ਭ੍ਰਿਗੁਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵੱਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਤੇ ਪੱਖਪਾਤ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਕਿ, “ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੱਖਪਾਤ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਖਪਾਤ ਕਰਨਾ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਅਜਿਹੇ ਮੂਰਖ ਅਧਿਆਪਕ ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਖਪਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।” ਫਿਰ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ। ਜੇਕਰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨਿਰਪੱਖ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੋਲ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।” ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸੀ ਕਿ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਧਿਆਪਕ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਗੌਤਮ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੇਰਾ ਅਸਲ ਅਧਿਆਪਕ ਕੌਣ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ।” ਗੌਤਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਸੰਕਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣਗੇ, ਤੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।” ਗੌਤਮ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ੀ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਬੱਚਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਹੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਮਿੱਤਰ ਜਾਂ ਸਾਥੀ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ—ਨਮਸਕਾਰ। ਤੁਸੀਂ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਵੀ ਅਧਿਆਪਕ ਹੋ, ਵੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬੱਚਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸਭ ਵਿਆਪਕ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਗਿਆਨ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਕਸ਼ੀ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।” ਜਦੋਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੰਗ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਚੀਜ਼ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮਿਲਣੀ ਔਖੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।” ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਵਿਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਜੋ ਗਿਆਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਹੋ।” ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਸੰਜੀਵਨੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਸੀ। ਹੋਰ ਸੰਸਾਰੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੇਦ ਗਿਆਨ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਸੰਕਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਗਿਆ। ਆਪਣੀ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਦਰਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਚ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਗਿਆਨ ਉਸ ਕਵੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਕਚ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਮ੍ਰਿਤਸੰਜੀਵਨੀ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਗਿਆਨ ਉਸ ਕਵੀ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਉਹ ਸਥਾਨ ਸ਼ੁਕ੍ਰ-ਤੀਰਥ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮ੍ਰਿਤਸੰਜੀਵਨੀ ਤੀਰਥ ਉਥੇ ਆਯੁ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਜਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਖੂਟ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਇੰਦਰ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਕਰਣ ਨਾਲ ਵੀ ਅਨੇਕਾਂ ਪਾਪ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਹੱਤਿਆ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਗਈ। ਜਦ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਹਰਿ ਵੀ ਡਰ ਗਏ। ਇੰਦਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜਦਾ ਫਿਰਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਗਿਆ, ਪਾਪ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਹ ਇਕ ਵੱਡੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਕਮਲ ਦੇ ਡੰਠਲ ਵਿੱਚ ਧਾਗੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਪਾਪ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵਯ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣੇ ਹੋ ਗਏ। ਦੇਵਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ ਕਿ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮੁੜ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਉਥੇ ਮੈਂ (ਕਥਾਵਾਚਕ) ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਪਾਪ ਲਈ ਇਕ ਥਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ। ਇੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ, ਉਸਨੂੰ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਜਿੱਥੇ ਉਸਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸਦੀ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁੜ ਇੰਦਰ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਤੇ ਗਏ। ਉਥੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਸਾਰੇ ਉਥੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ। ਜਦ ਇੰਦਰ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਣ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ, ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਲੋਕ ਪਾਪੀ ਮਹੇਂਦਰ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਇਆ। ਮੈਂ ਚਾਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਰਾਖ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ—ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਇਥੋਂ ਤੁਰ ਜਾਓ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਸਾਰੇ ਗੌਤਮੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਲਦੀ ਜਲਦੀ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ, ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਜਦ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਣ ਲੱਗਾ, ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਂਡਵਯਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜੇ ਇਥੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।” ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਾਂਡਵਯਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ-ਆਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ ਅਭਿਸ਼ੇਕਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਸੰਗ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ, ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।