ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ ਭਗਵਾਨ ਅਗਸਤਿਆ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਅਗਸਤਿਆ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੰਗਲੋ, ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।" ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਸਾਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਦਾਤ ਦੇਵੋ।" ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣਗੇ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਅੰਜਨਾ ਅਤੇ ਅਦ੍ਰਿਕਾ, ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਨੱਚਦੀਆਂ ਤੇ ਹੱਸਦੀਆਂ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਵਾਇੂ ਅਤੇ ਨਿਰ੍ਰਿਤਿ — ਦੋ ਦੇਵਤੇ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਸਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆ ਗਏ। ਅੰਜਨਾ ਤੇ ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੀਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵਾਂਗ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵਰ ਦਾਤਾ ਬਣੀਏ।" ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ," ਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਇੂ ਅਤੇ ਅੰਜਨਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਜਨਮੇ; ਅਤੇ ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਤੇ ਨਿਰ੍ਰਿਤਿ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿ, ਜੋ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਹਨ, ਜਨਮੇ। ਪਰ ਜਦ ਦੋਵੇਂ ਮਾਵਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤਾਂ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿਗੜ ਗਏ ਹਨ, ਸਿਰ ਵੀ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੀ, "ਮੁਨਿ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਤਾਂ ਮਿਲ ਗਏ, ਪਰ ਸਾਡਾ ਰੂਪ ਵਿਗਾੜ ਗਿਆ।" ਇਸ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਰੂਪ ਇੰਦਰਪਤਨੀ ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਾਇੂ ਅਤੇ ਨਿਰ੍ਰਿਤਿ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਗੋਤਮੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਅਦ੍ਰਿ, ਜੋ ਪਿਸ਼ਾਚ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਮਾਂ ਅੰਜਨਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅਦ੍ਰਿਕਾ, ਜੋ ਬਿੱਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਗੋਤਮੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ "ਪਿਸ਼ਾਚ" ਅਤੇ "ਅੰਜਨਾ" ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ, ਜਿਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆਏ ਅਤੇ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਤੇ ਮੰਗਲਤਾ ਬਖਸ਼ੀ। ਉਥੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਤਿਰਪਨ ਯੋਜਨ ਦੂਰ "ਮਾਰਜਾਰਾ" ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਹੈ; ਉਥੋਂ ਧਨੁਮੰਤ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਕਪੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। "ਫੇਨਾਸੰਗਮ" ਵੀ ਉਥੇ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਤੇ ਮੰਗਲਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਉਥੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਨਾਰਦ ਜੀ, "ਕਸ਼ੁਧਾ ਤੀਰਥ" ਦੀ ਮਹਿਮਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਣ੍ਵ ਨਾਮਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਵੇਦ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਣ ਸੀ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਫਿਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਗੋਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਸੀ। ਕਣ੍ਵ ਆਪਣੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਪਰ ਗੋਤਮ ਆਲ੍ਹਾਦਤ ਸੀ। ਇਹ ਫਰਕ ਦੇਖ ਕੇ, ਕਣ੍ਵ ਨੇ ਵੈਰਾਗ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਾਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਗੋਤਮ ਦੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਖਾਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਸਭ ਵਾਂਗ ਹੀ ਭਿੱਖ ਮੰਗਾਂਗਾ।" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਨਿਸਚਯ ਕੀਤਾ ਕਿ "ਮੈਂ ਗੋਤਮੀ ਗੰਗਾ ਤੇ ਜਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ।" ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਉੱਤੇ ਗਿਆ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ, ਕੁਸ਼ ਦੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗੋਤਮੀ ਗੰਗਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਭੁੱਖ ਦੀ ਪੀੜਾ ਵੀ ਦਰਸਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਗੰਗਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਭੁੱਖ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਜੋ ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਜਟਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਮੌਤ ਦੇ ਜਪੜ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਾਲੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਤੂੰ ਨੇਕ ਆਤਮਾਵਾਂ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈਂ; ਦੁਸਟਾਂ ਲਈ ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ। ਨਦੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸਭ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਤੇ ਪਾਪ ਹਟਾਉਂਦੀ ਹੈਂ। ਭੁੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਤੇ ਪਾਪ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ। ਹੇ ਮਾਂ, ਜੋ ਮੰਗਲਤਾ ਲਿਆਉਂਦੀ, ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ, ਸ਼ਾਂਤੀਦਾਤਾ, ਤੇ ਗਰੀਬੀ ਹਟਾਉਂਦੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਇਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹੀ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੋ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ: ਇੱਕ ਮੋਹਕ, ਗੰਗਾ ਵਰਗੀ; ਦੂਜਾ ਭਿਆਨਕ। ਕਣ੍ਵ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮੀ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ, ਹੇ ਵੈਸ਼ਨਵੀ, ਹੇ ਤ੍ਰਿਣੇਤ੍ਰਾ, ਹੇ ਗੋਦਾਵਰੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਗੋਦਾਵਰੀ, ਤੂੰ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੇ ਜਟਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਗੋਤਮ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ, ਸੱਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਧਰਮ, ਕਾਮ ਤੇ ਧਨ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਤੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਹੇ ਭੁੱਖ, ਤੈਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਕਣ੍ਵ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ, "ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਭਾਗ੍ਯਸ਼ਾਲੀ; ਵਰ ਮੰਗੋ।" ਕਣ੍ਵ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਗੰਗਾ ਤੇ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਮਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਮਨਭਾਵਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਧਨ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਵਿਭੂਤੀ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਬਖ਼ਸ਼।" ਫਿਰ ਕਣ੍ਵ ਨੇ ਗੋਤਮੀ, ਗੰਗਾ ਤੇ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਭੁੱਖ, ਹੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਹੇ ਗਰੀਬੀ, ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਚਲੇ ਜਾਓ; ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਪਾਪੀਆਂ ਕੋਲ ਜਾਓ, ਕਦੇ ਇੱਥੇ ਨਾ ਆਓ।" "ਜੋ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਗਰੀਬੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ; ਇਹ ਵੀ ਇਕ ਵਰ ਹੈ। ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਪ ਆਦਿ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪੰਨਤਾ ਮਿਲੇ। ਜੋ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਤੀਰਥ ਜਾਂ ਘਰ ਉੱਤੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਰੀਬੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ; ਇਹ ਵੀ ਇਕ ਵਰ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, "ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ," ਦੋਵੇਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਕਣ੍ਵ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਤੀਰਥ "ਕਣ੍ਵ ਦੀ ਗੰਗਾ" ਅਤੇ "ਭੁੱਖ" ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪ ਹਟਾਉਂਦਾ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਚਕ੍ਰ-ਤੀਰਥ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਪੱਖੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜੇ ਕੋਈ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਨਿਤਿਆਵਾਸ ਠਿਕਾਣਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।