ਗੌਤਮ ਜੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਉਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਭਰਗੁ ਵੰਸ਼ੀ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਾ ਕੇ ਇਸਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਅਤੇ ਦੇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ ਸੀ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਹੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਸਮਝ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਅਧਿਆਪਕ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਮਿੱਤਰ ਜਾਂ ਸਾਥੀ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਵਾਮੀ ਹੋ, ਹੇ ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਗੁਰੂ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬੱਚਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਗਿਆਨ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਪਾਓ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸਾਕਸ਼ੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਜਦ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ ਨੇ ਇੰਝ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ ਭਗਵਾਨ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੰਗ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਹੋਵੇ।" ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਹੋ।" ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਸੰਜੀਵਨੀ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਗਿਆਤ ਸੀ। ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰਕ ਅਤੇ ਵੇਦਿਕ ਗਿਆਨ ਤਾ ਉਪਲਬਧ ਸੀ, ਪਰ ਜਦ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦਿਆ ਕਰਕੇ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਬਣ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਕਚ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਇਹ ਗਿਆਨ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ ਕੋਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਕਚ ਕੋਲੋਂ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਮ੍ਰਿਤਜੀਵਿਨੀ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਗਿਆਨ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਥਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ-ਤੀਰਥ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮ੍ਰਿਤਸੰਜੀਵਨੀ ਤੀਰਥ ਆਯੁ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਇਸਨਾਨ ਜਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਅਖੁੱਟ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇੰਦਰ ਦਾ ਤੀਰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਅਨੇਕ ਪਾਪ ਅਤੇ ਪੀੜਾਵਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜਦ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੱਤਿਆ ਰੂਪ ਪਾਪ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਹਰੀ ਜੀ ਵੀ ਡਰ ਗਏ। ਇੰਦਰ, ਜੋ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਦਾ ਵਧੀ ਸੀ, ਹਰ ਥਾਂ ਭੱਜਿਆ, ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੱਤਿਆ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ। ਇੰਦਰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਇੱਕ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡਲ ਉੱਤੇ ਜਾ ਲੁਕਿਆ। ਉੱਥੇ, ਥੱਗ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਥੋੜੀ ਚੀਜ਼ ਬਣਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਪਾਪ ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਕਿ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਥੇ ਮੈਂ (ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ) ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਵਾਓ; ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸਦੀ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਤੇ ਉਹ ਮੁੜ ਇੰਦਰ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਲਦੀ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ, ਦੇਵ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਸਾਰੇ ਉਥੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਜਦ ਇੰਦਰ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਸੀ, ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਲੋਕ ਪਾਪੀ ਮਹਿੰਦਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਲਿਆ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤਾ ਤੁਰੰਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਖ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਲਦੀ ਇਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਜਦ ਇੰਦਰ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਮੰਡਵ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਇਥੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।" ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੰਡਵ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਹੇ ਮੁਨਿ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹੁੰਦਾ, ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਵਿਘਨ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋਵੋ ਤੇ ਅਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਦੂਰ ਕਰੀਏ, ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਵਰ ਦਿਓ।" "ਅਸੀਂ ਸਭ ਉਥੇ ਦਾਨ ਦੇਵਾਂਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿਉ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਵੇ।" "ਉਹ ਥਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗੀ, ਉੱਥੇ ਅਨਾਜ, ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਫਲ ਬਹੁਤ ਹੋਣਗੇ; ਕਦੇ ਵੀ ਉਥੇ ਮੀਂਹ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਾ ਅਕਾਲ ਆਵੇਗਾ।" ਫਿਰ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮੰਡਵ ਜੀ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਥੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਮਲਿਨਤਾ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਜਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇੰਝ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਤੋਂ ਮਾਲਵਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੌਤਮੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਉਥੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦੇਵ, ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਆਪ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਕਰਮ ਕੀਤਾ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਗੌਤਮ, ਅਗਸਤ, ਅਤ੍ਰਿ, ਕਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਨਾਗ ਵੀ ਉਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਤੇ ਇਸਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਜਲ-ਕੁੰਭ ਨਾਲ ਵੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਨਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ; ਉਥੇ ਗੰਗਾ ਵੀ ਮਿਲ ਗਈ। ਉਹ ਸੰਗਮ ਸਦਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਥੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਸੰਗਮ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।