦ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੱਖ ਨਿਕਾਲ ਕੇ ਅਰਘਿਆ ਵਜੋਂ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਉਹ ਅਰਘਿਆ ਦੇ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਅਰਘਿਆ ਭੇਟ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਸਰਵ-ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ—ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕੀ ਸੋਚ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਸੂ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਇਸ਼ਵਰ ਭਵਾਨੀ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰ ਦਿੱਤੇ; ਉਸ ਦਾ ਚਕ੍ਰ ਪੁਰਾਣਾ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੱਖ ਵੀ ਮੁੜ ਮਿਲ ਗਈ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ-ਗਣਾਂ ਨੇ ਹਰੀ, ਸ਼ੰਕਰ, ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਵृष-ਧਵਜ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਤੀਰਥ “ਚਕ੍ਰ-ਤੀਰਥ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ; ਇਸ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ, ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸੁਗਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅੱਜ ਵੀ, ਚਕ੍ਰ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚਕ੍ਰ-ਤੀਰਥ ਤੋਂ ਬਾਅਦ “ਪਿੱਪਲਾ” ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਚਕ੍ਰ-ਧਾਰੀ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚਕ੍ਰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਚਕ੍ਰ-ਤੀਰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੰਭੂ ਵਿਸ਼ਣੁ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਉਹ “ਪਿੱਪਲਾ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਇਤਨੀ ਹੈ ਕਿ ਸਰਪਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਚਕ੍ਰ-ਧਾਰੀ ਅਤੇ ਪਿੱਪਲਾ-ਪ੍ਰਭੂ—ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਜੀ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਇਹ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਲੇਖਿਤ ਹੈ। ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਦਧੀਚੀ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ, ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਉੱਚ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਅਤੇ ਪਤੀ-ਭਗਤ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਗਭਸਤਿਨੀ, ਜੋ ਵਡਵਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਧੀਚੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਿ ਵਾਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ; ਦਧੀਚੀ, ਅੱਗ-ਸਮਾਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਗ੍ਰਿਹ-ਕਰਤਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਭਾਗੀਰਥੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦਾ, ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਤਿਥੀਆਂ ਦੀ ਆਤਥਿ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦਾ, ਇਕ ਹੋਰ ਕੁੰਭਯੋਨੀ ਵਾਂਗ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਨਾਰਸ, ਦੈਤ, ਜਾਂ ਦਾਨਵ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੇ, ਜਿੱਥੇ ਅਗਸਤਯ ਦੀ ਆਸ਼ਰਮ ਸੀ। ਉਥੇ, ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿਤ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਇੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਯਮ, ਅਤੇ ਅੱਗਨੀ—ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਜਿੱਤ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਮਾਰੁਤ-ਗਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਦੇਵ-ਪ੍ਰਭੂ ਦਧੀਚੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦਧੀਚੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਹਰ ਇਕ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਗ੍ਰਿਹ-ਕਰਤਵਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਮੰਗੀ ਪੁੱਛੀ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ, ਦੇਵਤੇ ਦਧੀਚੀ ਨੂੰ, ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦੁਬਾਰਾ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਨਾਲ, ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, “ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਅੱਜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਵਰਖਾ-ਵ੍ਰਖ ਵਾਂਗ ਦਯਾਲੂ ਹੋ? ਇਹੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਫਲ ਹੈ: ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਦਯਾ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਿਆਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ। ਜੋ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਹੈ; ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਾਂ। ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ; ਅਸੀਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਸਾਡਾ ਫਲ ਹੈ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਸੀਂ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ; ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਜ਼ਬਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਥਿਆਰ ਪਾਤਾਲ ਲੈ ਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਆਦਰ-ਦਾਤਾ, ਹਥਿਆਰ ਤੁਹਾਡੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਣ। ਇੱਥੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ—ਨਾ ਦਾਨਵਾਂ ਤੋਂ, ਨਾ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਤੋਂ; ਤੁਹਾਡੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਕੋਈ ਸماني ਨਹੀਂ। ਦੁਸ਼ਮਨ ਜਿੱਤ ਲਏ ਹਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦ੍ਯਾ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ; ਪਹਿਲਾਂ, ਦੈਤ-ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਹੁਣ, ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਭਾਰੀ ਹਥਿਆਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਰੱਖਣੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ। ਅਸੀਂ ਨੰਦਨ-ਵਨ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਟ-ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਖ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ; ਫਿਰ, ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਹੁਕਮ!” ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਤਨੀ ਨੇ ਰੋਕਿਆ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, “ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਉਂ ਕਰੀਏ?” ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਚ ਸਤਿਆ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰੀ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤੀ ਪਾ ਲਈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਾ ਇੱਥੇ, ਨਾ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵੈਰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸੁਣੋ: ਜਦ ਹਥਿਆਰ ਗੁੰਮ ਜਾਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਉਠਾ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤਾ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੈਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵੇਦ-ਵਿਦ੍ਯਾ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਵਸਤੂ 'ਤੇ ਹੱਕ ਜਤਾਉਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਜਦ ਤਕ ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਵਸਤੂ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਗੁੰਮ ਜਾਂ ਲੈ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਵੈਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੀ ਸੋਚਣਾ? ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਨੇਕ ਲੋਕ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਬੋਲ, ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਕਰਤਬ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਤਨੀ ਚੁੱਪ ਰਹੀ, ਜਾਣਦੀ ਕਿ ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤੇਜਸਵੀ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਵਿਦਾ ਲਿਆ। ਦਧੀਚੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੈਤ-ਦੁਸ਼ਮਨ, ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਜਦ ਦੇਵਤਾ ਚਲੇ ਗਏ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ, ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ। ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ—ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹੇ—ਬੀਤ ਗਿਆ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਬਾਰੇ ਨਾ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਨਾ ਸੋਚਿਆ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਕਰਤਬ ਕੀਤਾ।