ਜਦੋਂ ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਉਤੇ ਜਯਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਦਲਿਆ, ਉਹ ਗਊ ਬਣ ਕੇ ਓਥੇ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗੌਤਮ ਜੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਜਯਾ ਨੇ ਗਊ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਓਥੇ ਚਾਵਲ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਸ ਵਿਅਕ੍ਰਿਤ (ਵਿਕਲਾਂਗ) ਗਊ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਾਹ ਨਾਲ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਗਊ ਰੋਕੀ ਗਈ, ਉਹ ਚੀਖ ਪਈ ਅਤੇ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਇਸ ਘਟਨਾ 'ਤੇ ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਹੱਲਾ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਸਨ, ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਬੋਲੇ, “ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਇਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਲਿਆ, ਸਾਡੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪੁੱਛੀਆਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਇਥੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।” ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਵੱਜੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅੱਗੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਗਈ ਹੋਈ ਗਊ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੈ, ਵੇਖਣ ਦਿਓ। ਇਹ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਲਈ ਪਿਆਰੀ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਗਊ, ਜੋ ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਧਾਨ ਕਰਕੇ ਇਥੇ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਤਾਂ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਵੀ ਇਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਡਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਧਨ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਤਪੱਸਿਆ ਹੀ ਸਾਡਾ ਧਨ ਹੈ।” ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਬੋਲੇ, “ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਕਰੋ।” ਫਿਰ ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਬੋਲੇ, “ਇਹ ਗਊ ਨਾ ਇੱਥੇ ਮਰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਹੀਏ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਹੈ—ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਜਾਂ ਅੱਗੇ ਦੇ ਰਸਤੇ ਬਾਰੇ?” ਉਹ ਪੁਛਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਗਊ ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਉੱਠੇਗੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕੀ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਆਖੋਗੇ, ਉਹ ਅਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਾਂਗੇ।” ਸਭ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸੇਗਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ ਆਖੇਗਾ, ਉਹੀ ਸਾਡਾ ਆਧਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਸਭ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਆਖਦਾ ਹਾਂ; ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਵੀ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਨ। ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਨ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕਮੰਡਲ ਦੀ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਗੰਗਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਲਿਆਓ; ਉਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਈ ਇਸ ਗਊ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਓ। ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮੁੜ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਾਂਗੇ।” ਜਦੋਂ ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਜੈਕਾਰ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਫਿਰ ਗੌਤਮ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਿਵੇਂ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਅੱਗ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ।” ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੈਥੋਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਸੋ ਹੋਵੇ।” ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਜੈ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਗੌਤਮ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਤਪੱਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦੇ ਰਹੇ, “ਇਹ ਮੇਰੀ ਕੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ?” ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਘਟਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਰਣ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵੈਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਗੌਤਮ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਣੇਤ੍ਰ, ਨੰਦੀਧਾਰੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ, “ਮੈਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨਦੀ ਲਿਆਉਂਗਾ; ਗਿਰਿਜਾ, ਮੇਰੀ ਸਹਚਰੀ, ਜੋ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ।” ਇਸ ਪ੍ਰਣ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਗੌਤਮ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਧਨੁਧਾਰੀ ਦੇ ਆਵਾਸ, ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ—ਤਪੱਸਿਆ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਉੱਤਮ ਸਤੋਤ੍ਰ ਰਚਿਆ? ਉਹ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗਏ, ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਕੁਸ਼ਾ ਦੀ ਚਟਾਈ ਵਿਛਾਈ, ਅਤੇ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਉਥੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸਤੋਤ੍ਰ ਗਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਜੋ ਭਗਤ ਇੱਛਤ ਭੋਗ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਸੋਮ (ਚੰਦ੍ਰਮਾ) ਅੱਠ ਵੱਡੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਲੋਕ ਮਹਾਨ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਖੇਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ, ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ, ਵਾਧੂ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਦੇ ਹਨ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਲਯ ਲਈ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਵਿਨਾਸ਼, ਆਨੰਦ, ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਲਈ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ। ਵਾਧੂ, ਗਤੀ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਰਗਾਵਾਰੀ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਆਨੰਦਾਂ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹਵਾ ਦਾ ਰੂਪ ਲਿਆ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਕਰਮ, ਨਾ ਧਰਮ, ਨਾ ਆਪਣਾ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ, ਨਾ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਨਾ ਆਕਾਸ਼, ਨਾ ਸੁਰਗ-ਪਾਤਾਲ, ਨਾ ਭੋਗ, ਨਾ ਮੋਖ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਹੀ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਰਿਗ, ਸਾਮ ਅਤੇ ਯਜੁਸ ਦੀ ਵਿਭਾਗ ਰਚੀ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗੀਤ, ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ, ਪੁਰਾਣ—ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਬਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਹੀ ਪ੍ਰਕਟਾਵਾ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।