ਕਾਰ्तਿਕੇਯ ਨੇ, ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜਣੀਆਂ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਜਾਓ, ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।" ਫਿਰ ਕਾਰ्तਿਕੇਯ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਵੀ ਉੱਥੇ ਆਵਾਂਗਾ ਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਗੌਤਮੀ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ, ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਵਲੋਕ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਈਆਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਥਾਂ 'ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾ-ਤੀਰਥ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਤਿਕਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੀਰਥ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਜਾਂ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਦਸਾਂਗਾ ਕਿ ਦਸ਼ਾਸ਼੍ਵਮੇਧਿਕ ਤੀਰਥ ਕਿਵੇਂ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਉਵਨ ਨਾਮਕ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋਏ। ਕਸ਼੍ਯਪ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸਨ। ਭਉਵਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਸਮੇਂ ਦਸ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕਿੱਥੇ ਯਜਨ ਕਰੀਏ? ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਯਜਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਥੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਯਜਨਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਪੁਰੋਹਿਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਲੋਂ ਦਸ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਇਕਠੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਯਜਨ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ ਗਏ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਹ ਸਥਾਨ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਫਿਰ ਯਜਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਪਰ ਉੱਥੇ ਵੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਆ ਗਏ। ਜਦ ਯਜਨ ਅਧੂਰੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਸ਼ਾਇਦ ਸਥਾਨ, ਸਮੇਂ, ਮੇਰੇ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕਿਸੇ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਦਸ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।" ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸਮਵਰਤ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਆਚਾਰਯ ਦੇ ਨਾਲ ਦਸ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪੂਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?" ਸਮਵਰਤ ਨੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਜਾਓ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਥਾਂ ਦੱਸੇਗਾ।" ਭਉਵਨ ਅਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵੀ ਆਏ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਜਾਓ; ਉੱਥੇ ਜਗ੍ਹਾ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਉੱਥੇ ਮੁੱਖ ਆਚਾਰਯ ਹੋਣਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਗੌਤਮੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲੇਗਾ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਜਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਦਸ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਭਉਵਨ ਕਸ਼੍ਯਪ ਸਮੇਤ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਵੱਡਾ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵਾਣੀ ਉੱਚੀ ਅਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਆਈ, "ਹੇ ਰਾਜਾ! ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ, ਉਪਵਨ ਆਦਿ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਮਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ। ਹੁਣ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਛੱਡ, ਭੋਜਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਹੈ। ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ-ਦਾਨ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ।" "ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਕਰਤੱਵ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ—ਹੁਣ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।" ਫਿਰ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੇ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ, ਭਉਵਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਾ ਦੇ। ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬਦੀ ਜਾਂ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਨਾ ਦਿਓ।" ਭਉਵਨ ਨੇ ਡਰ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਫਿਰ ਮੈਂ ਕੀ ਦਾਨ ਦੇਵਾਂ?" ਧਰਤੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤਿਲ, ਗਾਂ, ਧਨ, ਅਨਾਜ—ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਖੁੱਟ ਦਾਨ ਹੈ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਦੇਵੇਂਗਾ?" "ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇਕ ਗੱਲੀ ਭੋਜਨ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਦੇਵੇਂਗਾ?" ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਉਵਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਜੋ ਹੁਕਮ," ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੁਰ ਭੋਜਨ ਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਥਾਂ ਦਸ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਾਂ ਵਾਲਾ ਤੀਰਥ ਕਹਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ; ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦਸ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਇਕ ਤੀਰਥ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਪੈਸ਼ਾਚਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਦ-ਪਾਰੰਗਤ ਲੋਕ ਬੜੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਗਿਰੀ ਪਹਾੜ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਅੰਜਨਾ ਨਾਮਕ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਕ ਅਪਸਰਾ, ਜੋ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗ ਪਈ ਸੀ, ਵੱਸਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਅਪਸਰਾ ਦਾ ਨਾਂ ਅੰਜਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ, ਮਾਦਾ ਵਾਨਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਕੇਸਰੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਨਾਮਕ ਸੀ। ਉਹ, ਕੇਸਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਅਪਸਰਾ ਤੋਂ ਬਿੱਲੀ ਬਣੀ, ਅੰਜਨਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸ ਰਹੀ ਸੀ। ਕੇਸਰੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਿਆ ਅੰਜਨਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆਏ। ਅੰਜਨਾ ਅਤੇ ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਦੋਵੇਂ ਨੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।