ਸੂਰਜ ਦੇ ਅਤਿਅਧਿਕ ਤੇਜ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੁਣ ਚਮਕ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਬੇਹਦ ਜਲਾਲ ਸੰਜਨਾ ਲਈ ਸਹਿਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਘਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਗਊਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ, ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਸਰਾਹਣਯੋਗ ਹੈ, ਯੋਗ ਦੇ ਆਸਰੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਜੇਕਰ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਐਸਾ ਰੂਪ ਬਣਾਵਾਂਗਾ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਫਿਰ, ਉਸ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਮਾਰਤੰਡ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੂੰ ਚੱਕਰ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਤੇਜ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਸੰਘਣੀ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਸੋਹਣਾ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਅਤਿ-ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਯੋਗ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਡਵਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਪਹੁੰਚ ਸੀ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿੜਰ, ਘੋੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ; ਅਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਘੋੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਵਾਂਘ ਰਹੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਰ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਵੀਰਜ ਆਪਣੀ ਨੱਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਅਸ਼ਵਿਨ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਵੈਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨ, ਨਾਸਤਯ ਅਤੇ ਦਸਰਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਅੱਠਵੇਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹਨ; ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਾਇਆ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਯਮ, ਉਸ ਘਟਨਾ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਧਰਮਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਤੇਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਦਾ ਪਦ ਮਿਲਿਆ; ਮਨੁ, ਸਾਵਰਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬਣਿਆ ਜੋ ਤਪ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁ ਸਾਵਰਣੀ ਹੋਵੇਗਾ; ਅੱਜ ਵੀ, ਉਹ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਸ਼ਨੀ ਗ੍ਰਹਿ ਬਣ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਚਕਰ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਅਸਤਰ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਛੋਟੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧੀ ਯਮੀ ਸੀ। ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਯਮੁਨਾ ਬਣੀ; ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਨੁ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਵਰਣੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਸ ਮਨੁ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਸ਼ਨੀ, ਵੀ ਗ੍ਰਹਿ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਿਆ ਗਿਆ। ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਖ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁ ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਨੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ: ਇක්ෂਵਾਕੁ, ਨਭਾਗ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸ਼ਰਯਾਤੀ। ਛੇਵਾਂ ਨਰਿਸ਼ਯੰਤ, ਪ੍ਰਮਸ਼ੂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਟ ਸੱਤਵੇਂ, ਕਰੂਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਸ਼ਾਧ੍ਰਾ—ਇਹ ਨੌਂ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਿਸ਼ੀ। ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਮਨੁ ਨੇ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਲਈ ਯਗ ਕਰਵਾਇਆ। ਜਦ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਜੰਮੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਯਗ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਨੁ ਨੇ ਹੋਮ ਦਿੱਤਾ; ਉਥੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਲ੍ਹਾ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਜਨਮੀ; ਮਨੁ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 'ਇਲ੍ਹਾ' ਆਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ।" ਇਲ੍ਹਾ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਉਚਿਤ ਅਤੇ ਧਰਮਕ ਬੋਲ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਵਕਤਾ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗੀ—ਮੈਨੂੰ ਧਰਮ ਛੱਡਣ ਵਾਲੀ ਨਾ ਬਣਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਇਲ੍ਹਾ, ਮਨੁ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮਨੁ ਨੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲ।'" ਫਿਰ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਨੇ, ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਦੁਜਾਤੀ ਹਨ, ਇਲ੍ਹਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਸਤਚਾਰਿਤਰ ਸੀ, ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੀ ਇਸ ਧਰਮ, ਨਿਮਰਤਾ, ਸਯਮ ਅਤੇ ਸਚਾਈ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਇਕ ਕੁਆਰੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏਂਗੀ।" "ਤੂੰ ਮਨੁ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਬਣੇਂਗੀ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਦ੍ਯੁਮਨਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਵੇਂਗੀ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ। ਸੰਸਾਰ ਵਲੋਂ ਪਿਆਰੀ, ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਮਨੁ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੋਏਂਗੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ ਚਲੀ ਗਈ। ਬੁਧ, ਜੋ ਸੋਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਮਿਲਾਪ ਲਈ ਸੱਦੀ ਗਈ; ਬੁਧ ਤੋਂ, ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ, ਪੁਰੂਰਵਾ ਉਸ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਲ੍ਹਾ ਸੁਦ੍ਯੁਮਨਾ ਬਣ ਗਈ; ਸੁਦ੍ਯੁਮਨਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਰਮਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਉਤਕਲ, ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਨਤਾਸ਼੍ਵ। ਉਤਕਲਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਉਤਕਲ ਤੋਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਨਤਾਸ਼੍ਵ ਤੋਂ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿੰਘ, ਪੂਰਬੀ ਭੂਮੀ ਉਤਕਲ ਦੀ ਹੈ; ਗਿਆ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਗਿਆ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਮਨੁ ਨੇ, ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ, ਦਿਵਾਕਰ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦਸ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ; ਇක්ෂਵਾਕੁ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵੰਸ਼ਜ ਸੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ। ਸੁਦ੍ਯੁਮਨਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ; ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨ ਵਿਖੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਮਨੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਥਾ, ਤੇਜ, ਧਰਮ, ਤਪ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਵਾਧੂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ।