ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਾਰ-ਰੂਪਾ ਦੇਵੀ ਸੀ, ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਖਿਆ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਇਹ ਦੇਵੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਜਜਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ ਜਿੱਥੇ ਅਸੁਰ ਦਾ ਸਰੀਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੰਦਿਆਂ, ਸਿਰਫ਼ ਸਿਰ ਹੀ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਦੇਵੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਲੜਦੀ ਰਹੀ। ਇੱਥੇ ਰਾਹੂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਛੇਦਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਸਾਰ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਲਓ।" ਉਸ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਪਰਮ ਅਮ੍ਰਿਤ-ਸਾਰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਤੁਰੰਤ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ ਲਓ। ਰਾਹੂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ (ਅਸੁਰਾਂ) ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਰਾਹੂ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ ਕਿ, "ਤੂੰ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹ ਬਣੇਂਗਾ, ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਆਦਿ-ਸ਼ਕਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਈਸ਼ਵਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਅਸੁਰ-ਪਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਛੇਦਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਰਮ ਉੱਤਮ ਅਮ੍ਰਿਤ-ਸਾਰ ਕੱਢ ਕੇ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੰਬਿਕਾ ਨੇ ਉਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਜੋ ਕਾਲਰਾਤਰੀ ਅਤੇ ਭਦਰਕਾਲੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸਾਰ ਉੱਥੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਪਰਮ ਸਾਰ, ਉੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਕੱਢਿਆ ਹੋਇਆ ਅਮ੍ਰਿਤ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਨੇ ਖਾਇਆ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉੱਥੋਂ ਪਰਮ, ਮੰਗਲਮਈ ਦਰਿਆ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜੋ ਰਾਹੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਸੀ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਇਹ ਸੁੰਦਰ, ਉੱਤਮ ਦਰਿਆ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਈ; ਉੱਥੇ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਸ਼ੰਭੂ ਆਪ ਸਦਾ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤੇ, "ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇ।" "ਹੇ ਦੇਵੀ! ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇੱਥੇ ਵੱਸ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਥੇ ਰਹਿ, ਹੇ ਸਾਰ ਦੀ ਮਾਲਕਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ।" "ਤੇਰੀ ਸਤਿਕਾਰ, ਜਾਪ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਸਭ ਚਾਹਤਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈਂ; ਜੋ ਭੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਦਾ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਨਿਵਾਸ-ਪੁਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪਰਮ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।" "ਗੰਗਾ ਦਾ ਇਹ ਸੰਗਮ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਗ ਜਾਂ ਮੋਖਸ਼, ਜੋ ਚਾਹੇ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਮਨ ਵਿਚ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇ, ਇੱਥੇ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਦੇ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਉੱਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਪਰਮ ਸੰਗਮ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਅਤੇ ਚਲਿਤ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਬਣੀ।" "ਇਹ ਦੇਵੀ ਆਪ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਦਰਿਆ ਬਣ ਗਈ।" ਹੁਣ, ਉਹ ਸੰਗਮ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿੱਧਾਸੰਗਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਵ੍ਰਿੱਧੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਸੁਣੋ। ਗੌਤਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿੱਧਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਦੁਜਾਤੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਨੱਕ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ, ਵਿਅੰਗ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਜੰਮਿਆ ਸੀ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ, ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ, ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਸ਼ਰਮ ਦੇ ਮਾਰੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗੌਤਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਨਯਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੌਤਮ ਆਪ ਵੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦੁਜਾਤੀ ਗੌਤਮ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਦ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗਿਆਨ-ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਹੋਰ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਰੋਜ਼ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸਿਰਫ਼ ਗਾਇਆਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਹਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸਾਧਨਾ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਗਾਇਆਤ੍ਰੀ ਜਾਪ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕਾਰਜਾਂ ਨਾਲ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਗਾਇਆਤ੍ਰੀ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਵੱਧ ਗਈ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਗੌਤਮ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੌਤਮ ਤੀਰਥਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਅਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁੰਮਦਿਆਂ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਸ਼ੀਤਾਗਿਰੀ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ; ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁਫਾ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਬੇਲਾਂ ਅਤੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਇਸਤਰੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਬਲੀ, ਢਿੱਲੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਬੁੱਢੀ, ਤਪस्या ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਣੀ, ਨਿਰਲੇਪ ਅਤੇ ਇਕਾਂਤਵਾਸੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ; ਪਰ ਗੌਤਮ ਨੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ ਜੋ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣੇਂਗਾ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਜੋ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਉਮਰ, ਗਿਆਨ, ਧਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵੀ ਗਵਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।" ਗੌਤਮ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਤਪਸਵਿਨੀ, ਬੁੱਢੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਚਰਿਤਰ ਵਾਲੀ ਹੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ! ਮੈਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਂ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਅਧਿਆਪਕ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?