ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਹੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਨਦੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਕੋਟੀ ਦੀ ਨਦੀ ਜਦੋਂ ਵਗਣ ਲੱਗੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਥਾਂ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਜਗ੍ਹਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਥੇ ਸਵੈṁ ਸ਼ੰਭੂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਨਦੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤੇ: "ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੂੰ ਵੀ ਇਥੇ ਪੂਜੀ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਥੇ ਵੱਸ, ਹੇ ਤੱਤ ਦੀ ਮਾਲਕਣ, ਸਭ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ।" "ਤੂੰ ਸਤਿਕਾਰ, ਜਪ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈਂ। ਜੋ ਭੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵੀ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਦਾ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ।" ਇਸ ਲਈ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ 'ਨਿਵਾਸ ਨਗਰੀ' ਆਖਿਆ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਥੇ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਗੰਗਾ ਦਾ ਜੋ ਸੰਗਮ ਉਥੇ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਿਅ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਜੋ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਭੋਗ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਚਾਹਿਆ ਜਾਵੇ—even ਜੇਕਰ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੰਗਮ' ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਆਪ ਹੀ ਅਮਰਤਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਨਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸੰਗਮ—ਵ੍ਰਿਦਾਅਸੰਗਮ—ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਵ੍ਰਿਦੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਥਾ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਗਉਤਮ, ਜਿਸਨੂੰ ਵ੍ਰਿਦਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜੰਮਿਆ (ਦਵਿਜ), ਛੋਟਾ ਸੀ। ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਬਿਨਾਂ ਨੱਕ ਦੇ, ਵਿਅੰਗ ਅਤੇ ਅਜੀਬ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਜਨਮਿਆ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਵੈਰਾਗੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਭਟਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸ਼ਰਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਗਉਤਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦীক্ষਾ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਗਉਤਮ ਆਪ ਵੀ ਭਟਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਦੋਵਾਂ ਵਲੋਂ ਕੇਵਲ ਵੇਦ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵਨ ਚਲਿਆ, ਵਿਦਿਆ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਗਉਤਮ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ 'ਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਰੋਜ਼ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਕੇਵਲ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਕਰਤਵ ਰਹੇ ਸਿਰਫ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਗਾਇਤਰੀ ਜਪ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ, ਗਉਤਮ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਆਯੁ ਕਾਫੀ ਵਧ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੁੜੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ, ਗਉਤਮ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਭਟਕਦਿਆਂ-ਭਟਕਦਿਆਂ, ਉਹ ਸੀਤਾਗਿਰੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਠਹਿਰ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁਫਾ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਬੇਲਾਂ ਅਤੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਥੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਥੇ ਹੀ ਵੱਸਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਲਿਆ। ਸੋਚਦੇ-ਸੋਚਦੇ, ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਔਰਤ ਅੰਦਰ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਔਰਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਢਿੱਲੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਬੁੱਢੀ ਸੀ, ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਵੈਰਾਗੀ ਅਤੇ ਇਕੱਲੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸਦੀ ਆਦਰ-ਸੁਵਾਗਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਗਉਤਮ ਨੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਝੁਕਣ ਲੱਗਾ ਸੀ। "ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣੇਗਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾ ਕਰ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਉਮਰ, ਗਿਆਨ, ਧਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵੀ ਗਵਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।" ਗਉਤਮ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਤਪस्वੀ, ਬੁੱਢੀ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹੋ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਘੱਟ ਗਿਆਨ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਅਧਿਆਪਕ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" ਉਸ ਔਰਤ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਰਤਧਵਜ ਸੀ, ਜੋ ਰਿਸ਼ਟੀਸ਼ੇਣਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਮੀ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਾਸਤੇ ਰਤਧਵਜ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।" "ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਇੱਕ ਅਪਸਰਾ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਸੁਸ਼ਿਆਮਾ ਨਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚਾਹਣ ਲੱਗੀ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਚਾਹਣ ਲੱਗਿਆ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਸੁਸ਼ਿਆਮਾ ਤੋਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਉਹ ਚਲੀ ਗਈ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ: 'ਜੋ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਵੇਗਾ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣੇਗਾ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਹੀ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।" "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਅਸੀਹੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਉਹ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਵਰਗ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵ੍ਰਿਦਾਅਸੰਗਮ ਅਤੇ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਵ੍ਰਿਦੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।