ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਮਮਤਾ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ, ਧਰਤੀ, ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੋ ਰਾਜਨ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ! ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ? ਤੇਰੀ ਮਮਤਾ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ? ਮੈਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜੋ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਦੁੱਖੀ ਕਰ ਗਈਆਂ?” ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹੋਏ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਧ੍ਰਿਤਵ੍ਰਤਾ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਦੈਵੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮਿਲੀ।'' ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ। ਦੋਵੇਂ ਮਾਂ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚਾਰਿਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਵੇਰ ਹੋਈ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗਏ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਗਾਲਵ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਧ੍ਰਿਤਵ੍ਰਤਾ ਦਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਧਰਤੀ, ਦੋਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਆਏ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂ?” ਗਾਲਵ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤੇਰੀ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ—ਪਾਪ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ—ਅਜਿਹਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਵੇ।'' ''ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਸੁਣ ਲਿਆ ਤੇ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'' ''ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਇਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਪੁੱਤਰ। ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।'' ''ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ—ਜਦ ਤੂੰ ਪਾਪ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਦੇਵੀ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ।'' ''ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਤੇ ਇਹ ਹੈ ਬੰਧਕੀ।'' ''ਇਹ ਮਾਤਾ ਗੰਭੀਰ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਰਾਹੀਂ ਹੁਣ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਮਤਾ ਕੁਦਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ।'' ''ਸੁਜਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੈਵੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਧੇਰੇ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।'' ''ਇਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਾਂ-ਪੁੱਤਰ ਦੋਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ, ਹੇ ਨਾਰਦ।'' ''ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਦੋਵੇਂ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।'' ''ਇਹ ਗਾਲਵ ਦਾ ਤੀਰਥ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੇ-ਛੋਟੇ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਪਾਪ ਧੋ ਕੇ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।'' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਥਾਂ ਪਿਤਰ ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਲ ਦੇਣ ਨਾਲ ਅਟੱਲ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਥਾਂ ਰਾਮ ਨੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਤ੍ਯ ਦਰਸ਼ੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਆਦਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਿਆਰਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾਵਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦ ਪਾਠਕ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸੁੱਕਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆ ਗਏ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ, ਪੁੱਤ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਕੰਗਾਲ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ, ਜੋ ਵੀ ਮਿਲੇ, ਖਾਣ ਲਈ ਲਿਆਓ, ਪਰ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ। ਹੁਣੇ ਲਿਆਓ।” ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਭੁੱਖੇ ਚੇਲੇ ਜਲਦੀ ਜਲਦੀ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭਟਕਣ ਲੱਗ ਪਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਰੇ ਹੋਏ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਮਿਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਓਹ ਲਾਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਹਿਆ, “ਠੀਕ ਹੈ,” ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਲੈ ਲਈ। ਉਸ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, “ਇਸ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਕੱਟੋ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਵੋ, ਪਕਾਓ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਆਖਦੇ ਹਨ।” ''ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤਾ, ਪਿਤਰ, ਮਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਣ, ਫਿਰ ਜੋ ਬਚੇਗਾ, ਅਸੀਂ ਖਾਵਾਂਗੇ,'' ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਓਹੀ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਪਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅੱਗ ਦੇ ਦੂਤ ਅਗਨਿ ਦੇਵਤਾ, ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦੱਸ ਆਏ। ''ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਭੁੱਖ ਮਾਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਪਕਾਇਆ ਹੈ,'' ਅਗਨਿ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਬਾਜ ਬਣ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਡਦਿਆਂ, ਮਾਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਤਿਲਾ ਉਠਾ ਲਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਵਰ! ਬਾਜ ਨੇ ਮੰਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਪਤਿਲਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।” ਇਸ ਉੱਤੇ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਨੇ ਪਤਿਲੇ ਨੂੰ ਮਧੂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਰੀ ਨੇ ਮੁੜ ਪਤਿਲਾ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਹੁਣ ਮਧੂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਹੋਰ ਗੁੱਸੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਸਾਨੂੰ ਕੇਵਲ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਦੇਵੋ, ਸਾਡੀ ਲਈ ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁੱਟ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।'' ਇੰਦਰ ਡਰ ਗਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, ''ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਧੂ ਦਾ ਹਵਨ ਕਰੋ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪੀ ਲਵੋ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਸ ਅਸ਼ੁੱਧ ਮਾਸ ਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਲੋੜ?'' ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਆਖਿਆ, ''ਨਹੀਂ, ਇਕੱਲਾ ਹਿੱਸਾ ਖਾਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਦੁਖੀ ਹਨ—ਉਸ ਮਧੂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਹੇ ਹਰੀ?'' ''ਜੇ ਇਹ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਖਾਵਾਂਗਾ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਪਿਤਰ ਇਹ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣ।'' ''ਫਿਰ, ਮੈਂ ਉਹ ਮਾਸ ਖਾਵਾਂਗਾ—ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਝੂਠ ਨਹੀਂ।'' ਇੰਦਰ ਡਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਪਾਣੀ ਵਰਸਾਇਆ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਹਰੀ ਵੱਲੋਂ ਯਥਾਵਿਧੀ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਉੱਤੇ ਵਰ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਥਾਂ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਜਪ-ਤਪ ਨਾਲ, ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।