ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਮਾਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਮੁੜ ਤਪ ਕਰਾਂਗੀ, ਜਾਂ ਹਿਮਾਵਤ ਪਰਬਤ ਤੇ ਜਾਵਾਂਗੀ; ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਪਾਪ ਤੋਂ ਸਾਫ ਹਨ, ਮੈਂ ਤਪ ਕਰਾਂਗੀ।” ਉਹ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਤਪ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਮਾਟੀ ਵਾਲੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸਕੰਦ ਅਤੇ ਜਯਾ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਾਂਗਾ; ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ।” ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਪਰ ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੁਕਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਇਹ ਸੁਕਾ, ਚੌਵੀ (twice twelve) ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ; ਜਿਵੇਂ ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਸਿਰਫ਼ ਗੌਤਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਬਚਿਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਯਜਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਇਸ਼ਵਰੀ ਯਜਨ; ਉਹ ਪਰਬਤ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮਗੀਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਗੌਤਮ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਉੱਤਮ ਪਰਬਤ ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਸੁਭਾਗੀ ਬ੍ਰਹਮਗੀਰੀ ਤੇ। ਉਥੇ, ਨਾ ਕੋਈ ਰੋਗ, ਨਾ ਦੁੱਖ, ਨਾ ਅਕਾਲ, ਨਾ ਸੁਕਾ, ਨਾ ਡਰ, ਨਾ ਗ਼ਮ, ਨਾ ਗਰੀਬੀ—ਕਦੇ ਸੁਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ। ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਹਵਨ, ਨਾ ਪਿਤਰ-ਕਰਮ, ਨਾ ਕੋਈ ਦਾਨੀ, ਨਾ ਯਜਕ, ਨਾ ਯਜਮਾਨ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਜਾਂ ਹਵਨ ਕਰਦੇ, ਉਸੀ ਪਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਰਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਾਨੀ ਤੇ ਭੋਗੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਹੜੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਗੌਤਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈਣ ਆਏ; ਇਹ ਤਪਸੀ ਆਸਕਤ ਰਿਸ਼ੀ। ਗੌਤਮ ਨੇ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਦੀ। ਉਹ ਸਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ। ਗੌਤਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਜਗਤ ਦੀਆਂ ਮਾਤਾ-ਜੜੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਫਿਰ ਪੂਜੀਆਂ। ਉਹ ਜੜੀਆਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀਆਂ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਧਦੀਆਂ—ਇਹ ਸਭ ਗੌਤਮ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ। ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਮਨ ਵਿਚ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ; ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗੌਤਮ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਦੇ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ—ਪੁੱਤਰਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਜਾਂ ਸੇਵਕਾਂ ਵਾਂਗ?” ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਪਾਲਦੇ। ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ, ਗੌਤਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਤਦ ਵਿਘਨ-ਨਾਸਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ, ਭਰਾ ਅਤੇ ਜਯਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਮਾਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਗੌਤਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ‘ਜੋ ਕੰਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ, ਉਹ ਗੌਤਮ ਨੇ ਕੀਤਾ।’” ਵਿਘਨ-ਨਾਸਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ—ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਇਸ ਗੰਗਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਾਟੀ ਵਾਲੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਹਿਲਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।” “ਤਪਸਿਆ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ-ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਮਾਟੀ ਵਾਲੇ ਕੇਸਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।” “ਇੱਥੇ, ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਗੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਸਿਰ ਤੋਂ ਉਤਰ ਆਵੇ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਵਿਘਨ-ਨਾਸਕ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਜਯਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਗੌਤਮ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ-ਸੂਤਰ ਦਾ ਪਤਲਾ ਧਾਰਕ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੇ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਦਿਨ ਗੌਤਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਵਿਘਨ-ਨਾਸਕ ਨੇ ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਆਓ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਈਏ; ਗੌਤਮ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਪਾਲੇ ਗਏ ਹਾਂ। ਆਓ, ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛੀਏ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੋਕਿਆ। “ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਸ਼ਵਰੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ।” “ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਹੀ ਸਭ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਪੱਕੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੀ।” ਇਹ ਗੌਤਮ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਵਿਘਨ-ਨਾਸਕ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਅਸੀਂ ਖੁਰਾਕ ਖਰੀਦ ਲਈ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਕਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਗੌਤਮ? ਨਰਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ।” “ਇਹ ਉੱਤਮ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਨਿਰਣੈ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਸਭ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਹੋਵੇ।” ਤਦ ਸਭ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰੋ,” ਇਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। “ਜੋ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਉਹ ਕਰੋ।” ਵਿਘਨ-ਨਾਸਕ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਉੱਤਮਤਾ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। “ਜੋ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਗੌਤਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ।” ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਤਮ-ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਖੁਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਘਨ-ਨਾਸਕ ਨੇ ਜਯਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਕਰ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗੇ; ਗਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਗੌਤਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਜਾ।” “ਚਾਵਲ ਖਾ, ਨਸ਼ਟ ਕਰ, ਅਤੇ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ; ਜਦੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਦੋਂ ਚੀਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਦੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤੂੰ ਡਿੱਗ ਪਵੇਂ, ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਕੇ—ਨਾ ਮਰੇ, ਨਾ ਜੀਵਤ ਰਹੇ।” ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣੀ, ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਦੀ ਤਪਸਿਆ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ।