ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਚਿੰਤਾ ਨੇ ਉਸਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਸੱਦਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਇੱਜ਼ਤ-ਆਉਭਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸਿਆ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਸਮੇਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਰਹੋ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਦੁਬਾਰਾ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਆਏ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ, "ਮੰਗੋ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।" ਰਾਜੇ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਤਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਤੇਰੀ ਇੱਕ ਰਾਣੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਏ। ਦੂਜੀ ਤੋਂ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ।" ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਯਜਨਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵੱਡੇ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕੀਤੇ। ਇੱਕ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਦীক্ষਾ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਣਿਕ ਟੋਲੀਆਂ ਸਮੇਤ ਘੋੜਾ ਰਖਿਆ। ਪਰ ਇਕ ਵਾਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਹ ਘੋੜਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਸਗਰ ਦੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਯੁੱਧ-ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਦਾਨਵ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਘੋੜਾ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਲੈ ਗਏ, ਪਰ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨਵ ਨਹੀਂ ਦਿਸੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਾਇਆ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਘੋੜਾ ਨਾ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਉਹ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਵਲੋਕ ਗਏ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਵੀ ਘੋੜਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਯਜਨ ਦੀਆਂ ਸਮਾਪਤੀ ਰਸਮਾਂ ਕਰਕੇ ਪੰਡਤਾਂ ਤੋਂ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਘੋੜਾ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਸਗਰ ਪੁੱਤਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਘੋੜਾ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ ਫਿਰ ਦੇਵਲੋਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਵੀ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਭਿਆ, ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਘੋੜਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ, "ਘੋੜਾ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਪਾਤਾਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਖੋਦਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਤ-ਦਿਨ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ ਖਾਂਦੇ ਖਾਂਦੇ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਾਤਾਲ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਜਦ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਮਹਾਨ ਸਗਰ ਪੁੱਤਰ ਪਾਤਾਲ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਕਪਿਲ ਮੁਨੀ ਕੋਲ ਭੱਜ ਗਏ। ਕਪਿਲ ਜੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਸਨ, ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਕੰਮ ਤੋਂ ਥੱਕ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਸੋਣ ਲਈ ਥਾਂ ਦਿਓ।" ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਮੂਰਖਤਾ ਨਾਲ ਜਗਾਏਗਾ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਫਿਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਜੇ ਮੈਂ ਜਾਗਦਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਹੈ।" ਇੰਝ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਦਾਨਵ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਸਨ, ਕਪਿਲ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਗਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜੰਗ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਕਪਿਲ ਜੀ ਕੋਲ ਆ ਗਏ, ਘੋੜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਖੁਦ ਦੂਰ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸਾਰੇ ਸਗਰ ਪੁੱਤਰ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਘੁਸ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਘੋੜਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਲੱਭਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹੀ ਚੋਰ ਤੇ ਯਜਨ ਵਿਘਨਕਾਰੀ ਹੈ। ਆਓ, ਇਸ ਮਹਾ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਘੋੜਾ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਲੈ ਚਲੀਏ।" ਕਈਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਘੋੜਾ ਲੈ ਚਲੀਏ, ਏਸ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਕੀ ਕੰਮ?" ਪਰ ਬਾਕੀਆਂ ਨੇ, ਜੋ ਰਾਜਸੀ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸਨ, ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਰਾਜੇ ਹਾਂ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ, ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਕਹੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਤ੍ਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਘਮੰਡ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਪਿਲ ਜੀ ਨੂੰ ਲੱਤਾਂ ਮਾਰੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਕਪਿਲ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਸਗਰ ਪੁੱਤਰ ਓਥੇ ਹੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਗਏ। ਪਰ ਰਾਜਾ ਸਗਰ, ਜੋ ਯਜਨ ਲਈ ਦীক্ষਿਤ ਸੀ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆ ਕੇ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੂੰ ਕਪਿਲ ਜੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਕਰਤੂਤਾਂ ਅਤੇ ਸਗਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਤੇ ਸਮਝ ਨਾ ਆਈ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੇ। ਰਾਜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਅਸਮੰਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਮੂਰਖਤਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਨਗਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਜਦ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦੱਸੀਆਂ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਅਸਮੰਜਾ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲ ਦਿਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਤ੍ਰੀ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਹਤਿਆਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।" ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਜਲਦੀ ਅਸਮੰਜਾ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਸਗਰ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਇੱਕ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਬਚਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਸੋਚਦਾ ਸੀ, "ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਰਸਤਾ ਬਚਦਾ ਹੈ?