ਰਾਹੂ, ਜੋ ਸਿੰਹਿਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦੈਤਿਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਸੋਮਾ ਪਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆ ਗਿਆ। ਰਾਹੂ ਨੇ ਮਰੁਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਨ ਪਾਤ੍ਰ ਫੜਿਆ, ਪਰ ਸੂਰਜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਦੈਤਿਆ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਸੋਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦੈਤਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਨੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੱਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚਕ੍ਰ ਉਚਾ ਕਰਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਹੂ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਪਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਪਰ, ਹੇ ਬੱਚੇ, ਉਹ ਸਿਰ ਅਮਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਿਰ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਉਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਅਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਗਿਆ; ਅਤੇ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਅਮਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਰੀਰ ਸਿਰ ਲਈ ਤਰਸਿਆ, ਅਤੇ ਸਿਰ ਸਰੀਰ ਲਈ ਤਰਸਿਆ; ਦੋਵੇਂ ਅਮਰ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੈਤਿਆ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਸਿਰ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਲਗ ਪਿਆ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਆਉ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰੀਏ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਦੈਤਿਆ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰੋ; ਤੁਸੀਂ ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੋ, ਅਤੇ ਸਰਣ ਆਏ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਕਿ ਦੈਤਿਆ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸਿਰ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਲੇ।" ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਥ ਨਾਲ ਭੇਜੀ — ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਥਾਂ ਆਈ ਜਿੱਥੇ ਸਰੀਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਮਾਊਂਟ ਮੇਰੂ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਦੇਵੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਲੜੀ। ਉੱਥੇ ਰਾਹੂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਛੇਦ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਸਾਰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਲਵੋ।" "ਜੇ ਪਰਮ, ਉੱਤਮ ਅਮ੍ਰਿਤ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਤੁਰੰਤ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕਰ ਲਵੋ।" ਰਾਹੂ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਵੈਰੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹ ਬਣੇਗਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।" ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਦੇਵੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਈਸ਼ਵਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੇਦਿਆ। ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਪਰਮ ਉੱਤਮ ਅਮ੍ਰਿਤ ਕੱਢ ਕੇ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਨੇ ਉਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ, ਜੋ ਕਾਲਰਾਤਰੀ ਅਤੇ ਭਦਰਕਾਲੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ, ਨੇ ਪਰਮ ਅਸਾਰ, ਸਭ ਅਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਉੱਥੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਪਰਮ ਅਸਾਰ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਵਹਿ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਦੀ ਬਣ ਗਿਆ; ਕੱਢਿਆ ਹੋਇਆ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵੀ ਉੱਥੇ ਰੱਖਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਿਗਲਿਆ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਰਾਹੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪਰਮ, ਸ਼ੁਭ ਨਦੀ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਉੱਭਰੀ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਪਰਮ ਨਦੀ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਚਲ ਪਈ; ਉੱਥੇ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂਵਾਂ ਉੱਭਰ ਆਈਆਂ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ੰਭੂ ਖੁਦ ਉੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੂਜਾ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤੇ: "ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵੀ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗੀ।" "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵੱਸੋ; ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰਹੋ, ਹੇ ਅਸਾਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ, ਸਭ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ।" "ਸ্তুਤੀ, ਜਪ, ਧਿਆਨ ਦੁਆਰਾ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋ; ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਸਭ ਕੰਮ ਤੁਹਾਡੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਨਿਵਾਸ ਹੈ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਨਿਵਾਸ ਨਗਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲਾਂ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਪਰਮ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤੇ।" "ਗੰਗਾ ਦਾ ਸੰਗਮ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ — ਜੋ ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਗ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਚਲਾਈ ਗਈ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਗਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਉਹ ਖੁਦ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਨਦੀ ਹੈ।" ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਰਿਦ੍ਹਾ ਸੰਗਮ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਵਰਿਦ੍ਹੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ — ਇਹ ਕਥਾ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਸੁਣੋ। ਗੌਤਮ, ਜੋ ਵਰਿਦ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ; ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮਿਆ। ਉਹ ਬੱਚਾ ਨੱਕ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ, ਵਿਅੰਗ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਥਾਂ-ਥਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਸ਼ਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਗੌਤਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦীক্ষਾ ਦਿੱਤੀ; ਇਸ ਨਾਲ, ਗੌਤਮ ਵੀ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮਿਆ ਗੌਤਮ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਦ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅੱਗ ਦਾ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸਿਰਫ਼ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਦਾ ਜਪ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਅਭਿਆਸ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਜਪ ਹੀ ਸੀ।