ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਜੀਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਪਿਆਰਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਫਿਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਮੈਂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੀ ਖੋਖਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦੀ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਬੰਨੀ ਹੋਈ, ਲਾਚਾਰ ਹਾਂ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ! ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਇੱਥੇ ਲੈ ਆਇਆ ਤੇ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ। ਪਰ ਮੈਂ ਧੰਨ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਕismet ਵਾਲੀ ਸਮਝੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਮੇਰੀਆਂ ਖੁਬੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਹਾਂ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ। ਜਦ ਪਤੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਉਲਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਔਰਤ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮੇਰਾ ਭਾਗ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ, ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਹੋ, ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਵਰਤ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮੇਰਾ ਸੁੱਖ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਹੋ। ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰੋ; ਆਪਣਾ ਮਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਓ। ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸੁੱਖ ਭੋਗ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਦੁੱਖ ਛੱਡੋ ਤੇ ਮਨ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾਓ।" ਪਤਨੀ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਪਤੀ ਪੰਛੀ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਉੱਡ ਕੇ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੀ ਸਾਥਣ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ। ਔਰਤ ਨੇ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇਤ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ!" ਪਰ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਸਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡੋ, ਹੇ ਉੱਤਮ! ਸੰਬੰਧ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਖੁਰਾਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੀਵਨ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਹੈ।" ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ; ਆਪਣਾ ਮਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਓ। ਜਿਵੇਂ ਦੂਜੀ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਲਈ ਅੱਗ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਲਈ ਅਤਿਥੀ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਜੋ ਅਤਿਥੀ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹਨ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਾਕ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਐਸੇ ਅਤਿਥੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਰ ਪੈਰ ਧੋਣ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਐਸੇ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਬਿਸਤਰੇ ਤੇ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਅਤਿਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਯੋਗ ਹੈ। ਜਦੋ ਕੋਈ ਅਤਿਥੀ ਥੱਕ ਕੇ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ।" "ਸਾਰੇ ਦੇਵ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਅੱਗ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਅਤਿਥੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਜਦ ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ, ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦੇ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕਰ।" "ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਦੋਵੇਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਧਰਮੀ ਹੈ ਤੇ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਪਤੀ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਤੂੰ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਆਖਿਆ, ਮੈਂ ਇਹ ਚੰਗਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕੁਝ ਹੋਰ ਆਖਣਾ ਹੈ—ਸੁਣ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ। ਕੋਈ ਹਜ਼ਾਰ, ਕੋਈ ਸੌ, ਤੇ ਕੋਈ ਦਸ ਦਾ ਭਾਰ ਝੱਲਦਾ ਹੈ; ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਪੇਟ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਇਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੇਟ ਝੱਲ ਰਹੇ ਹਾਂ।" "ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਅਨਾਜ ਤੇ ਧਨ ਖੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਪੱਕੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਮਟਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਸਾਡਾ ਧਨ ਸਾਡੀ ਚੋਚ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਮੈਂ ਇਸ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਅਤਿਥੀ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂ?" "ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਮੰਗਲਮਈ ਬੋਲ, ਘਾਹ, ਲੱਕੜ ਆਦਿ ਵੀ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਠੰਢ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ।" ਇਹ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰੁੱਖ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਦੂਰ ਅੱਗ ਦੇਖੀ। ਉਹ ਉਥੇ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਚੋਚ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੀ ਲੱਕੜ ਲੈ ਆਇਆ ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਅੱਗੇ ਅੱਗ ਜਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਪੰਛੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁੱਕਾ ਲੱਕੜ, ਪੱਤੇ ਤੇ ਘਾਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ। ਅੱਗ ਦੇ ਭੜਕਣ ਨਾਲ, ਠੰਢ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਅੰਗ ਸੇਕ ਕੇ ਆਰਾਮ ਪਾਇਆ। ਪਰ ਜਦ ਪਤਨੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹਾਲੇ ਭੁੱਖ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡੋ, ਹੇ ਉੱਤਮ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਇਸ ਦੁਖੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂਗੀ; ਤੂੰ, ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਉਹ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਜਿੱਥੇ ਅਤਿਥੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ; ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਆਪ ਅਤਿਥੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ ਦੇ ਤਿੰਨ ਚੱਕਰ ਲਾਏ, ਚੌਥੇ ਭੁਜਾ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਭਗਤ-ਵਤਸਲ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਆਖੀ, "ਜੋ ਚਾਹੋ, ਸੋ ਭੋਗੋ," ਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ। ਜਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਬੋਲ ਪਿਆ, "ਹਾਏ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੰਨਾ ਵਡਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।" ਜਦ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਾਦਾ ਪੰਛੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਹੇ ਉੱਤਮ! ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੁਣ ਦੂਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਡਰਦੇ ਹੋਏ ਜਲਦੀ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਮਾਦਾ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅੱਗ ਕੋਲ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਹੈ: ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨਾ; ਇਹ ਰਸਤਾ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸੱਪ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਬਿਲ ਤੋਂ ਕੱਢ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪਤੀ-ਵਰਤਾ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।