ਗੌਤਮ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਇਆ। ਗੌਤਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਟਾਵਾਂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੋਲਿਆ: "ਹੇ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਵਾਲੇ ਦੀ ਜਟਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ। ਤੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈਂ, ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਜਾ, ਜੋ ਭਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰ।" ਗੌਤਮ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਸੁਰਗ ਦੇ ਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਮੈਂ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਜਲ-ਕੁੰਭ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਜਾਵਾਂ? ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹੋ।" ਗੌਤਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੀਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮੰਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਹੋਣਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਗੌਤਮ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ—ਸੁਰਗ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ। ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੱਤ, ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪੰਦਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਪਤ ਹੋ ਗਈ। ਹਰ ਥਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਨਾਸਕ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਅਨਾਦਿ ਹੈ—ਇਹ ਵਿਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਕੇਵਲ ਉਹ ਰੂਪ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੈ; ਪਾਤਾਲ ਜਾਂ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਗਈ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ। ਜਦ ਤੱਕ ਗੰਗਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਗੌਤਮ ਵੱਲੋਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਉਹ ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਧੀ। ਫਿਰ, ਗੌਤਮ—ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ—ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਫਿਰਿਆ। ਗੌਤਮ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਵਾਲੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ: "ਮੈਂ ਦੋਵੇਂ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੌਤਮ ਨੇ ਸ਼ਰਵਾ (ਮਹਾਦੇਵ) ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਵਿਧੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ। ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ।" ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਗੋਦਾਵਰੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਂਦੀਮੁਖ ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਵਿੱਚ ਰਹੋ, ਪਤਿਤਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਅਤੇ ਮਨ ਸੰਯਮਿਤ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆਨ, ਤਪ, ਅਤੇ ਯਸ਼ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਨ ਵਿਚ ਬੁਰਾ ਇਰਾਦਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹੋ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਮਲਿਸ਼ ਕਰਵਾਓ। ਗਰੀਬ ਤੇ ਸਤਕਾਰੀ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਤੇ ਕੰਬਲ ਦੋ, ਹਰੀ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਕਥਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ; ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਨੇ ਗੌਤਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸੀ, ਇਉਂ ਬਤਾਇਆ: "ਹੇ ਗੌਤਮ, ਹਰ ਦੋ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 'ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਗੇ; ਮੈਂ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਨਰਮਦਾ, ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ, ਅਮਰਕੰਟਕ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਹੈ; ਉਥੇ ਯਮੁਨਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸਾ 'ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਭੀਮਰਥੀ ਤੇ ਤੁੰਗਭਦਰਾ—ਹੇ ਨਾਰਦ—ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨ ਦੀ ਸੰਧੀ 'ਤੇ ਤੀਰਥ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪਯੋਸ਼ਣੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਥਾਂ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਇਹ ਗੌਤਮੀ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਥੇ ਹੈ।" "ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਸਭ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਕੁਝ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ ਕੁਝ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ। ਪਰ ਗੌਤਮੀ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਹਰ ਸਮੇਂ ਤੀਰਥ ਹੈ—ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਤੀਨ ਕਰੋੜ ਤੇ ਅੱਧ ਕਰੋੜ, ਦੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਥੇ ਤੀਰਥ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਗੇ, ਹੇ ਗੌਤਮ; ਇਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਗੰਗਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਗੌਤਮੀ ਅਤੇ ਵੈष੍ਣਵੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਬ੍ਰਾਹਮੀ, ਗੋਦਾਵਰੀ, ਨੰਦਾ, ਸੁਨੰਦਾ, ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਦੀ—ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਨਾਸਕ। ਕੇਵਲ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਆਰੀ ਹੈ; ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਲ ਨੇ ਸਰਵੋਤਮਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਜਲ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਰਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਗੌਤਮੀ ਉਸਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।" "ਗੰਗਾ ਜਟਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲਿਆਈ ਗਈ ਸੀ; ਹੋਰ ਕੁਝ ਐਸਾ ਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ। ਚਾਹੇ ਸੁਰਗ, ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ, ਤੀਰਥ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵੱਲੋਂ, ਸਿੱਧਾ ਹਰੀ ਵੱਲੋਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦੱਸਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ।" "ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਗੌਤਮੀ ਗੰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ—ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਦੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਹੋਵੇ?" "ਉਹ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ; ਇੱਕ ਭਾਗ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ।" "ਦੂਜਾ ਭਾਗ, ਇੱਕ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਭਵ ਦੇ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਿਆ; ਉਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।" "ਵੈਵਸਵਤ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ—ਸਗਰ ਨਾਮ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ।" "ਉਹ ਯਜਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਟੀ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਦੋਵਾਂ ਪਤੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀਆਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ, ਵਿਭਾਜਨ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਤੇ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਪੁੱਛਤਾਛ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਉੱਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਵਧਦੀ ਰਹੀ।