ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਘੋੜੇ ਜੋਤੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਅਰੁਣ ਉਸ ਦਾ ਸਰਥੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯਮਰਾਜ, ਮਨੁ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਨੀ ਵੀ ਸਨ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਯਮੁਨਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਦੀ ਤਾਪੀ ਵੀ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਥੇ ਆ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਸ਼ਮਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਿਤਾ-ਸਹੁਰਾ ਵੀ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਸਮਝ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਸੂਰਜ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਸ਼ਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਯੰਤਰ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਾ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦੇਵੋ—ਜਿੰਨੀ ਉਸਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੇਵੇ, ਉੱਨੀ ਹੀ ਵੰਡੋ।" ਤਦ ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੇ "ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਵੇ" ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਸੋਮਨਾਥ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਥਾਂ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਜਿੱਥੇ ਉਹ (ਉਸ਼ਾ) ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲੀ, ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ, ਘੋੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ—ਉਥੇ ਹੀ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ ਜੰਮੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਥਾਂ ਅਸ਼ਵਤੀਰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਥਾਂ ਭਾਨੁਤੀਰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਪੰਚਵਟਾ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵੀ ਹੈ। ਤਾਪੀ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਈਆਂ। ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ, ਜਿੱਥੇ ਅਰੁਣਾ, ਵਰੁਣਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਨਦੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਥੇ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹਨ; ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਖੁੱਟ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਵਰਨਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਉਚਾਰੇ ਜਾਂ ਸੁਣੇ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗਾਰੁੜ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਘਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਹੇ ਨਾਰਦ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਦਾ ਇੱਕ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਮਣਿਨਾਗ ਸੀ। ਉਹ ਗਰੁੜ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਮਹਿਲਾ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮੰਗ, ਹੇ ਮਹਾਨਾਗ, ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?" ਨਾਗ ਨੇ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਗਰੁੜ ਤੋਂ ਡਰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਵੋ।" ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਵੇ; ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਗਰੁੜ ਤੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।" ਮਣਿਨਾਗ, ਹੁਣ ਗਰੁੜ ਤੋਂ ਨਿਰਭਉ ਹੋ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਅਰੁਣ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਜੋ ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਨਾਗ ਉਥੇ ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਠੰਡਕ ਨਾਲ ਫਿਰਦਾ, ਤੇ ਗਰੁੜ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਗਰੁੜ ਨੇ ਉਸ ਨਾਗ ਨੂੰ ਨਿਰਭਉ ਤਰਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਲਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਗਰੁੜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਨਾਗ ਨੂੰ ਬਾਂਧ ਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੇਲੇ, ਨੰਦੀ ਨੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, "ਉਹ ਨਾਗ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ; ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਗਰੁੜ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ ਜਾਂ ਬਾਂਧ ਲਿਆ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ। ਜੇ ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰਦਾ।" ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਨੰਦੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਨਾਗ ਗਰੁੜ ਦੇ ਘਰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਜਾ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰ। ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਆਪ ਕਸ਼੍ਯਪ ਪੁੱਤਰ (ਨਾਗ) ਨੂੰ ਲਿਆ ਆ।" ਨੰਦੀ, ਮਾਲਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਰਾਇਣ, ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਵਿਨਤਾ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਨਾਗ ਦੇ ਦੇ।" ਗਰੁੜ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ 'ਨਹੀਂ' ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਨੰਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇ, ਹੋਰ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਮੈਂ ਲਿਆ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲੇਗਾ।" "ਵੇਖੋ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੰਦੀ ਲਈ ਨਾਗ ਛਡਵਾਉਣਗੇ। ਪਰ ਜੋ ਨਾਗ ਮੈਂ ਲਿਆ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਦੇਵੋ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਝੁਲਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਲਿਆਈ ਚੀਜ਼ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂ।" "ਇਹ ਉੱਚੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ੍ਰ-ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਇੰਝ ਕਰਨ। ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਮੈਂ ਲਿਆ, ਲੈ ਜਾਓ।" "ਤੁਸੀਂ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹੀ ਜਿੱਤਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਅਰਥ ਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹੋ।" ਗਰੁੜ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੱਸ ਪਏ, ਨੰਦੀ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ। "ਇਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮੈਨੂੰ ਆਖਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਾਂ। ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੋਭ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ ਨੰਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖੋ।" ਫਿਰ, ਉਂਗਲੀ ਗਰੁੜ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਝੁਲਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਹੁਣ ਧਰਮ ਦੇਖ, ਹੇ ਪੰਛੀ।" ਉਂਗਲੀ ਰੱਖਣ ਨਾਲ, ਗਰੁੜ ਦਾ ਸਿਰ ਪੇਟ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਪੇਟ ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਉਹ ਕੁਚਲ ਗਿਆ ਤੇ ਐਸਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਦੁਖੀ, ਲਜਜ਼ਤ ਅਤੇ ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਗਰੁੜ ਬੋਲੇ, "ਬਚਾਓ, ਬਚਾਓ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਤੇ ਅਪਰਾਧੀ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਆਧਾਰ ਤੇ ਆਧਾਰੀ ਹੋ।" "ਹੇ ਮਹਾਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਤੁਸੀਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਪਰਾਧ ਮਾਫ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਜੇ ਕੋਈ ਭੁੱਲ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਦਇਆ ਮਹਾਨ ਹੈ।" "ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਦਇਆ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜਗਤ ਮਾਤਾ, ਹੇ ਕਮਲਾ। ਮੈਨੂੰ, ਨਿਰਆਸਰੇ ਤੇ ਦੁਖੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦਿਓ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ।" ਫਿਰ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਵੀ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਗਰੁੜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਜੋ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ ਹੈ।" ਤਦ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਨਾਗ ਨੂੰ ਗਰੁੜ ਸਮੇਤ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਆਉ; ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਗਰੁੜ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰੂਪ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੇਗਾ।