ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਅਹਲਿਆ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਦੇ ਵਲ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਹਲਿਆ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਹਲਿਆ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ; ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਹ ਗੌਤਮ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਲਿਆ, ਜਦ ਗੌਤਮ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਦੂਰ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦ ਵੀ ਉਹ ਆਇਆ, ਅਹਲਿਆ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ, ਉਸਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਜਦ ਗੌਤਮ ਨੇ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਜੋਬਾ ਲੱਗਾ। ਨਾਰਦ, ਸਭ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ। ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰਾ ਹਾਲ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਤੇ ਘਰ ਦੇ ਨੌਕਰ, ਡਰੇ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: "ਪੂਜਨਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਾਦੂ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਹੋ, ਤੇ ਬਾਹਰ ਵੀ ਖੜੇ ਹੋ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ! ਤੁਸੀਂ ਕਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਦੇ ਹੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੌਤਮ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਥੇ ਕੌਣ ਹੈ, ਪਿਆਰੀ ਅਹਲਿਆ? ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ?" ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਹਲਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ? ਤੁਸੀਂ ਪਾਪ ਕੀਤਾ!" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਪਲੰਗ ਤੋਂ ਉਠ ਗਈ। ਇੰਦਰ, ਜੋ ਪਾਪੀ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਬਿੱਲੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਭੈੜੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ। ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਬੇਪਰਵਾਹ ਕੰਮ?" ਪਰ ਅਹਲਿਆ ਨੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਗੌਤਮ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਬਿੱਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?" ਇੰਦਰ ਨੇ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ, "ਮੈਂ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਵਾਂ!" ਫਿਰ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਇੰਦਰ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ: "ਮੈਂ ਸ਼ਚੀ ਦਾ ਪਤੀ ਹਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ, ਰਿਸ਼ੀ!" "ਇਹ ਪਾਪ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੋ ਮੈਂ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਸਚ ਹੈ, ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਰਿਸ਼ੀ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਨਿੰਦਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।" "ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਪਿਆਰ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚੁਭ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ? ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰੋ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਹਾਂ।" ਧਰਮੀ ਲੋਕ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਗਲਤ ਹੋਵੇ, ਕਦੇ ਕਠੋਰ ਵਿਵਹਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਹਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਭਾਗਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਪਾਪ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਹਸ੍ਰਭਾਗਾ ਬਣਾਏ।" ਗੌਤਮ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਸੁੱਕੀ ਦਰਿਆ ਬਣ ਜਾਓ।" ਫਿਰ, ਅਹਲਿਆ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਹ ਹਾਲਤ ਦਰਸਾਈ। "ਉਹ ਮੰਦ-ਕਰਮ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਰਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਅੰਤਹੀਂ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੂਰਵਜ ਵੀ।" ਗੌਤਮ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਖਿਆ: "ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ: ਇਹ ਗਵਾਹ, ਤੁਹਾਡਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਸੀ।" "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਹੋਵੇ!" ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਅਹਲਿਆ, ਜੋ ਸੱਚ ਬੋਲਦੀ ਸੀ, ਨੇ ਵੀ ਸਹਿਮਤ ਹੋਈ। ਗੌਤਮ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਸੰਤੋਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਪਵਿੱਤਰ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਗੌਤਮੀ, ਦਰਿਆ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਨਾਲ ਮਿਲੋਗੀ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਬਣ ਜਾਵੋਗੀ। ਫਿਰ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰੂਪ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੋਗੀ।" ਗੌਤਮ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਹਲਿਆ ਨੇ ਉਸਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੌਤਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਅਹਲਿਆ, ਗੌਤਮੀ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਉਹੀ ਰੂਪ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇੰਦਰ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਹੋ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਡਿੱਗਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਆਖਿਆ:" "ਗੌਤਮੀ ਦਰਿਆ ਤੇ ਜਾਓ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇ। ਪੁਰੰਦਰਾ, ਇਥੇ ਨ੍ਹਾਓ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਡਾ ਪਾਪ ਧੋਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੁੜ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ।" ਨਾਰਦ, ਮੈਂ ਦੋ ਵੱਡੇ ਚਮਤਕਾਰ ਵੇਖੇ: ਅਹਲਿਆ ਦਾ ਮੁੜ ਰੂਪ ਮਿਲਣਾ, ਤੇ ਇੰਦਰ, ਸ਼ਚੀ ਦਾ ਪਤੀ, ਮੁੜ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ, ਜਿੱਥੇ ਅਹਲਿਆ ਮੁੜ ਮਿਲੀ, ਇੰਦਰ-ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਜਨਸਥਾਨ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਚਾਰ ਯੋਜਨਾਂ ਚੌੜਾ। ਇਸ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਵੈਵਸਵਤ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਜਨਕ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਧਰਮੀ ਕੁੜੀ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਸੀ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਜਨਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਗੁਣਾਰਣਵਾ, ਉਸਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸੀ। ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਿਆ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ—ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਭੋਗ ਨਾਲ ਸੇਵਕ, ਦਾਸੀਆਂ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਰਥ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਭੋਗ ਵਧੀਆ ਹੈ।" "ਪਰ ਭੋਗ ਅਸਥਾਈ ਹੈ ਤੇ ਆਖਰ ਵਿਚ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਮੁਕਤੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਮੁਕਤੀ, ਭੋਗ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ। ਭੋਗ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ?" "ਸਾਰੇ ਲਗਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਿਆਗ ਨਾਲ, ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਦੱਸੋ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੁਕਤੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ?" "ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤੁਹਾਡੇ ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਸਸੁਰ ਹਨ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਦਿਆਲੂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਓ, ਰਾਜਾ; ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿੱਖਾਵੇਗਾ।" ਫਿਰ, ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਿਆ ਤੇ ਰਾਜਾ ਜਨਕ, ਵਾਰੁਣ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ, ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਲੜੀਵਾਰ, ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। "ਮੁਕਤੀ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਕਰਮ ਤੇ ਅਕਰਮ। ਰਾਹ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਕਰਮ, ਅਕਰਮ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।" "ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ ਲਕਸ਼—all ਕਰਮ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਅਕਰਮ ਤੋਂ ਵੀ ਉਭਰਦਾ ਹੈ।" "ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ, ਸਭ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵੇਦਿਕ ਕਰਮ ਕਰਨ।" "ਇਸ ਰਾਹੀਂ, ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਹੀ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਕਰਮ ਤੇ ਅਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਗੌਤਮ, ਅਹਲਿਆ, ਇੰਦਰ, ਜਨਕ ਤੇ ਵਾਰੁਣ ਦੀ, ਧਰਮ, ਪਾਪ, ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।