ਜਦੋਂ ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਬਲੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਮੰਗ ਰੱਖੀ, ਬਲੀ ਨੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖਿਆ, "ਚਲੋ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਰੱਖੋ, ਆਪਣਾ ਕਦਮ ਭਰੋ!" ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਇੱਕ ਪੈਰ ਕੱਛੂਏ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਦੂਜਾ ਪੈਰ ਬਲੀ ਦੇ ਯੱਗ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ। ਇਹ ਦੂਜਾ ਕਦਮ ਸਿੱਧਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਅਬਾਦੀ, ਅਮਰ ਲੋਕ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੀਜੇ ਕਦਮ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਪੈਰ ਰੱਖਾਂ? ਮੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੇ।" ਬਲੀ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੂੰ ਆਪ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਕੁਝ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ।" "ਪਰ, ਕੇਸ਼ਵ! ਮੈਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ। ਮੇਰਾ ਵਚਨ ਠੀਕ ਕਰ, ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਮੇਰੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦੇ।" ਫਿਰ, ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਬਲੀ, ਤੂੰ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।" ਪਰ ਬਲੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ, ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ।" ਪਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹੀ ਵਰ ਦਿਤਾ ਜੋ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ, ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪਦਵੀ ਲੈਣ ਦਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦਾ ਅਮਰ ਵਰ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰਿ ਨੇ ਬਲੀ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਕੇ, ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੁੜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਪੂਜਿਤ ਪੈਰ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਕਦਮ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, "ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਪੈਰ ਸਾਡੇ ਘਰ ਆ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂ?" ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਮਾਨ ਵਿਚੋਂ, ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੇਰਾ ਜਲ-ਕੰਬਲ (ਕਮੰਡਲ) ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਲ ਮੰਗਲਮਈ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਮਾਤਾ ਰੂਪ, ਅਮਰ, ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਧਾਰਕ, ਪੂਜਾ ਯੋਗ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਤੇ ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਦੇਖ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ! ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ "ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਜਲ ਅਰਪਣ ਕਰਾਂ," ਉਸ ਜਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ, ਫਿਰ ਮੈਰੂ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡ ਗਿਆ। ਪੂਰਬ, ਦੱਖਣ, ਪੱਛਮ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਲ ਡਿੱਗਿਆ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜੋ ਪਿਆ, ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਜੋ ਡਿੱਗਿਆ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਲ-ਕੰਬਲ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਵੱਲ ਪਿਆ ਜਲ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜੋ ਪਿਆ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੇ ਲੈ ਲਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਜਲ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂਵਾਂ ਬਣੀਆਂ। ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਟਿਕਿਆ, ਉਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਜਟਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਜਨਮ ਦਾ ਸ੍ਰੋਤ ਬਣਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੋਇਆ, "ਹੇ ਦੇਵ! ਦੱਸੋ, ਜੋ ਜਲ ਕਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਜਟਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉਹ ਮਾਨਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ?" ਉਸ ਜਟਾ ਵਾਲੇ ਜਲ ਦੀ ਦੋ ਵੰਡ ਹੋਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਇੱਕ ਭਾਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗੌਤਮ ਨੇ, ਉਪਾਸਨਾ, ਦਾਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਲਿਆਇਆ। ਦੂਜਾ ਭਾਗ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਖ਼ਤਰੀ ਨੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਭਾਗ ਰਾਜਾ ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਵੀ ਲਿਆਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, "ਗੌਤਮ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਜਟਾ ਵਾਲਾ ਜਲ ਕਿਉਂ ਲਿਆਇਆ? ਖ਼ਤਰੀ ਨੇ ਕਿਉਂ ਲਿਆਇਆ?" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਉਮਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ, ਗੰਗਾ ਵੀ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੋਈ। ਆਪਣੇ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਉਮਾ ਸਮੇਤ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਰਸ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਸਰਵੋਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਸ ਬਣਾਇਆ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤੀ, ਸਨੇਹ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਰਕੇ। ਸਭ ਵਿੱਚ, ਗੰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਹੋ ਗਈ; ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ ਜਟਾਵਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨਿਕਲ ਆਈ, ਪਰ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਲੁਕਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ। ਉਮਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਗੰਗਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਟਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀ। ਗੌਰੀ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਭਵਾ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਉਹਨੂੰ ਛੱਡੋ!" ਪਰ ਸ਼ੰਭੂ, ਜੋ ਰਸ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਹਨ, ਉੱਚਾ ਰਸ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ। ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਉਹ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਮਾ ਨੇ ਵਿਨਾਇਕ, ਜਯਾ ਤੇ ਸਕੰਦ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ; ਤੇ ਗੰਗਾ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦੀ ਹੈ?" ਬਹੁਤ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੌਰੀ ਨੇ ਵਿਨਾਇਕ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵ, ਨਾ ਅਸੁਰ, ਨਾ ਯਕਸ਼, ਨਾ ਸਿੱਧ, ਨਾ ਤੁਸੀਂ, ਨਾ ਰਾਜੇ ਜਾਂ ਹੋਰ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਸਕਣ।