ਇਕ ਵਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯਜਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਾ, ਯਜਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਕੇ, ਆਏ। ਗੰਧਰਵ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਲਗਾਓ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਕ ਸ਼ਰਤ ਲਾਈ; ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਈ, ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੰਘ ਨੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਵਗਿਰੀ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਦਿਵਯ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ਿ, ਉਹ ਪਹਾੜ "ਦੇਵਗਿਰੀ" ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਕਿਨਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਹਾ-ਯਜਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅੱਠ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਵਯ ਜਾਤੀਆਂ ਨੇ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਗਾਈ। ਉੱਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਬੋਲਿਆ। ਫਿਰ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕਿਹਾ, "ਆਪਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰ ਆਤਮਾ ਹੀ ਦਾਅ ਹੋਵੇ।" ਉਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ, ਸੋਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਲੈ ਲਿਆ। ਸੋਮਾ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਸਤੂ ਬਣ ਗਿਆ; ਪਰ, ਵਾਕ ਦੇਵੀ (ਸਰਸਵਤੀ) ਉੱਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਆਉਂਦੀ, ਕਹਿੰਦੀ, "ਇਹ ਕੰਮ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਹੋਵੇ।" ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਸੋਮਾ ਦੀ ਖਰੀਦ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੀਤ ਸੋਮਾ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਿੱਚ ਅਮਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਮਾ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆ ਗਏ। ਨਾ ਤਾਂ ਸੋਮਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਰਸਵਤੀ ਗੰਧਰਵਾਂ ਕੋਲ ਰਹੇ; ਫਿਰ, ਸਭ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਸੋਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਆਏ। ਇਸ ਯਜਨ ਲਈ, ਗਾਂ, ਦੇਵਤਾ, ਪਹਾੜ, ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਸਿੱਧ, ਸਾਧਿਆ, ਰਿਸ਼ੀ, ਗੁਹ੍ਯਕ, ਗੰਧਰਵ, ਮਰੁਤ, ਸੱਪ, ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ, ਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ—ਸਭ ਪਹੁੰਚੇ। ਹੇ ਰਿਸ਼ਿ, ਪਚੀਸ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਆ ਮਿਲੀਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਪੂਰਨ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ "ਪੂਰਨ ਕਥਾ ਦਾ ਸਥਾਨ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੌਤਮੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣ, ਨਾਰਦ: ਸੋਮਤੀਰਥ, ਗੰਧਰਵ, ਦੇਵਤੀਰਥ, ਪੂਰਨਤੀਰਥ, ਸ਼ਾਲਾ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਪਰਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ—ਇਹ ਸਭ। ਫਿਰ, ਸਵਾਗਤਾ, ਕੁਸੁਮਾ, ਪੁਸ਼ਟੀ, ਕਰਣਿਕਾ, ਵੈਣਵੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਰਾ, ਵਾਸਵੀ, ਸ਼ਿਵਸ਼ਰਿਆ, ਸ਼ਿਖੀ, ਕੁਸੁੰਭਿਕਾ, ਉਪਾਰਥਿਆ, ਸ਼ਾਂਤਿਜਾ, ਦੇਵਜਾ, ਅਜਾ, ਵ੍ਰਿਦ੍ਧਾ, ਸੁਰਾ, ਭਦਰਾ—ਇਹ ਸਭ ਗੌਤਮੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ। ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਧਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ, ਦੇਵਗਿਰੀ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਆਏ। ਸੋਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਉਹ ਯਜਨ ਸ਼ਾਲਾ 'ਤੇ ਆਏ; ਇਹ ਤੀਰਥ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਕਈ ਨਦੀਆਂ, ਕਈ ਧਾਰਾਂ, ਕਈ ਝੀਲਾਂ, ਅਤੇ ਕਈ ਸੂਤਰਾਂ (ਹਿਮਸ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਇਹ ਸਭ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰਥਾਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਜਪ, ਹੋਮ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭੋਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਜਹਾਜ ਹਨ; ਜੋ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਪ ਜਾਂ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਥਾਂ "ਪ੍ਰਵਰਾਸੰਗਮ" ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ "ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ" ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤਕਾਰਕ ਹਨ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੋਇਆ; ਪਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰੇਮ ਵੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਦੈਤ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ; ਆਓ, ਇਹ ਉੱਤਮ ਅਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਈਏ।" "ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗੇ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗੇ, ਵਿਵਾਦ ਛੱਡ ਦਿਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਵਾਦ ਹੀ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਲਾਭ ਤੋਂ ਭੋਗ ਕਰਾਂਗੇ, ਤਾਂ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ।" "ਪਿਛਲੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਯਾਦ ਨਾ ਕਰੀਏ; ਚਾਹੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਿਲੇ, ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ, ਪਰ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਵਿਵਾਦ-ਰਹਿਤਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਦੈਤ, ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਰੁਣ ਦੇ ਆਵਾਸ ਨੂੰ ਮਥਣ ਲੱਗੇ। ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਮਥਣ-ਛੜੀ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਸੱਪ ਨੂੰ ਰੱਸਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ (ਵਾਰੁਣ ਦਾ ਆਵਾਸ) ਨੂੰ ਮਥਿਆ। ਤਦ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸੀ; ਜਦ ਪਵਿੱਤਰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਵਾਸਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਾਵਾਂ, ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਥਕਾਵਟ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋਈ; ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇ।" "ਜਦੋਂ ਸਭ ਆ ਜਾਵਣ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਾ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੈਤ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸਭ ਚਲੇ ਗਏ; ਜਦ ਦੈਤਾਂ ਦੀ ਸੰਘ ਚਲੀ ਗਈ, ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ। "ਦਿਵਯ ਯੋਜਨਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਡੇ ਵੈਰੀ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ; ਅਮ੍ਰਿਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।" ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਆਦੇਸ਼ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਵੇ," ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। "ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਸ਼ਟ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੀ ਲਓ। ਇਹ ਹੀ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਹਾਰ ਲਈ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਯਜਨ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਦੇਵ-ਦੈਤ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਦੇਵਗਿਰੀ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਰਾਸੰਗਮ 'ਤੇ ਹੋਈ।