ਪਹਿਲਾਂ, ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪ ਭੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਾਂਗ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਆ ਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਮਾਸ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਓਥੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ, ਮਧੁ-ਤੀਰਥ, ਇੰਦਰ-ਤੀਰਥ, ਸ਼ੇਨ-ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਪਰਜਨਯ-ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ “ਸ਼ਵੇਤ-ਤੀਰਥ” ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰ ਉਥੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਵੇਤ ਸੀ। ਉਹ ਗੌਤਮ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਅਤਿਥੀ ਸਤਕਾਰ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਲਗਨ ਸੀ। ਉਹ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਮਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦੂਤ ਉਸਨੂੰ ਲੈਣ ਆਏ। ਪਰ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ। ਜਦ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਚਿਤ੍ਰਕ ਨੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਸ਼ਵੇਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ? ਤੇਰੇ ਦੂਤ ਆਏ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।” ਫਿਰ ਮੌਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਖੁਦ ਸ਼ਵੇਤ ਦੇ ਘਰ ਆਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਖੜਾ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਮੌਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਦੂਤੋ?” ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਸ਼ਵੇਤ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਵਲ ਵੇਖ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਰਬਤੀਪਤੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ।” ਫਿਰ ਮੌਤ, ਆਪਣੇ ਫੰਦੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਲ ਗਈ, ਪਰ ਸ਼ਵੇਤ ਨੂੰ ਨਾ ਮੌਤ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਦਿੱਸੇ। ਸ਼ਵੇਤ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਫੰਦਾ ਫੜਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੱਕ ਤਪस्वੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, “ਮੌਤ, ਤੂੰ ਇਥੇ ਦੰਡ ਧਾਰੀ ਵਲ ਕਿਉਂ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹੈ?” ਮੌਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਇਥੇ ਸ਼ਵੇਤ ਨੂੰ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਵਧੀਆ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।” ਦੰਡਧਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਚਲਾ ਜਾ।” ਪਰ ਮੌਤ ਨੇ ਸ਼ਵੇਤ ਵੱਲ ਫੰਦਾ ਸੁੱਟਿਆ। ਫਿਰ ਦੰਡਧਾਰੀ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਦੰਡ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ। ਮੌਤ, ਜੋ ਫੰਦੇ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਮੌਤ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਘਟਨਾ, ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਜਲਦੀ ਜਾ ਕੇ ਯਮ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਯਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਰੂਪ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਹਾਇਕ, ਯਮ ਦਾ ਦੰਡ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਖੇ ਸਾਰੇ ਬੁਲਾਏ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਮਹਿਸੂਸ ਜਾਨਵਰ (ਮਹਿਸੂਸ), ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ, ਰੋਗ, ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਪੇਟ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਕੰਨ ਦਰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬੁਲਾਏ। ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ੁਕਾਮ, ਪਾਪ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਰਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਉਣ ਲਈ ਆਖਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੁੰ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਯਮ ਜਲਦੀ ਉਥੋਂ ਚਲਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਯਮ ਉਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਵੇਤ ਸੀ। ਯਮ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਨੰਦੀ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਬੋਲਿਆ। ਉਥੇ ਵਿਨਾਇਕ, ਸਕੰਦਾ, ਭੂਤਨਾਥ ਅਤੇ ਦੰਡਧਾਰੀ ਵੀ ਸਨ। ਫਿਰ, ਉਥੇ ਇਕ ਐਸਾ ਜੰਗ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਡਰ ਗਏ। ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਯਮ ਦੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਯਮ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਸਹਾਇਕ ਬਚ ਗਏ, ਉਹ ਆਦਿਤਯ ਕੋਲ ਗਏ। ਆਦਿਤਯ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਇਹ ਅਸਾਧਾਰਣ ਘਟਨਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ। ਮੈਂ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਣੁ, ਇੰਦਰ, ਅਗਨੀ, ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਵੀ ਆਏ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰ, ਲੋਕਪਾਲ, ਮਾਰੁਤਾਂ ਦੇ ਗਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਯਮ ਕੋਲ ਗਏ। ਦੱਖਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਮਰੇ ਪਏ ਸਨ। ਸਮੁੰਦਰ, ਨਦੀਆਂ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਹੋਰ ਜੀਵ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਯਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਏ। ਯਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਮਰੀ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਗਏ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਜੀ ਦੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲੇ: “ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾਲੂ ਹੋ, ਸਦਾ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਆਦਿ ਕਰਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋ, ਨੀਲਕੰਠ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ! ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਿਅ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਿਅ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ! ਤੁਹਾਡਾ ਭਗਤ ਸ਼ਵੇਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਲੈਣ ਲਈ ਯਮ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਬੇਬਸ ਹੋ ਗਏ। ਤੁਹਾਡੀ ਭਗਤਵਤਸਲਤਾ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਵੀ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਉੱਚਤਮ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹੋ — ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ? ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ, ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਇਥੇ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ?” ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕੀ ਦਿੰਦਾ?” ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਇਹ ਵੈਵਸਵਤ ਧਰਮ (ਯਮ) ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਿਯੰਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਲੋਕਪਾਲ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਮੌਤ ਦਾ ਭੋਗੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਪਾਪੀ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਟ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਯਮ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਸਮੇਤ, ਜੀਵਿਤ ਕਰੋ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਜਾਵੇ।” ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੇ ਅੱਜ ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਯਮ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਜੀਵਿਤ ਕਰਾਂਗਾ।” ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬਚਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਹਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰਦੇ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਯਮ ਜੀਵਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਫਿਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਈ।