ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਜਲ ਤੋਂ ਸੰਤਾਨ ਰਚਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਧੀ ਨਹੀਂ। ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਲਿਆ—ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਉਹ ਖੁਦ ਪੁਰਖ ਬਣ ਗਿਆ, ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਇਸਤਰੀ। ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਜੀਵ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼্ণੂ ਨੇ ਵਿਰਾਜ਼ ਨੂੰ ਰਚਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਰਾਜ਼ ਤੋਂ ਹੀ ਕੌਸ्मिक ਪੁਰਖ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਕੌਸ्मिक ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਹੀ ਮਨੂ ਜਾਣੋ; ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਨਵੰਤਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਸਮਾਂ ਮਨਸ-ਜਨਿਤ ਮਨੂ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਿਰਾਜ਼, ਜੋ ਸਭ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸੰਤਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਪਰ ਇਹ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜੰਮੀ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਮੁਢਲੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਯਸ਼, ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਾਵਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜੰਮੀ ਸੀ। ਆਪਾਵਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਜੰਮੀ। ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਆਤਮ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰਿਆ। ਉਹ ਆਤਮ-ਭੂਤ ਮਨੁੱਖ, ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ, ਮਨੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਇਕਹੱਤਰ ਯੁਗ ਮਨਵੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਰਾਜ਼ ਤੋਂ, ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਨੇ ਵੀਰ ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ; ਵੀਰ ਤੋਂ ਕਾਮਿਆ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਕਾਮਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਉਤਾਨਪਾਦ ਜੰਮੇ। ਕਾਮਿਆ, ਜੋ ਕਰਦਮ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਸਮਰਾਟ, ਕੁਕਸ਼ੀ, ਵਿਰਾਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਅਤ੍ਰਿ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਤਾਨਪਾਦ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ; ਉਤਾਨਪਾਦ ਤੋਂ ਸੁਨ੍ਰਿਤਾ ਨੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ। ਸੁਨ੍ਰਿਤਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ्ञ ਰਾਹੀਂ ਜੰਮੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਧਰੂਵ ਦੀ ਮਾਂ ਬਣੀ। ਉਤਾਨਪਾਦ ਨੇ ਸੁਨ੍ਰਿਤਾ ਤੋਂ ਧਰੂਵ, ਕੀਰਤਿਮਾਨ, ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਅਤੇ ਵਸੁ ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ। ਧਰੂਵ ਨੇ, ਹੇ ਦੁਜਾਤੀਆਂ, ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤਕ ਘੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਵੱਡੀ ਕੀਰਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ। ਉਸ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਅਡੋਲ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ—ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਅੱਗੇ। ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯੁਸ਼ਨਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਵਾਹ! ਇਸ ਦੀ ਤਪਸ਼ਕਤੀ! ਵਾਹ! ਇਸ ਦਾ ਗਿਆਨ! ਕਿੰਨਾ ਅਦਭੁੱਤ! ਅੱਜ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਧਰੂਵ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੱਗੇ ਖੜਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।" ਧਰੂਵ ਤੋਂ ਸ਼ਲਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਭਵਯ ਜੰਮੇ; ਸ਼ਲਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸੁੱਚਾਇਆ ਨੇ ਪੰਜ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ। ਰਿਪੁ, ਰਿਪੁੰਜਯ, ਵੀਰ, ਵ੍ਰਕਲਾ ਅਤੇ ਵ੍ਰਕਤੇਜਸ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬ੍ਰਹਤੀ ਨੇ ਰਿਪੁ ਤੋਂ ਚਕਸ਼ੁਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਰੀਣੀ ਵਿੱਚ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੂ ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਵਿਰਣਯਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਰਣਯਾ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਵੈਰਾਜ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਧੀ ਨਡਵਲਾ ਤੋਂ ਮਨੂ ਨੂੰ ਦਸ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ। ਉਹ ਸਨ: ਕੁਤਸ, ਪੁਰੂ, ਸ਼ਤਦਯੁਮਨਾ (ਤਪਸਵੀ), ਸਤ੍ਯਵਾਕ, ਕਵੀ, ਅਗ્નਿਸ਼ਤੁਤ, ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ, ਸੁਦਯੁਮਨਾ—ਇਹ ਨੌ ਹਨ। ਦਸਵਾਂ, ਅਭਿਮਨ੍ਯੂ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਨਡਵਲਾ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ। ਪੁਰੂ ਤੋਂ ਆਗਨੇਈ ਨੂੰ ਛੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਅੰਗ ਤੋਂ ਸੁਮਨਸ, ਸ੍ਵਾਤੀ, ਕ੍ਰਤੁ, ਅੰਗਿਰਸ ਅਤੇ ਮਯਾ ਜੰਮੇ। ਅੰਗ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁਨੀਥਾ ਤੋਂ ਵੇਣਾ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਵੇਣਾ ਦੀ ਕੁਕਰਤ ਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਕ੍ਰੋਧ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਰਗੜਿਆ। ਜਦੋਂ ਵੇਣਾ ਦੀ ਬਾਂਹ ਰਗੜੀ, ਤਦ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।" ਉਹ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਪਾਵੇਗਾ; ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਕਵਚ ਨਾਲ ਜੰਮਿਆ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ। ਵੇਣਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪෘਥੂ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜ्ञ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਕੁਸ਼ਲ ਸੂਤ ਅਤੇ ਮਾਗਧ ਜੰਮੇ। ਉਸ ਰਾਜੇ ਪෘਥੂ ਨੇ, ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ, ਧਰਤੀ-ਗਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਲਈ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਵਾਇਆ। ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਗਣ, ਪਿਤਰ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਸੱਪ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਲੋਕ, ਬੂਟੇ ਅਤੇ ਪਹਾੜ—ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਵਾਇਆ। ਧਰਤੀ ਨੇ ਸਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਚਲਾਈ। ਪෘਥੂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਯਜ्ञ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਸ਼ਿਖੰਡਿਨੀ ਨੇ ਅੰਤਰਧਾਨ ਤੋਂ ਹਵਿਰਧਾਨ ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ; ਹਵਿਰਧਾਨ ਤੋਂ ਆਗਨੇਈ ਨੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਧਿਸ਼ਣਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿਸ਼, ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਗਯਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵ੍ਰਜਾਜਿਨ—ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿਸ਼ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਸੀ। ਹਵਿਰਧਾਨ ਤੋਂ ਉਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿਸ਼ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਧੀ ਸਵਰਨਾ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ; ਵੱਡੇ ਤਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਜੰਮੇ। ਸਵਰਣਾ ਤੋਂ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ-ਜੰਮੀ ਸੀ, ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿਸ਼ ਨੂੰ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਕਹਾਏ, ਅਤੇ ਤੀਰ-ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। ਉਹ ਨਿਰਭਾਗ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।