ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਚੁੱਪਚਾਪ ਹੋਇਆ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਸੋਮ ਰਸ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਸੋਮ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆ ਗਏ। ਹੁਣ ਨਾ ਤਾਂ ਸੋਮ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਰਸਵਤੀ ਗੰਧਰਵਾਂ ਕੋਲ ਰਹਿ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸੋਮ ਦੀ ਖਾਤਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਉਪਲਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਂਵਾਂ, ਦੇਵਤੇ, ਪਹਾੜ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਸਿੱਧ, ਸਾਧਿਆ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਗੁਹ੍ਯਕ, ਗੰਧਰਵ, ਮਰੁਤ, ਸੱਪ, ਸਾਰੀਆਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ, ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ—ਇਹ ਸਭ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ! ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਪੂਰਨ ਹੋਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਚੀਵੀ ਨਦੀਆਂ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਥਾਂ ਪੂਰਨ ਕਥਾ ਦਾ ਸਥਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਾਰਦ! ਜਿਹੜੇ ਜਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਸੁਣ। ਉਥੇ ਸੋਮਤੀਰਥ, ਗਾਂਧਰਵ, ਦੇਵਤੀਰਥ, ਫਿਰ ਪੂਰਨਤੀਰਥ, ਫਿਰ ਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਪਰਨਾ ਨਾਲ ਸੰਗਮ—ਇਹ ਸਭ ਹਨ। ਫਿਰ ਸਵਾਗਤਾ ਸੰਗਮ, ਕੁਸੁਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ, ਪੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸੰਗਮ, ਕਰਣਿਕਾ ਨਾਲ ਮੰਗਲਮਈ ਮਿਲਾਪ—ਇਹ ਵੀ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੈਣਵੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਰਾ, ਵਾਸਵੀ, ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਿਖੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ, ਕੁਸੁੰਭਿਕਾ, ਉਪਾਰਥਿਆ, ਸ਼ਾਂਤਿਜਾ, ਦੇਵਜਾ, ਫਿਰ ਅਜਾ, ਵ੍ਰਿਧਾ, ਸੁਰਾ ਅਤੇ ਭਦਰਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੌਤਮੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਏ। ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਧਾਰਾਵਾਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆ ਗਏ। ਸੋਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇ ਕਾਰਣ, ਉਹ ਸਭ ਯਜਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਉਹ ਤੀਰਥ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਕੁਝ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਧਾਰਾਵਾਂ, ਕੁਝ ਝੀਲਾਂ, ਤੇ ਕੁਝ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਜਪ, ਹੋਮ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭੋਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਪਾਤਰ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਜਪਦਾ ਜਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਹੈ ਪ੍ਰਵਰਾਸੰਗਮ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ ਭਗਵਾਨ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਪਕਾਰਕ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੋਇਆ, ਪਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਰਸਪਰ ਸਨੇਹ ਵੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, "ਅਸੀਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਉਤਪੰਨ ਕਰਕੇ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਆਓ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਈਏ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਜਾਈਏ।" ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, "ਆਪਸੀ ਵਿਵਾਦ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਮਿਲ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੜਾਈ ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।" "ਅਸੀਂ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੋਸਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਦੌਲਤ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਵਾਂਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਨੇਹ ਤੋਂ ਭਰਪੂਰ ਚਲਣੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਵੈਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਯਾਦ ਨਾ ਕਰੀਏ, ਨਾ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਈ, ਨਾ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਵੈਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਸੁਖ ਨਹੀਂ, ਸੁਖ ਸਿਰਫ ਵੈਰ-ਰਹਿਤਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਮਥਣ ਵਾਲਾ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਨਾਗ ਨੂੰ ਰੱਸੀ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆ ਮਿਲ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਮਥਣ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਆਓ, ਹੁਣ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਿਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚਲੀਏ, ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਾਡੀ ਥਕਾਵਟ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।" "ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਦ ਹੀ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਚਲੇ ਗਏ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, "ਦੇਵੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਡੇ ਵੈਰੀ ਇਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।" ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਉਹ ਜਿਹੜੇ ਕੁਟਿਲ ਹਨ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਪੀਓ। ਇਹ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦੇਣ ਦੀ ਨੀਤੀ ਹੈ।" "ਸਿਆਣੇ ਨੀਤੀਕਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਅਣਵਾਸ਼ਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੇਦ ਦੱਸੋ ਜਾਂ ਸਲਾਹ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣਾਓ।" "ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਜੇ ਇਹ ਦੈਤਿਆ, ਸਾਡੇ ਵੈਰੀ, ਅਮਰ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਾਂਗੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਕਿਥੇ ਜਾਈਏ? ਕਿੱਥੇ ਯਜਨ ਕਰੀਏ? ਕਿੱਥੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਈਏ? ਕਿੱਥੇ ਰਹੀਏ? ਸਾਨੂੰ ਸਹੀ ਸਥਾਨ ਦੱਸੋ।" ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਅਮਰ ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉੱਚਤ ਮਾਰਗ ਪੁੱਛਣ। ਉਹ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ ਹਨ।" ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਚਰਨੀਂ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਦੱਸਿਆ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹਰੀ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਜਿਹੜਾ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਮੈਂ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਸ਼ੰਭੂ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰ—all ਮਿਲ ਕੇ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਏ। ਦੈਤਿਆਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਰੀ ਨੂੰ ਰਖਵਾਲਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਉਹ ਸੋਮ ਪੀਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਦਿਤਯ ਨੂੰ ਸੋਮ ਪੀਣ ਲਈ ਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਸੋਮ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਰਖਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਦੈਤਿਆ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕੇ।