ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇਕ ਐਸਾ ਹਾਰ ਫੜਦੇ ਹਨ ਜੋ ਚੰਨਣ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਕੰਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਂਚਜਨਯ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਘੁੰਘਰਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਹੈ। ਉਹ ਹਾਰ ਭਿਆਨਕ ਹੈ, ਪਾਪੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟਾਂ ਵਾਂਗ ਜਲਦੀ ਹੋਈ, ਇੰਨੀ ਭਿਆਨਕ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੌਮੋਦਕੀ ਗਦਾ ਫੜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਸ਼ਾਰੰਗ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਤਰਕਸ਼ ਨਾਲ। ਉਹ ਤੀਰ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਚਲਦੇ ਅਤੇ ਅਚਲਦੇਵ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਨ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿਰ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੈਰ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅੰਗ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ। ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਸਮੱਸਤ ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤੇ ਗੁਰੂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗੁੱਟ, ਯਕਸ਼, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਨਾਗ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਚਾਰਣ ਉਪਸਥਿਤ ਹਨ। ਸੁਪਰਣ, ਦੈਤ, ਅਸੁਰ, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਗੁਹ੍ਯਕ, ਕਿੰਨਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਵ੍ਯ ਜਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਸਦਾ ਯਸ਼, ਗਿਆਨ, ਬੁੱਧੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਸਮਝ, ਚਿੰਤਨ, ਧੀਰਜ, ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਤੇ ਤੇਜ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਗਾਇਤ੍ਰੀ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਮੰਗਲਾ (ਸਭ ਮੰਗਲਾਂ ਦੀ ਜਨਨੀ), ਪ੍ਰਭਾ, ਚਿੰਤਾ, ਲਾਵਣਯ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣੀ ਆਪ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਉਥੇ ਸ਼ਰਧਾ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਦੇਵੀ, ਬਿਜਲੀ, ਸੌਦਾਮਿਨੀ, ਨੀਂਦ, ਰਾਤ, ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਸਮਾਨੀ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ; ਹੋਰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਥੇ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਉਥੇ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ, ਮੇਨਕਾ, ਰੰਭਾ, ਸਹਜਨਿਆ, ਤਿਲੋਤਮਾ, ਉਰਵਸ਼ੀ, ਨਿਮਲੋਚਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਹਨ। ਮੰਡੋਦਰੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਚੀ, ਭਦ੍ਰਾਂਗੀ, ਚਿਤ੍ਰਸੇਨਾ, ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਜੋ ਸੋਹਣੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਰਾਮਾ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾਵਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਚੰਦ੍ਰਮਧਿਆ, ਸੁਕੇਸ਼ੀ, ਨੀਲਕੇਸ਼ਾ, ਮਨਮਥਦੀਪਿਨੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਲੰਬੁਸ਼ਾ, ਮਿਸ਼ਰਕੇਸ਼ੀ, ਮੁੰਜਿਕਸਥਲਾ, ਕਰਤੁਸਥਲਾ, ਪੂರ್ವਚਿੱਤੀ ਆਦਿ ਵੀ ਹਨ। ਪਰਾਵਤੀ, ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾ, ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਤੁਰਦੀਆਂ, ਬਿੰਬੌਸ਼ਠੀ, ਨਵਗਰਭਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਉਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਪਤਲੀ ਕਮਰਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰਿਆਂ, ਹਰ ਗਹਣੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਮਿੱਠੇ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਸਭ ਮੰਗਲ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ। ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਕੋਈ ਰੋਗ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਥਕਾਵਟ, ਨਾ ਮੌਤ, ਨਾ ਠੰਢ, ਨਾ ਗਰਮੀ, ਨਾ ਭੁੱਖ, ਨਾ ਤਰਸ, ਨਾ ਬੁਢ਼ਾਪਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਅਕਾਰੀਤਾ ਜਾਂ ਦੁੱਖ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਸਰਵੋਚ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਦੁਜਜਾਤੀ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਹੋਰ ਲੋਕ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨਾਂ ਲਈ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਹਰਿ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਸੁਖ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਅਚੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਨਾਸਤਿਕ, ਇੰਦ੍ਰਿਯਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ, ਨਿੰਦਕ, ਚੋਰ ਜਾਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਹੀਨ ਹਨ, ਉਹ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਗੁਰੂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਉਸ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਮਧੇਨੁ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੁਰੁਸ਼ੋत्तਮ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬਰਗਦ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੁਰੁਸ਼ੋत्तਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਥੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹੀ ਸਰਵੋਚ ਸਥਾਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਨਿੱਤ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਲੋਕ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਆਨੰਦ, ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਅਚੰਭਿਆਂ, ਨਿੱਤ ਆਨੰਦ, ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਭੋਗ-ਮੋਕਸ਼ ਦਾਤਾ ਦੱਸਿਆ। ਪੁਰੁਸ਼ੋੱਤਮ ਨਾਮਕ ਖੇਤਰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਹੈ, ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ; ਜਿਹੜਾ ਉਥੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰਿ ਦੇ ਹੀ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਾ, ਇਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਪੁਰੁਸ਼ੋੱਤਮ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਥੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਉੱਦਮ ਦੇ, ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ, ਜੇ ਉਹ ਉਥੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸਰਵੋਚ, ਰੋਗ-ਰਹਿਤ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਪ੍ਰਯਾਗ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥ-ਖੇਤਰ—ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਦਰਿਆ ਤੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਦੀ ਇੰਨੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਵਾਰੰ-ਵਾਰ ਪੁਰੁਸ਼ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡਾ ਭਾਵ ਸਮਝ ਗਏ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ।