ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਹ્મਗਿਰੀ ਪਰਵਤ ਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਹਲਿਆ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਨਾਇਆ। ਜਦ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚੋਂ ਗੌਤਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣੀ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਇਆ। ਜਦ ਉਸਨੇ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਆਲਿਸਾਨ ਆਸ਼ਰਮ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇਖੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਮੰਦਾ ਵਿਚਾਰ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅਹਲਿਆ ਵੱਲ ਲਾਲਸਾ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਇੰਦਰ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਾ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ, ਨਾ ਥਾਂ, ਨਾ ਸਮੇਂ ਨੂੰ, ਨਾ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਹੋਣ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਜਿਗਿਆਸਾ ਸੀ ਕਿ, “ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਕਿਵੇਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ?” ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਗੌਤਮ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਰੁਟੀਨ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਿਆ—ਆਸ਼ਰਮ, ਗੌਤਮੀ, ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਨਾਜ ਵੇਖਣ ਲਈ—ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਇਹੀ ਸਮਾਂ ਹੈ,” ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਗੌਤਮ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕਦਮਾਂ ਵਿਚ ਲੜਖੜਾ ਗਿਆ,” ਅਤੇ ਹੱਸ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਹਲਿਆ ਸਮਝੀ ਕਿ ਇਹ ਗੌਤਮ ਹੀ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਦੇ ਚੇਲੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਅਨੁਸਾਰ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਜਦ ਵੀ ਉਹ ਆਉਂਦਾ, ਅਹਲਿਆ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦੀ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੀ। ਪਰ, ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਦ ਗੌਤਮ ਨੇ ਅਹਲਿਆ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ। ਨਾਰਦ ਜੀ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਖੜਾ ਦੇਖਿਆ। ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਤੇ ਘਰ ਦੇ ਸੇਵਕ ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਕੀ ਅਚੰਭਾ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਹੋ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਵੀ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਪਰ ਬਾਹਰ ਵੀ ਖੜੇ ਹੋ। ਇਹ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ! ਤੁਸੀਂ ਕਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਗੌਤਮ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ, ਅੰਦਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਹੈ, ਪ੍ਰਿਅ ਅਹਲਿਆ? ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਵਾਬ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੀ?” ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਹਲਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ? ਤੂੰ ਪਾਪ ਕਰ ਬੈਠਾ ਹੈਂ!” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਸੌਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠ ਖੜੀ ਹੋਈ। ਇੰਦਰ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਾਪੀ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਬਿੱਲੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਡਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਬਦਲ ਗਈ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾ ਰਹੀ। ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਬੇਸਮਝੀ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ?” ਪਰ ਅਹਲਿਆ, ਸ਼ਰਮਿੰਦੀ ਹੋ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਰਹੀ। ਗੌਤਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਬਿੱਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ?” ਉਸਨੇ ਝੂਠ ਬੋਲ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਵਾਂ।” ਪਰ ਫਿਰ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਪਤੀ ਇੰਦਰ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਸ਼ਚੀ ਦਾ ਪਤੀ, ਨਗਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਲਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਇੰਦਰ ਹਾਂ, ਹੇ ਤਪਸਵੀ।” ਇੰਦਰ ਨੇ ਮੰਨ ਲਿਆ, “ਇਹ ਪਾਪ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ; ਜੋ ਕਿਹਾ, ਸਚ ਹੈ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ। ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਨਿੰਦਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਜਾਂਦੇ? ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ, ਹੇ ਕਰੁਣਾ ਦੇ ਸਾਗਰ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਹਾਂ।” ਧਰਮੀ ਲੋਕ, ਚਾਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਗਲਤ ਵੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਕਦੇ ਕਠੋਰਤਾ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਭਗਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਪਾਪ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਵੇ, ਤੂੰ ਸਾਹਸ੍ਰਭਾਗਾ (ਹਜ਼ਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ) ਹੋ ਜਾ।” ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਸੁੱਕੀ ਦਰਿਆ ਬਣ ਜਾ।” ਫਿਰ ਅਹਲਿਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਦੱਸ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਉਹ ਮੰਦ-ਚਰਿੱਤਰ ਵਤਨੀਆਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਅਨੰਤ ਨਰਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੂਰਵਜ ਵੀ।” ਫਿਰ, ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ: ਇਹ ਸਾਰੇ ਗਵਾਹ ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਸਨ।” ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ, ਐਵੇਂ ਹੋਵੇ।” ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਅਹਲਿਆ ਨੇ ਵੀ ਮਨ ਜਾ ਲਿਆ। ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਭਗਤ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਗੌਤਮੀ (ਨਦੀ ਦੀ ਦੇਵੀ) ਨਾਲ ਮਿਲੇਗੀ, ਤਦ ਤੂੰ ਨਦੀ ਬਣ ਜਾਵੇਂਗੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ, ਪਿਆਰੀ, ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗੀ।” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਹਲਿਆ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੌਤਮ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਅਹਲਿਆ ਗੌਤਮੀ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਈ। ਉਸਨੂੰ ਉਹੀ ਰੂਪ ਮੁੜ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲਓ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਦਰ ਤੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।” ਜਦ ਗੌਤਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਕੋਲ ਜਾ, ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ। ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਪਲ ਵਿਚ ਧੁਲ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਤੂੰ ਮੁੜ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।” ਨਾਰਦ ਜੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਦੋ ਵੱਡੇ ਚਮਤਕਾਰ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖੇ—ਅਹਲਿਆ ਦੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਚੀ ਪਤੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਜਿੱਥੇ ਅਹਲਿਆ ਗੌਤਮੀ ਨਾਲ ਮਿਲੀ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਇੰਦਰ-ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਇਕ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਜਨਸਥਾਨ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਚਾਰ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਵੈਵਸਵਤ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਗੁਣਵਾਨ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਰਾਣੀ ਗੁਣਾਰ੍ਣਵਾ ਸੀ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਰਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਜੋੜ ਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਨਕ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਜਨਕਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਚੱਲੀ, ਜੋ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਰਹੇ।