ਕਦੇ ਇਕ ਵਾਰ, ਸੱਚ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਰੋਕਿਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸੁਪਰਨਾ ਤੇ ਕਦਰੂ ਨੇ ਯਜਨਾ ਵਿਖੇ ਅਤੇ ਹਵਨ ਸਮੇਂ ਅਣੁਚਿਤ ਵਰਤਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਹਰਕਤ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਕੌਣ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ?” ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਣੁਕੂਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਅਪਮਾਰਗ ਪੌਦੇ ਦੇ ਕੋਲ, ਦੋਵੇਂ ਸੁਪਰਨਾ ਤੇ ਕਦਰੂ ਨਦੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਕਸ਼੍ਯਪ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਏ। ਉੱਥੇ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਘਟਨਾ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੁਣ ਕੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, “ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਕੌਣ ਹਨ?” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿਤਾ, “ਇਹ ਵਲਾਖਿਲਯ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ ਗਉਤਮੀ ਨਦੀ ਤੇ ਜਾਓ, ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਮਹੇਸ਼ਾਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਮਿਲ ਜਾਣਗੀਆਂ।” ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਾਪ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੰਗਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਿੱਥੇ ਮਧ੍ਯਮੇਸ਼ਵਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਆਖ ਕੇ, ਆਸਥਾ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਰਚਦੇ ਤੇ ਪਾਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਾਤਾ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਪਤੀ ਹਨ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ: “ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਚਲਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਾਪਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਅਦਭੁਤ, ਖੁਸ਼, ਦਾਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਕਈ ਵਰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਜਿਸ ਨੇ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਹੁਣ ਗੰਗਾ — ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨਦੀ — ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਮੁੜ ਤੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ ਤੇਰਾ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਗੰਗਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਮੁੜ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਕਸ਼੍ਯਪ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਭੇਜਿਆ ਜੋ ਗਉਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਦਿਆਰੰਭ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਇਆ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੋਜਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੇ ਘਰ ਕਦਰੂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੱਸਿਆ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, “ਤੂੰ, ਪਾਪਣ, ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੱਸਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰੀ ਇਕ ਅੱਖ ਪਾਪੀ ਵਰਗੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਦਰੂ ਇਕ-ਅੱਖੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਕਹਲਾਈ। ਫਿਰ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਗਉਤਮੀ ਨਦੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਵੇਗੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੋਵਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸਭ ਯਗਿਆਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਕੇਵਲ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੱਸ ਰਹੀ ਸੀ, ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜੀ ਹੈ? ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।” ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਧੀ। ਇਹ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਸਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਓ।” ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਲਿਆਈ ਜਾਵੇਗੀ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।” ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਉਰਵਸ਼ੀ ਗਈ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਉਹ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ ਤੇ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਕੋਲ ਆ ਗਈ। ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਕਈ ਸਾਲ ਵੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਰਸਵੰਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਜੰਮੇ। ਜਿਵੇਂ ਸਰਸਵਤੀ ਸਦਾ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘਰ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਸਵੰਤ ਪਿਆ। ਮੈਂ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, “ਮੁੜ ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਬਣ ਜਾ।” ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਵਾਣੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਗਉਤਮੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਜਲ-ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਜੰਮੀ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਤਿੰਨ ਤਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਿਵਾਰਨ ਵਾਲੀ, ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੋਵੇਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਬਣੀ। ਉਹ ਗਉਤਮੀ ਦੇਵੀ ਕੋਲ ਗਈ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ। ਗੰਗਾ ਨੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਹਟਾ ਦੇਵੋ। ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।” ਫਿਰ ਗੰਗਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹਰ ਔਰਤ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਚੰਚਲ ਸੁਭਾਵ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਕਮਲ-ਆਸਨ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ?” “ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਰਸਵਤੀ ਵੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋਵੇ।” ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਸਰਸਵਤੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਤੇ ਲੁਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਇਹ ਦੇਵੀ, ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਤਪ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ।