ਮੁਨਿਵਰ! ਧ੍ਰਿਤਵ੍ਰਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਸਨਾਜਾਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ, ਕਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਮੌਤ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਵਿਧਵਾ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕ ਨੰਨੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ, ਕੋਈ ਸਹਾਰਾ ਨਾ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਗਾਲਵ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਾਲਵ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਤੇ, ਪਾਪ ਅਤੇ ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋਕੇ, ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੀ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਾਲਵ ਦੇ ਘਰ ਜੰਮਿਆ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਮਾਂ ਦੀ ਕੁਟਿਲਤਾ ਕਰਕੇ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੈਸਿਆਵ੍ਰਿੱਤੀ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਜਨਸਥਾਨ ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਤੇ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਹੀ, ਮਹੀ ਵੀ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਨਾਜਾਤ ਵੀ, ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਦਾ, ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, ਨਸੀਬ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਆ ਵੱਸਿਆ। ਧ੍ਰਿਤਵ੍ਰਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੁਜਾ-ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਵੈਸਿਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਮਹੀ ਧਨ ਅਤੇ ਉਪਹਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਨਾਂ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਸਮਝਦਾ ਸੀ, ਨਾਂ ਹੀ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਜਾਣਦੀ ਸੀ। ਨਸੀਬ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ, ਮਾਂ-ਪੁੱਤਰ ਵਿਚ ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ, ਦੋਹਾਂ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਜੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨਮੁੱਤਾਬਕ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਵਿਚਾਰ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਦਾ ਚਲਣ ਠੀਕ ਨਾ ਸੀ। ਨਾਰਦ! ਇਸ ਅਸਾਧਾਰਣ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਸੁਣ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਉਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਨਮਾਜ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ ਸੀ। ਸੰਧਿਆ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਧਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ। ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਧਨ ਕਮਾਂਦਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ; ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਤੇ ਜਾਂਦਾ। ਸਾਰੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਕਰਮ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਤੇ ਸਵੇਰ-ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਾ; ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵੱਲ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ। ਇੱਕ ਸਵੇਰ, ਇੱਕ ਵਿਅੰਗ, ਕੋੜ੍ਹੀ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਗ ਢੀਲੇ ਤੇ ਪੀੜਤ, ਪੀੜ ਅਤੇ ਰਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਗਉਤਮੀ ਨਦੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਗਉਤਮੀ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਸੁੰਦਰ, ਸ਼ਾਂਤ, ਤੇਜਸਵੀ, ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੋਹਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਦੁਜਾ-ਜਨਮਿਆ ਬੰਦਾ, ਆਪਣੇ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਜਿੱਥੇ ਗਾਲਵ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਤਪਸ੍ਯਾ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਗਉਤਮੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਯ ਵਿੱਚ, ਸਾਧੂਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਵੱਸਦਾ। ਗਾਲਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦਾ; ਜੋ ਸਰੀਰ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਦੁਜਾ-ਜਨਮਿਆ ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ ਵੇਖਦਾ, ਤੇ ਗਾਲਵ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਹ ਦੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਗਾਲਵ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, "ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਗਾਲਵ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਗਾਲਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ ਘਰ ਬੁਲਾਇਆ, ਤੇ ਦਇਆ ਅਤੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ? ਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਕਿੱਥੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਵਿਛੌਣਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ।" ਗਾਲਵ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਕੱਲ੍ਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਦ ਮੈਂ ਜਾਣ ਲਵਾਂਗਾ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ; ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੈਸਿਆ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਸੁੱਤ ਗਿਆ, ਤੇ ਗਾਲਵ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਡਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਵੈਸਿਆ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। "ਤੂੰ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈਂ, ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਵੈਸਿਆ ਹੈਂ, ਪਰ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈਂ; ਸਾਡੀ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰੀਤ ਜਿੰਦਗੀ ਭਰ ਰਹੇ। ਪਰ ਮੈਂ ਕੁਝ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ: ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ, ਕਿਹੜਾ ਕੁਲ ਹੈ, ਘਰ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕੌਣ ਹਨ? ਸਭ ਦੱਸ।" ਉਸ ਵੈਸਿਆ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਧ੍ਰਿਤਵ੍ਰਤ ਨਾਮ ਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੰਸਕਾਰਤ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਮਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਗਾਲਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਛੋਟਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਨਾਜਾਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੈਂ, ਪਿਛਲੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ, ਘਰ-ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਵੈਸਿਆ ਵਾਂਗ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਧੂ ਸਮਝ, ਹੇ ਦੁਜਾ-ਜਨਮਿਆ।" ਉਸਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਿਵੇਂ ਚੋਟੀ ਤੱਕ ਛੇਦਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਵੈਸਿਆ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੁਜਾ-ਜਨਮਿਆ? ਤੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤ ਕਿੱਥੇ ਗਈ? ਮੈਂ ਕਿਹੜੇ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰ ਗਏ?" ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਧ੍ਰਿਤਵ੍ਰਤ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ।" ਉਸਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਵੈਸਿਆ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਈ; ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਕ ਕੀਤਾ। ਸਵੇਰ ਨੂੰ, ਚਮਕਦੇ ਸੂਰਜ ਹੇਠ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗਾਲਵ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਧ੍ਰਿਤਵ੍ਰਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਉਪਨਯਨ ਕਰਵਾਇਆ, ਤੇ ਇਹ ਧਰਤੀ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਲਵਾਂ?" ਗਾਲਵ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ ਆਖਿਆ, "ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤੇਰਾ ਦੁਹਾਂ ਰੂਪ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਅਨੋਖਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਜਦ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਲਈ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਇਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਪੁੱਤਰ; ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।" "ਸਵੇਰੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਾਪੀ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰੂਪ ਦੋਵੇਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ; ਫਿਰ ਵੀ ਤੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰੂਪ ਵੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।