ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੋ। ਇਕ ਸਮੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਅਕਾਲ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਆਪਣੇ ਚੇਲੇਆਂ ਸਮੇਤ, ਗੌਤਮੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇਆਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਦੇਖਿਆ। ਤਦ, ਮਹਾਨ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ, ਜੋ ਵੀ ਮਿਲੇ, ਖਾਣ ਲਈ ਲਿਆਓ, ਪਰ ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ।" ਸੰਤ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਭੁੱਖੇ ਚੇਲੇ ਤੁਰ ਪਏ। ਇधर-ਉਧਰ ਭਟਕਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮ੍ਰਿਤ ਕੁੱਤਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਝੱਟੀ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਠੀਕ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਕੱਟੋ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਓ, ਪਕਾਓ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਹਵਨ ਕਰੋ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਅਸੀਂ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਵਾਂਗੇ।" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ, ਚੇਲੇ ਨੇ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਪਕਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਮਾਸ ਪਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਗਨੀ ਦੇਵ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੂਤ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ, ਦੁਖ ਦੀ ਘੜੀ ਵਿਚ ਖਾਇਆ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 'ਤੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਬਾਜ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉੱਡਿਆ ਅਤੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪਤਿਲਾ ਲੈ ਗਿਆ। ਚੇਲੇ ਨੇ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ! ਪਤਿਲਾ ਗਲਤ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ।" ਤਦ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਇੰਦਰ ਨੇ ਪਤਿਲਾ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਰੀ ਨੇ ਪਤਿਲਾ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਪਤਿਲਾ ਨੂੰ ਐਸਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਕਿਹਾ, "ਸਾਨੂੰ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਹੀ ਦਿਓ, ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਜੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਇੰਦਰ ਡਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਹਿਦ ਚੜ੍ਹਾਓ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪੀਓ; ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਸ ਅਸ਼ੁੱਧ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਮਾਸ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਨਹੀਂ, ਇੱਕ ਭਾਗ ਖਾਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਸਭ ਜੀਵ ਦੁਖੀ ਹਨ—ਉਸ ਸ਼ਹਿਦ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਹੇ ਹਰੀ?" "ਜੇ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਭ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸ਼ੁੱਧ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਖਾਵਾਂਗਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣ।" "ਫਿਰ, ਮੈਂ ਉਹ ਮਾਸ ਖਾਵਾਂਗਾ—ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਝੂਠ ਨਹੀਂ।" ਇੰਦਰ, ਡਰ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਮ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਰਸਾਇਆ, ਅਤੇ ਜੀਵ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਹੋ ਗਏ, ਹਰੀ ਦੁਆਰਾ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਏ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਚੇਲੇਆਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਖਾਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਆਏ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਮਾਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ-ਤੀਰਥ, ਮਧੂ-ਤੀਰਥ, ਇੰਦਰ-ਤੀਰਥ, ਸ਼ੇਨ-ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਪਰਜਨ-ਤੀਰਥ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਸ਼ਵੇਤ-ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਵੇਤ ਸੀ, ਜੋ ਗੌਤਮ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਦੋਸਤ ਸੀ, ਮਹਿਮਾਨ-ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਲਗਨ ਸੀ, ਗੌਤਮੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਲਗਨ ਸੀ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਜਦ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਆਯੁ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ ਸੀ, ਦੱਖਣੀ ਦਿਸਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਦੂਤ ਆਏ। ਹੇ ਨਾਰਦ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਵੀ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ; ਜਦ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਚਿਤ੍ਰਕ ਨੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸ਼ਵੇਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਯੁ ਲੰਘ ਚੁਕੀ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ? ਤੇਰੇ ਦੂਤ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ? ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।" ਮੌਤ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਖੁਦ ਸ਼ਵੇਤ ਦੇ ਘਰ ਆਈ; ਆਪਣੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਖੜਾ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੌਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਦੂਤੋ?" ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸ਼ਵੇਤ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ—ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ।" ਮੌਤ, ਆਪਣੀ ਫਾਂਸੀ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਕੋਲ ਗਈ; ਪਰ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾ ਮੌਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਿਆ, ਨਾ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ। ਸ਼ਵੇਤ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲਗਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਫੜਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਇਕ ਤਪਸਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮੌਤ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਲਾਠੀ-ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ?" ਮੌਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸ਼ਵੇਤ ਨੂੰ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਸ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਲਾਠੀ-ਧਾਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਜਾ," ਅਤੇ ਮੌਤ ਨੇ ਸ਼ਵੇਤ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਫਾਂਸੀ ਸੁੱਟੀ। ਤਦ, ਲਾਠੀ-ਧਾਰੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਲਾਠੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ; ਮੌਤ, ਫਾਂਸੀ-ਧਾਰੀ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਮੌਤ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਯਮ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਲਾਠੀ-ਧਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਮੌਤ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਤਦ ਧਰਮ, ਯਮ, ਜੋ ਭੈਸ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਹਾਇਕਾਂ, ਯਮ ਦੀ ਲਾਠੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।