ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਵਿਰਾਜਾ ਨਾਮਕ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਨੇ ਵੀਰ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਇਸ ਵੀਰ ਤੋਂ ਕਾਮਿਆ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਕਾਮਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਦੇ ਜਨਮ ਹੋਏ। ਕਾਮਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੀ, ਕਰਦਮ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਸਮਰਾਟ, ਕੁਕ੍ਸ਼ਿ, ਵਿਰਾਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁ। ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਨੂੰ ਅਤ੍ਰਿ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਅਪਣਾਇਆ। ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਨੇ ਸੁਨ੍ਰਿਤਾ ਨਾਲੋਂ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ। ਸੁਨ੍ਰਿਤਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਰਾਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਨਿਤੰਬਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਧਰਮਵਤੀ ਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਧਰੂਵ, ਕੀਰਤਿਮਾਨ, ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਅਤੇ ਵਸੁ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਧਰੂਵ ਨੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵ-ਵਰਸ਼ ਤਕ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਇਸ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਸਥਾਨ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਆਸਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਧਰੂਵ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਵੈਭਵ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਦੇਖੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ, ਉਸ਼ਨਾਸ ਨੇ ਆਸ਼ਚਰਜ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਵਾਹ! ਇਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ! ਵਾਹ! ਇਸ ਦੀ ਵਿਦਿਆ! ਅੱਜ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਧਰੂਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹਨ।" ਧਰੂਵ ਤੋਂ ਸ਼ਲਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਭਵਯਾ ਹੋਏ। ਸ਼ਲਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੁਚਾਯਾ ਨੇ ਪੰਜ ਨਿਰਮਲ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ—ਰਿਪੁ, ਰਿਪੁੰਜਯ, ਵੀਰ, ਵ੍ਰਕਲਾ ਅਤੇ ਵ੍ਰਕਤੇਜਸ। ਰਿਪੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਨੇ ਚਕਸ਼ੁਸ਼ ਨਾਂ ਦੇ ਉਜਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਸ਼ਕਰਿਨੀ, ਜੋ ਵਿਰਣਯ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ (ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ), ਨੇ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੁ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਵੈਰਾਜ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਧੀ ਨਡਵਲਾ ਤੋਂ ਮਨੁ ਨੂੰ ਦਸ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਕੁਤਸ, ਪੁਰੂ, ਸ਼ਤਦ੍ਯੁਮਨ, ਸਤ੍ਯਵਾਕ, ਕਵੀ, ਅਗ્નਿਸ੍ਤੁਤ, ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ, ਸੁਦ੍ਯੁਮਨ, ਅਤੇ ਦਸਵਾਂ ਅਭਿਮਨ੍ਯੁ। ਪੁਰੂ ਤੋਂ ਆਗਨੇਈ ਨੇ ਛੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ। ਅੰਗ ਤੋਂ ਸੁਮਨਸ, ਸ੍ਵਾਤੀ, ਕ੍ਰਤੁ, ਅੰਗਿਰਸ ਅਤੇ ਮਯਾ ਹੋਏ। ਅੰਗ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁਨੀਥਾ ਦੇ ਪੇਟੋਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਵੈਣ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਵੈਣ ਦੀ ਕੁਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਗਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੈਣ ਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਮਥਿਆ। ਇਸ ਮਥਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਹੇ, ਹੁਣ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰਾਜਾ ਆ ਗਿਆ।" ਉਹ ਬਾਣ ਅਤੇ ਕਵਚ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸੀ ਪృਥੁ, ਜੋ ਵੈਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਪృਥੁ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਿਆ। ਪ੍ਰਥੁ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁਤਾ ਅਤੇ ਮਾਗਧਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਪૃਥੁ ਨੇ ਧਰਤੀ-ਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੇ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਨਾਜ ਉਗਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਪਿਤਰ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਸੱਪ, ਚੰਗੇ ਲੋਕ, ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਪਹਾੜ—ਇਹ ਸਭ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਧਰਤੀ ਨੇ ਹਰੇਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੀਵਿਕਾ ਚਲਾਈ। ਪૃਥੁ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਧਰਮਮਈ ਤੇ ਯੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਅੰਤਰਧਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ਿਖੰਡਿਨੀ ਨੇ ਹਵਿਰਧਾਨਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਹਵਿਰਧਾਨਾ ਤੋਂ ਆਗਨੇਈ ਨੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰ ਧਿਸ਼ਣਾ ਨਾਮ ਦੇ ਜਨਮੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਗਯਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵ੍ਰਜਾਜਿਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਧੀ ਸਵਰਣਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਸਮੁੰਦਰ-ਜਨਮਾ ਸਵਰਣਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਕਹਾਏ ਅਤੇ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਫੈਲ ਗਏ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਆ ਗਈ। ਹਵਾ ਚੱਲਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਈ, ਆਕਾਸ਼ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਵ ਜਨਤੂ ਹਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹੋਂ ਹਵਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਛੱਡੀ। ਹਵਾ ਨੇ ਰੁੱਖ ਉਖਾੜ ਕੇ ਸੁੱਕਾ ਦਿੱਤੇ, ਫਿਰ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਡਾਲੀਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਸੋਮਾ (ਚੰਦ੍ਰਮਾ) ਨੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨੋ, ਗੁੱਸਾ ਛੱਡੋ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਰੁੱਖ ਮੁੱਕ ਗਏ ਹਨ, ਹੁਣ ਅੱਗ ਤੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੋ।" ਸੋਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਕੁਆਰੀ ਦਿਖਾਈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਮਾਰਿਸ਼ਾ ਸੀ, ਜੋ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਨਮੀ ਸੀ। ਸੋਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੈ, ਇਹ ਸੋਮ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਾਧੂ ਬਣੇਗੀ।" "ਮੇਰੀ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਅਰਧੀਕ ਤਪ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਇਸ ਤੋਂ ਡਕ੍ਸ਼ ਨਾਮਕ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ। ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਅਗਨੀ-ਸਮਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੜ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਵਧਣ, ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।