ਨਾਭਾਗ ਅਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਜਦੋਂਕਿ ਉਹ ਵੈਸ਼ ਵਰਨ ਦੇ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰੂਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰੂਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਖ਼ਤਰੀ ਬਣ ਗਏ। ਫਿਰ, ਪૃਸ਼ਧ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗਾਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਨੌਂ ਵਰਨਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਮਨੂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਨੂ ਦੇ ਛੀਂਕਣ ਨਾਲ ਹੀ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸ਼ਕੁਨੀ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪੰਜ ਸੌ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਦਿਸਾ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਅੜਤਾਲੀ (੪੮) ਸੀ, ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵੀ ਇੰਨੇ ਹੀ ਰਖਵਾਲੇ ਹੋਏ। ਬਾਕੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਸ਼ਤੀ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਰਖਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਸ਼ਟਕ ਯਜਨਾ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, “ਸ਼੍ਰਾਧ ਲਈ ਮਾਸ ਲਿਆ ਕੇ ਆ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰ।” ਪਰ ਇਹ ਰਸਮ ਅਜੇ ਹੋਣੀ ਸੀ। ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ ਨੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਖਾ ਲਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੇ ਗਿਆ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਪਰਲੋਕ ਸਿਧਾਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼ਸ਼ਾਦਾ (ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ) ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਸ਼ਸ਼ਾਦਾ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਮਹਾਨ ਕਕੁਤ੍ਸਥ ਬਣਿਆ। ਅਨੇਨਸ ਤੋਂ ਕਕੁਤ੍ਸਥ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਪൃਥੁ, ਪૃਥੁ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਤਰਾਸ਼੍ਵ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਆਰਦ੍ਰ ਜਨਮੇ। ਆਰਦ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼੍ਰਾਵਸਤ ਬਣਿਆ। ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰਾਵਸਤਕ ਨੇ ਸ਼੍ਰਾਵਸਤੀ ਨਗਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਸ਼੍ਰਾਵਸਤ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਿਹਦਸ਼੍ਵ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁਵਲਾਸ਼੍ਵ ਸੀ, ਜੋ ਉੱਚਤਮ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਇਹੀ ਉਹ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਧੁੰਧੂ ਨਾਮਕ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ 'ਧੁੰਧੁਮਾਰ' ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਧੁੰਧੂ ਦਾ ਵਧ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕੁਵਲਾਸ਼੍ਵ ਨੂੰ ਇਹ ਉਪਾਧੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੀ। ਕੁਵਲਾਸ਼੍ਵ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜੋ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਵਿਦਿਆਵਾਨ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਅਪਰਾਜੇਯ ਸਨ। ਉਹ ਸਭ ਧਰਮਿਕ, ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਕਰਤਾ ਤੇ ਦਾਨੀ ਸਨ। ਬ੍ਰਿਹਦਸ਼੍ਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਕੁਵਲਾਸ਼੍ਵ ਨੂੰ ਸੋੰਪ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਸ੍ਰੀ ਉੱਤੰਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰੋਕਿਆ। ਉੱਤੰਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਰਾਜਨ! ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਤਪ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੇੜੇ ਮਰੁਧਨਵ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਉੱਡਾਲਕਾ ਨਾਮਕ ਰੇਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ। ਉਥੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਾਂ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ, ਅਤਿਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਅਮਰ ਦੈਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਧੁੰਧੂ ਹੈ। ਉਹ ਮਧੁ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਤੀਬਰ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ। ਜਦ ਉਹ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਕੰਬਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਸਾਹ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਧੂੜ ਦਾ ਬੱਦਲ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਸਤਾ ਢੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਦਿਨ ਧਰਤੀ ਹਿਲਦੀ ਹੈ। ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ, ਅੰਗਾਰੇ, ਧੂੰਆਂ—ਇਹ ਸਭ ਵੱਡੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਨਾਲ ਉਥੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। "ਤੂੰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਧੁੰਧੂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ, ਤਾਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੈਨ ਮਿਲੇਗਾ। ਕੇਵਲ ਤੂੰ ਹੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਧੁੰਧੂ ਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ, ਉਸਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਧੁੰਧੂ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਹੀ ਸੌ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤੰਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁਵਲਾਸ਼੍ਵ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਧੁੰਧੂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਬਣੇਗਾ।" ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਹ ਕਾਰਜ ਸੌਂਪਿਆ ਤੇ ਆਪ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਕੁਵਲਾਸ਼੍ਵ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉੱਤੰਕ ਨਾਲ ਧੁੰਧੂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਉੱਤੰਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੁਵਲਾਸ਼੍ਵ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ। ਜਦ ਉਹ ਅਪਰਾਜੇਯ ਯੋਧਾ ਚਲਿਆ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਧੁਨੀ ਹੋਈ ਕਿ "ਅੱਜ ਇਹ ਮਹਾਨ ਧੁੰਧੁਮਾਰ ਅਪਰਾਜੇਯ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਵਰਸਾਈਆਂ, ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਢੋਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕੁਵਲਾਸ਼੍ਵ ਆਪਣੇ ਵਿਅਕਤਿਤਵ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਰੇਤ ਦੇ ਅਥਾਹ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਖੋਦਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਦ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਰੇਤ ਖੋਦੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਧੁੰਧੂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ, ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਦਿਸਾ ਵੱਲ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਧੁੰਧੂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹੋਂ ਅੱਗ ਕੱਢੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਉਲਟ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਪਾਣੀ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਛਾਲਾ ਮਾਰਿਆ। ਲਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਗੁੱਛੇ ਵਿੱਚੋਂ, ਉਸ ਦੈਤ ਨੇ ਕੁਵਲਾਸ਼੍ਵ ਦੇ ਸੌ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਵਾਏ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ, ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਵਲਾਸ਼੍ਵ ਨੇ ਧੁੰਧੂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 'ਧੁੰਧੁਮਾਰ' ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।