ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸੱਭ ਕੁਝ ਵਾਪਰ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਵਛਾ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਗਰੁੜ, "ਇੰਝ ਹੀ ਹੋਵੇ" ਆਖ ਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਮਸਤਕ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਗਰੁੜ, ਤੂੰ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਜਾ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਮੁੜ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।" ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸੌ ਗੁਣਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਵਿਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉੱਥੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗੌਤਮੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਨ ਹੈ।" ਗਰੁੜ ਨੇ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਗਿਆ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਸੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਿਜਲੀ ਵਰਗਾ ਤਾਕਤਵਾਨ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਗਰੁੜ, ਵਾਪਸ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ "ਗਾਰੁੜ" ਕਹਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਜਾਂ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਥਾਨ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਅ ਹੈ। ਫਿਰ ਗੋਵਰਧਨ ਨਾਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਆਇਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪੁੰਨ ਕਮਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ। ਹੇ ਨਾਰਦ! ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਜਾਬਾਲੀ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਸਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਲਦਾਂ ਦਾ ਜੂਆ ਤਪਦੇ ਸੂਰਜ ਵੇਲੇ ਵੀ ਨਹੀ ਖੋਲ੍ਹਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਪਾਸੇ ਚਾਬੁਕ ਮਾਰਦਾ। ਉਹ ਦੋ ਗਾਂਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਾਮਧੇਨੁ ਮਾਂ ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਦੱਸੀ। ਨੰਦੀ ਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸ਼ੰਭੂ ਜੀ ਕੋਲ ਰੱਖੀ। ਸ਼ੰਭੂ ਜੀ ਨੇ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਬਚਨ ਪੂਰੇ ਹੋਣ।" ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਨੰਦੀ ਨੇ ਗਾਂਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਉਤਪਤੀਆਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਗਾਂਆਂ ਲੁੱਕ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਘਬਰਾਹਟ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਗਾਂਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦਾ।" ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਅਰਜ਼ੋਈ ਕਰੋ।" ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਜਾ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਦੱਸੀ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਨੰਦੀ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।" ਦੇਵਤੇ ਨੰਦੀ ਕੋਲ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਸਾਨੂੰ ਗਾਂਆਂ ਦੇ, ਹੇ ਉਪਕਾਰਕ।" ਨੰਦੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਗੋਸਵ ਯਜਨਾ ਕਰਵਾਓ।" ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਗਾਂਆਂ ਮਿਲ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ। ਉਥੋਂ ਗੋਸਵ ਯਜਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਚੱਲ ਪਈ। ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਗਾਂਆਂ ਵਾਧੂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਵਰਧਨ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਦਾਨ, ਕਰਮ ਆਦਿ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਅਣਮੁੱਲ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪਾਪ ਅਤੇ ਡਰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਹੈ — ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨ। ਹੇ ਨਾਰਦ! ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਧ੍ਰਿਤਵ੍ਰਤ ਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰ, ਨੌਜਵਾਨ ਪਤਨੀ ਮਹੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਸਨਾਜਾਤਾ ਨਾਂ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਮੌਤ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਨੌਜਵਾਨ ਵਿਧਵਾ, ਆਪਣੇ ਨਿੱਕੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਰਾਖੀ ਨਾ ਲੱਭਣ ਕਰਕੇ, ਗਾਲਵ ਮੁਨੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਚਲੀ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਾਪ ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ, ਮਰਦ ਲੱਭਦੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੀ ਫਿਰਦੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਾਲਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵੇਦ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਪਰ ਮਾਂ ਦੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਵੈਸ਼ਿਆ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਜਨਸਥਾਨ ਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵਸ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਮਹੀ ਵੀ ਵਪਾਰੀ ਦਾ ਭੇਸ ਪਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ, ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ, ਫੇਰ ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ ਜਨਸਥਾਨ ਚ ਆ ਵੱਸਿਆ। ਧ੍ਰਿਤਵ੍ਰਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਵੈਸ਼ਿਆ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਮਹੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਦਾਨੀ ਮਰਦ ਲੱਭਦੀ ਸੀ। ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ, ਮਾਂ-ਪੁੱਤਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਾ ਪਛਾਣਦੇ ਹੋਏ ਮਿਲ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਮਾਂ-ਪੁੱਤਰ ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਾਂ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਵਿਚਾਰ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਅਚੰਗਾ ਸੀ। ਹੇ ਨਾਰਦ! ਇਹ ਅਚਰਜ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਮਰਜੀ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਨਮਾਜ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਸੰਧਿਆ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਦੌਲਤ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ। ਆਪਣੀ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਕਮਾਂਦਾ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ। ਹਰ ਸਵੇਰੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗੰਗਾ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦਾ। ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਸਵੇਰ-ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ। ਇੱਕ ਸਵੇਰੇ, ਇੱਕ ਵਿਅੰਗ, ਕੋੜ੍ਹੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਢੀਲੇ, ਪੀਬ ਤੇ ਖੂਨ ਵਗਦਾ, ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਗਿਆ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਸੁੰਦਰ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਲੈ ਆਇਆ। ਉਹ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਮਨੁੱਖ, ਆਪਣੇ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਜਿੱਥੇ ਗਾਲਵ ਮੁਨੀ ਤਪ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ। ਉੱਥੇ, ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ, ਕਈ ਸਾਧੂ-ਸੰਤਾਂ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ। ਗਾਲਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਂਦਾ। ਗੰਗਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਮੁੜ ਲੈ ਲੈਂਦਾ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਫਿਰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ, ਤੇ ਗਾਲਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਦੇਖਦੇ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਗਾਲਵ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, "ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਗਾਲਵ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ...