ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਕਥਾ ਚੱਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁ ਦੇ ਨੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਨਰਿਸ਼ਯੰਤ ਛੇਵਾਂ ਸੀ, ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁ ਤੇ ਰਿਸ਼ਟ ਸੱਤਵੇਂ, ਫਿਰ ਕਰੂਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਿਸ਼ਾਧ੍ਰਾ। ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਮਨੁ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਸੀ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਯਜਨਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਨੁ ਨੇ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਆਹੁਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਸਧਾਰਣ ਨਾਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਇਲਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਮਨੁ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, "ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚਲ, ਧਨ੍ਯ ਬਾਲਿਕੇ।" ਇਲਾ ਨੇ ਨਿਆਇਕ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਬੋਲ ਕਹਿ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਤਾਂ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦਿਓ, ਮੈਨੂੰ ਧਰਮ ਛੱਡਣ ਵਾਲੀ ਨਾ ਬਣਾਓ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਇਲਾ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੋਲੀ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਮਨੁ ਨੇ ਵੀ ਆਖਿਆ ਕਿ 'ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚਲ।'" ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਨੇ, ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯ ਦੀ ਪੂਜਾਰੀ ਸੀ, ਇਲਾ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਤੇਰੀ ਇਸ ਨਿਆਇਕਤਾ, ਨਿਮਰਤਾ, ਸਯਾਮਤਾ ਅਤੇ ਸਚਾਈ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਔਰਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਂਗੀ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਮਨੁ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਬਣੇਂਗੀ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਵੇਂਗੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਇਲਾ, ਜੋ ਹੁਣ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨ ਵੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬੁਧ (ਸੋਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ) ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਲਾ ਤੋਂ ਪੁਰੂਰਵਸ ਜੰਮਿਆ। ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਲਾ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨ ਬਣ ਗਈ। ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਉਤਕਲ, ਗਯਾ ਅਤੇ ਵਿਨਤਾਸ਼੍ਵ। ਉਤਕਲ ਤੋਂ ਉਤਕਲ ਵੰਸ਼, ਵਿਨਤਾਸ਼੍ਵ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਲੋਕ, ਤੇ ਗਯਾ ਤੋਂ ਗਯਾ ਵੰਸ਼ ਚਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਮਨੁ ਨੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ, ਉਸਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦਸ ਭਾਗਾਂ 'ਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਮੱਧ ਭਾਗ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਪਰ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨ, ਜੋ ਕੁੜੀ ਰੂਪ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਉਹ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਥੇ ਹੀ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨ ਨੇ ਰਾਜ ਪਾਇਆ ਤੇ ਪੁਰੂਰਵਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁ ਦਾ ਇਹ ਵੰਸ਼, ਜੋ ਇਲਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਨਰਿਸ਼ਯੰਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਕ ਕਸ਼ਤਰੀਅ ਨਹੀਂ ਬਣੇ। ਨਾਭਾਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅੰਬਰੀਸ਼, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋਏ। ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੋਂ ਧਾਰਸ਼ਟਕ ਕਸ਼ਤਰੀਅ, ਤੇ ਕਰੂਸ਼ ਤੋਂ ਕਾਰੂਸ਼ ਕਸ਼ਤਰੀਅ ਹੋਏ। ਨਾਭਾਗ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੈਸ਼੍ਯ ਬਣ ਗਏ। ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਨਰਿਸ਼ਯੰਤਾ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਦੰਡਧਰ ਯਮ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਰਿਆਤੀ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਆਨਰਤਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਆਨਰਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੈਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਸੁਕਨਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਚਯਵਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹੀ। ਆਨਰਤਾ ਦਾ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਰੈਵਤਾ ਹੋਇਆ। ਆਨਰਤਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਸੀ। ਰੈਵਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਕੁਦਮੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧਰਵ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣਨ ਗਿਆ। ਪਰ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਇਕ ਪਲ ਸੀ, ਉਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਈ ਯੁਗ ਲੰਘ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਉਸਦੀ ਨਗਰੀ ਯਾਦਵਾਂ ਨੇ ਵੱਸ ਲਈ ਸੀ। ਉਥੇ, ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨਗਰੀ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਕਈ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਰਖਿਆ ਭੋਜ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ, ਅੰਧਕ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸੀ। ਉਥੇ, ਰੈਵਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਰੇਵਤੀ (ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ) ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਰੈਵਤਾ ਨੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਰਾਮ (ਬਲਦੇਵ) ਨੇ ਰੇਵਤੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜਾਰਿਆ। ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੀ ਕਿ ਇੰਨੇ ਯੁਗ ਲੰਘ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਵੀ ਰੇਵਤੀ ਤੇ ਰੈਵਤਾ ਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਣ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਕਕੁਦਮੀ (ਰੈਵਤਾ) ਸੀ, ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾ ਬੁਢਾਪਾ, ਨਾ ਭੁੱਖ, ਨਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਨਾ ਮੌਤ ਸੀ; ਉਥੇ ਰੁਤੂਆਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਰੈਵਤਾ ਫਿਰ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਚਲੇ ਗਏ। ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਵੱਸ ਲਿਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸੌ ਭਰਾ ਸਨ। ਜਦ ਰਾਕਸ਼ਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਸੌ ਭਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵੱਸ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਰਿਆਤ ਵੰਸ਼ੀ ਕਹਲਾਏ। ਇਹ ਕਸ਼ਤਰੀਅ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਚੌਥਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਹਰ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ ਵਧ ਗਏ।