ਜਦੋਂ ਗਉਤਮ ਨੇ ਹਰਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਅੰਨ੍ਹੇ-ਵਾਹੁਣੇ, ਦਾਨ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਜੋ ਪੁੰਨ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਪੁੰਨ ਇਥੇ ਕੇਵਲ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਨਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਹੇ ਹਰਾ, ਤੂੰ ਆਪ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿਣਾ—ਇਹੀ ਵਰ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨਦੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਦਸ ਯੋਜਨ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਇਸ ਹੱਦ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਜੇਕਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਵੀ ਇਥੇ ਆ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ, ਜਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਖ ਵੀ ਮੋਖਸ਼ ਪਾ ਲੈਣ। ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਸੁਰਗ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇਸ ਇਕ ਮਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਗਉਤਮ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ, ਤਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੱਚੀ-ਸੱਚੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਗਉਤਮੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਮਹਾਨ ਹਸਤੀ ਉੱਥੋਂ ਚਲੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਗਉਤਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਦੀ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਹਮਗਿਰੀ ਪਹਾੜ 'ਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਗਉਤਮ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਚੁੱਕੀਆਂ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਖੱਤਰੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਗਉਤਮ, ਜੋ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਏ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ, ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਗਉਤਮ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਾ ਹੋਈ। ਗਉਤਮ ਨੇ ਜਟਾਵਾਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਰੱਖੀਆਂ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੀ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਨਮੀ, ਮਾਂ! ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ, ਤੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ ਹੈਂ—ਹੁਣ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਜਾ, ਜੋ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰ।" ਗਉਤਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਸੁਗੰਧਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਲੇਪ ਲਗਾ ਕੇ, ਗਉਤਮ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਕੂੰਭ ਵਿਚ ਜਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਉਤਰੀ ਜਾਵਾਂ? ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹੋ।" ਗਉਤਮ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਲਿਆਇਆ ਹੈ, ਮਾਂ—ਹੁਣ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਗਉਤਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਹ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਲਿਆ—ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੱਤ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਾਰ ਭਾਗ ਬਣ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪੰਦਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਈ। ਹਰ ਥਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ, ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਹੈ—ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਉਹ ਰੂਪ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਪਾਤਾਲ ਜਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਅਗਿਆਨ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ। ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਮਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ਼ਵਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਉਤਮ ਵਲੋਂ ਛੱਡੀ ਗਈ ਇਹ ਨਦੀ ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਚਲੀ। ਫਿਰ, ਗਉਤਮ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਸਮਾਨ ਸੀ, ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਗਉਤਮ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ, "ਮੈਂ ਦੋਵੇਂ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਗਉਤਮ ਨੇ ਸ਼ਰਵਾ ਪਾਸੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਕੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਕੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।" ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਗੋਦਾਵਰੀ ਦੇ ਤੀਰਥ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਿਧਾਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਂਦੀਮੁਖ ਕਰਮ ਕਰੋ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਬਣਾਓ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲਓ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਅਪਣਾਓ, ਪਤਿਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ ਅਤੇ ਮਨ ਸਯੰਮਤ ਹਨ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਗਿਆਨ, ਤਪ ਤੇ ਯਸ਼ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੰਦਾ ਮਨ ਛੱਡੋ, ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ, ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਦਿਓ, ਥੱਕਿਆਂ ਦੀ ਮਲਿਸ਼ ਕਰੋ। ਗਰੀਬ ਤੇ ਸੁਜਨ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਕੰਬਲ ਦਿਓ, ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਦਿਵਿਆ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਸੁਣੋ—ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਗਉਤਮ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। "ਹੇ ਗਉਤਮ, ਹਰ ਦੋ ਹੱਥ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਤੀਰਥ ਬਣ ਜਾਣਗੇ; ਮੈਂ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਨਰਮਦਾ, ਜੋ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਅਮਰਕੰਟਕ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਹੈ; ਉਥੇ ਯਮੁਨਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਉੱਤੇ ਸਰਸਵਤੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਭੀਮਰਥੀ ਅਤੇ ਤੁੰਗਭਦਰਾ—ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਮੋਖਸ਼ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਪਯੋਸ਼ਣੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਥਾਂ ਵੀ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਇਹ ਗਉਤਮੀ, ਬੇਟਾ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਹੈ।" "ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਸਭ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੋਖਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਕੁਝ ਸਮਿਆਂ ਤੇ ਕੁਝ ਤੀਰਥ ਵਧੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਦੇਵ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਸਭ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਗਉਤਮੀ ਹੀ ਤੀਰਥ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਪੰਜ ਲੱਖ ਅਤੇ ਦੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਥੇ ਤੀਰਥ ਬਣਣਗੇ, ਇਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਗੰਗਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਉਤਮੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਉਤਮੀ ਨਦੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਗਈ।