ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੂੰਹ ਮੰਨਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਮ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪਦਾਰਥ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗੇ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਅਗਨਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਇਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੋਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਯਜ्ञ ਅਤੇ ਲੋਕਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਅਗਨਿ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਯੋਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਸੱਤ ਲਪਟਾਂ ਵਾਲਾ, ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਨਿਡਰ ਅਤੇ ਸਮਰਥ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਲ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਸ਼ਮੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ ਯਜ्ञ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਜਲ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਗਨਿ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਖੇ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਆਏ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਏ। ਇਹ ਥਾਂ ਅਗਨਿ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਸੱਤ ਸੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਅਤੇ ਗੁਣ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਉਥੇ ਸੰਯਮੀ ਹੋ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ्ञ ਦੇ ਪੂਰੇ ਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ ਜਾਤਵੇਦਾਸ ਅਗਨਿ ਦਾ ਅਗਨਿ-ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹੈ। ਉਥੇ ਅਗਨਿ ਵਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਲਿੰਗ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ 'ਰਿਣ-ਮੁਕਤਿ ਤੀਰਥ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਨਾਰਦ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਕਕ੍ਸ਼ੀਵਤ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਪੁੱਤਰ ਪൃਥੁਸ਼੍ਰਵਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਵੈਰਾਗੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਨਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਅਗਨਿ ਦੀ ਪੂਜਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਯੋਗ੍ਯ ਸੀ, ਪਰ ਵਾਰਸਦਾਰੀ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਅਗਨਿ ਦੀ ਪੂਜਾ। ਫਿਰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਕਕ੍ਸ਼ੀਵਤ ਦੇ ਦੋਨੇ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਵੱਡੇ ਤੇ ਛੋਟੇ, ਨੂੰ ਵੱਖੋ ਵੱਖੋ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਣਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੋ।" ਵੱਡੇ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਨਹੀਂ, ਇਹ ਰਿਣ ਕੀਹ ਹੈ ਤੇ ਕੌਣ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ?" ਛੋਟੇ ਨੇ ਵੀ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਿਆਹ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ।" ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਾਰਸਦਾਰੀ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਰਦੇ ਨਹੀਂ। ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਦੋਵੇਂ ਕਕ੍ਸ਼ੀਵਤ ਪੁੱਤਰ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਜਾਣ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇਗੀ।" "ਜੋ ਕੋਈ ਗੌਤਮੀ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।" ਉਥੇ ਨਾ ਥਾਂ, ਨਾ ਸਮਾਂ, ਨਾ ਜਾਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ। ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਰਿਣ-ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਫਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪૃਥੁਸ਼੍ਰਵਾ, ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਿਣਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਇਹ ਥਾਂ 'ਰਿਣ-ਮੁਕਤਿ ਤੀਰਥ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਾਰਦ, ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਵੈਦਿਕ, ਪਿਤ੍ਰ-ਰਿਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਣਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ ਸੁਪਰਨਾਸੰਗਮ ਅਤੇ ਕਾਦਰਵਾਸੰਗਮ ਨਾਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਅਨੇਕ ਹੋਮਕੁੰਡ ਹਨ—ਤਿੱਖਾ, ਵੈਸ਼ਣਵ, ਸੌਰ, ਮ੍ਰਿਦੁ, ਬ੍ਰਾਹਮ, ਕੌਮਾਰ ਅਤੇ ਵਾਰੁਣ। ਉਥੇ ਅਪਸਰਾ ਨਦੀ ਵੀ ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਾਰਦ, ਹੁਣ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕਿ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਨਿਵ੍ਰਿਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਵਲਖਿਲਯ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਧੀ ਤਪੱਸਿਆ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਕਸ਼੍ਯਪ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰੋ ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦੇਵੇ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਆਧੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇਵਾਂਗੇ।" ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਪਤੀ ਨੇ ਸੁਪਰਨਾ ਵਿੱਚ ਸੰਤਾਨ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕਦਰੂ, ਜੋ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਵੀ। ਦੋਹਾਂ ਗਰਭਵਤੀ ਪਤਨੀਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਕਿਤੇ ਵੀ ਨੁਕਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਾਵੋ।" ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਜਾਵੋਗੇ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਪ ਲੱਗੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ। ਪਰ ਪਤੀ ਦੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਦੋਹਾਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਯੌਵਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਉੱਤੇ ਗਰਵ ਕਰਦੀਆਂ, ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਯਜਨ-ਸਥਲ ਉੱਤੇ ਗਈਆਂ। ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਹੜਾ ਸਥਾਨ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸੀ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਯਜਨ ਤੇ ਆਹੁਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਣੁਚਿਤ ਵਰਤਾਵ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਣੁਚਿਤ ਕੰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਪਮਾਰਗ ਬੂਟੀ ਦੇ ਕੋਲ ਨਦੀ ਬਣ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਰਹੋਗੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਪਰਨਾ ਤੇ ਕਦਰੂ ਉਥੇ ਨਦੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਜੀ ਘਰ ਆਏ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਘਟਿਤ ਘਟਨਾ ਤੇ ਸ਼ਾਪ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕੋਲ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਲਖਿਲਯ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਗੰਗਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਗੌਤਮੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਜਾਓ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁੜ ਪਤਨੀਆਂ ਮਿਲ ਜਾਣਗੀਆਂ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਮਧ੍ਯਮੇਸ਼ਵਰ ਨਾਂ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ 'ਤਥਾਸ্তু' ਕਿਹਾ, ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਰਹਿ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਸਤੂ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਤੇ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਪਤੀ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਚਤੁਰ ਭਾਵੇਂ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਤਾਪਾਂ, ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਕਲੇਸ਼ਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।" ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਇਹ ਸਭ ਲੀਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਰਨਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਅਗਨਿ, ਪਿਤਰ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੁੰਝਦਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਮ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।