ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵਿਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਆਏ ਹੋ?" ਵਾਮਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪਗਾਂ ਜਿਤਨੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿਓ।" ਵਾਮਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਰਾਜਾ, ਦਿਓ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ; ਦੌਲਤ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?" ਰਾਜਾ ਨੇ "ਠੀਕ ਹੈ" ਕਹਿ ਕੇ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਪਾਤਰ ਲਿਆਈਆਂ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਲ-ਦਾਨ ਦੀ ਰੀਤ ਅਦਾ ਕਰਦਿਆਂ ਵਾਮਨ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੱਤੀ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਆਚਾਰਯਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਾਮਨ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੱਤੀ; ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਨੇ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਜੈ-ਜੈਕਾਰ ਹੋਈ। ਵਾਮਨ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਿਹਾ, "ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਹੋਵੇ, ਰਾਜਾ, ਖੁਸ਼ ਰਹੋ; ਮੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪਗਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿਓ, ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।" ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਨੇ ਵਾਮਨ, ਯਜਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਜਿਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ’ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਸਨ, ਨੂੰ "ਠੀਕ ਹੈ" ਕਹਿ ਕੇ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਾ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਵਾਮਨ ਦੀ ਪਗ-ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਧੀ; ਅੰਤ ਹੀਨ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਪਗ-ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰ ਚੁੱਕਾ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਤੁਰੋ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜਿੰਨਾ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਤੁਰੋ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੂਪ, ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।" ਇਸ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਨ ਯਜਨ-ਕਰਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਮੈਂ ਪਗ ਪਾਵਾਂਗਾ; ਦੇਖੋ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।" ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਬਲੀ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਰੋ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਤੁਰੋ!" ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਇੱਕ ਪੈਰ ਕਛੂਆ ਦੀ ਪਿੱਠ ’ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਦੂਜਾ ਬਲੀ ਦੇ ਯਜਨ ਸਥਾਨ ’ਤੇ; ਦੂਜਾ ਪਗ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅਬਾਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਤੀਜੇ ਪਗ ਲਈ, "ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਪਗ ਪਾਵਾਂ? ਮੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਿਓ," ਹਰਿ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਬਲੀ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਤੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ। ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ—ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੂਪ?" "ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ, ਕੇਸ਼ਵ। ਮੇਰਾ ਸ਼ਬਦ ਸੱਚ ਕਰ—ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਮੇਰੀ ਪਿੱਠ ’ਤੇ ਰੱਖ।" ਤਦ, ਭਗਵਾਨ, ਤ੍ਰਿਰੂਪ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇਵਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। "ਵਰ ਮੰਗੋ, ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।" ਪਰ, ਉਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ, ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ।" ਫਿਰ ਵੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਵਰ ਦਿੱਤੇ। ਰਸਾਤਲ ਵਿਚ ਡਿੱਗਣ, ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪਦਵੀ ਮਿਲਣ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ—ਇਹ imperishable ਹਰਿ ਨੇ, ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ, ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਲੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਹਰਿ ਨੇ ਬਲੀ, ਜੋ ਅਮਰਾਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਰਸਾਤਲ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜ-ਪਦਵੀ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪੈਰ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਗ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ—ਉਹ ਪੈਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ। "ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਪੈਰ ਆ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਭਲਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂ?" ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੇਰਾ ਜਲ-ਪਾਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਉਹ ਜਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਵਰਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ, ਸਦਾ ਭਲਾ ਦਿੰਦਾ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਰੂਪ, ਅਮਰ, ਔਖਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ੁੱਧ, ਪੂਜਾ-ਯੋਗ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਗੁਣਵਾਨ ਹੈ; ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਦਿੰਦਾ—ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੱਧ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, "ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਲਈ ਜਲ-ਅਰਪਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਾਂ," ਮੈਂ ਉਹ ਜਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅਰਪਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਜਲ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਕਾਰਿਤ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਫਿਰ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ’ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਚਾਰ ਵੱਲ ਵੰਡ ਗਿਆ। ਪੂਰਬ, ਦੱਖਣ, ਪੱਛਮ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ—ਸਭ ਵੱਲ ਡਿੱਗਿਆ; ਦੱਖਣ ਵਾਲਾ ਜਲ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਟਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ। ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਜਲ ਮੁੜ ਜਲ-ਪਾਤਰ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਜਲ ਵਜੋਂ ਲਿਆ। ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਾ, ਪਿਤਰ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੇ ਮੰਗਲਮਈ ਜਲ ਲਿਆ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚੇ ਜਲ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੇ ਭਗਤ, ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ। ਜੋ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀਆਂ ਜਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ, ਜੋ ਜੋੜਾਂ ’ਤੇ ਜਨਮੇ, ਮੰਗਲਮਈ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੱਸੋ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਜੋ ਜਲ-ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀਆਂ ਜਟਾਂ ਵਿੱਚ ਗਈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਆਈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ?" "ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਉਹ ਜਲ ਜੋ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀਆਂ ਜਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਵੰਡ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਰੂਪ ਹੈ।" "ਇੱਕ ਭਾਗ, ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗੌਤਮ ਨੇ, ਉਪਾਸਨਾ, ਦਾਨ, ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਲਿਆ।" "ਪਰ, ਦੂਜਾ ਭਾਗ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਤਪ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਕਰਕੇ, ਲਿਆ।" "ਇੱਕ ਭਾਗ ਰਾਜਾ ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਵੀ ਲਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਗੰਗਾ ਦੋਹਰੀ ਰੂਪ ਹੋ ਗਈ।" "ਦੱਸੋ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀਆਂ ਜਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਜਲ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਲਿਆ?" "ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਲਿਆਏ ਗਏ, ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਤਸੱਲੀ ਲਈ।