ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਦੇਹ ਤੇ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਪੰਜ ਲੱਖ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਤਿਵਰਤਾ ਪਤਨੀ ਦੇ ਸਵਰਗ ਵਾਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬੜੀ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਇਕ ਦਿਨ, ਪਤਨੀ ਨੇ ਧਰਤੀ, ਦੇਵਤਾ, ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬਾਝੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਬਾਝੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਉੱਤਮ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਫੀ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪੰਛੀ, ਧਰਮਵਤੀ, ਯਜਨ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਗਈ, ਜੈਕਾਰ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਉਠੀਆਂ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਮਹਲ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਮਹਲ ਤੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਦਿਵ੍ਯ ਜੋੜਾ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਬਾਝੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬੋਲਦੇ ਹਨ, "ਆਓ, ਅਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚੱਲੀਏ। ਤੈਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ। ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਸਵਰਗ ਦਾ ਪਥ ਹੈ, ਸਾਡਾ ਅਤਿਥੀ ਹੈ; ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵੇਖ, ਬਾਝੀ ਵੀ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, "ਮੈਨੂੰ ਛੱਡੋ ਨਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਦਿਓ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਅਤਿਥੀ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦੱਸੋ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਤੇ ਜਾ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਆਪਣਾ ਪਾਪ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।" "ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਜਦ ਤੂੰ ਫਿਰ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇਂਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਤੂੰ ਧਰਮਵਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।" "ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸੰਭੂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਅਸ਼ੁੱਧ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਂਗਾ।" "ਚਮਕਦਾਰ ਮਹਲ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਤੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਵੇਂਗਾ।" ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਾਝੀ ਨੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਮਹਲ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ, ਪੰਛੀ, ਪੰਛੀਣੀ, ਅਤੇ ਬਾਝੀ—ਤੀਨੋ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਦਿਵ੍ਯ ਹਾਰ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਕਪੋਤਾ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਜਪ, ਯਜਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਅਨੰਤ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਰਤਿਕੇਯ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ 'ਕੌਮਾਰ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿਰਫ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਦਾ ਵਧ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆ ਗਈ, ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤ ਕਰਤਿਕੇਯ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਮਨਪਸੰਦ ਸੁਖ, ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਭੋਗ।" ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਦੇਵੀਆਂ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਹੇ ਨਾਰਦ, ਜਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਆਨੰਦ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਦੇਵਤੇ ਕਰਤਿਕੇਯ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ; ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰੁਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਛੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਆਸਕਤ, ਮਾਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ; ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਪਾਰਵਤੀ, ਡਰੀ ਹੋਈ, ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ। ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਕਾਰਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚਿਆ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਸਕੰਦ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਸੰਮੁਖ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ, ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਲਜਜਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਈ ਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ ਵਿਹਾਰ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤੀ ਪਾ ਲਈ। ਉਹ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਮਾਤਾ ਕਾਰਨ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਆਸਕਤੀ ਰੁਕ ਗਈ; ਉਹ ਸੋਚਦਾ, "ਜੇ ਹੁਣ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਰੰਭ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।" "ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਸਭ ਮਾਤਾ ਕਰਕੇ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹਾਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਲਜਜਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਗਿਆ।" "ਇਹ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ—ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: ਹੁਣ ਤੋਂ, ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਸਤਰੀ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮਾਤਾ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇਗੀ।" ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸ਼ੰਕਰ, ਪਾਰਵਤੀ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਵਿਹਾਰ ਹੁਣ ਰੁਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ," ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਕੀ ਦਵਾਂ?" ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਕੰਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਪੂਜਨਯੋਗ—ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।" "ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ—ਤੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕੀਤੇ, ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਗਏ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਣ।" "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਉੱਚਾ ਜਨਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ, ਅਕਰੂਤ (ਵਿਕਲਾਂਗ) ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਜਾਣ।" "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ," ਸੰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਕਰਤਿਕੇਯ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ, ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕਰਤਿਕਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਮੀ ਕਰਤਿਕੇਯ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿਰਫ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਸੋਮਾ ਪਾਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਪਤਿਵਰਤਾ, ਯਜਨ, ਪਾਪ ਮੁਕਤੀ, ਅਤੇ ਕਰਤਿਕੇਯ ਦੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਸੁਣਨ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਨੰਤ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।