ਸੰਜਨਾ, ਜੋ ਸੁਭਾਗਵਤੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਝਿੜਕਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਛੁਪਾ ਕੇ ਘੋੜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਘਾਹ ਚਰਦੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ। ਸੂਰਜ ਨੇ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਵੱਡੇ ਮਨੂ ਵਰਗਾ ਹੈ।” ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਵਰਨੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਨੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਜਨਾ, ਹੇ ਦੁਜਾ-ਜਨਮੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਰਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਬਣੀ। ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮਮਤਾ ਦਿਖਾਈ। ਮਨੂ ਨੇ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ, ਪਰ ਯਮ ਨੇ ਨਹੀਂ। ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਬਚਪਣ ਵਿਚ, ਯਮ, ਜੋ ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣ ਲੱਗਾ, ਉਸਨੂੰ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਾਵਰਨੀ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ, ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਯਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, “ਤੇਰਾ ਪੈਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇ।” ਯਮ, ਇਸ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ।” ਪਿਤਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਪੁੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਯਮ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਇੱਥੇ, ਵਿਵਸਵਤ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹੁਣ ਉਸਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਪੈਰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਮਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ। ਬਚਪਣ, ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਭੁਲਾਵੇ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਉ, ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ। ਮੈਨੂੰ ਮਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਢਿੱਲੇਗਾ, ਹੇ ਗੋਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆ।” ਸੂਰਜ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ, ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਣ ਸੀ। ਮਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਝੂਠੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ; ਤੇਰੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਕੀੜੇ ਖਾ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੱਚ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਪਰ ਸ਼ਾਪ ਹਟਣ ਨਾਲ ਤੂੰ ਵੀ ਬਚ ਜਾਵੇਂਗਾ।” ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਨੇ ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕਿਉਂ, ਜਦ ਤੇਰੇ ਸਭ ਪੁੱਤਰ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਇਕ ਉੱਤੇ ਵੱਧ ਪਿਆਰ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ?” ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤੇ ਵਿਵਸਵਤ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ। ਪਰ ਸੂਰਜ ਨੇ ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ। ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਸਗੋਂ ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਫੜ ਲਏ। ਫਿਰ ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਵਿਵਸਵਤ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਵਸਵਤ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਟਵਸ਼ਟਰ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਟਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਉਸਦੀ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਾੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੁਾਡਾ ਇਹ ਰੂਪ, ਜੋ ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ। ਇਸ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਨਾ ਸਕਣ ਕਰਕੇ, ਸੰਜਨਾ ਹੁਣ ਘਾਹ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਭਟਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੱਜ, ਹੇ ਗੋਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੇਖੋਗੇ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੋਗਯੋਗ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਬਣਾਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ-ਵਿਜੇਤਾ।” ਸੂਰਜ ਦੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਨ 'ਤੇ, ਟਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਮਾਰਤੰਡ ਵਿਵਸਵਤ ਲਈ ਉਸਦੇ ਤੇਜ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਘੱਟ ਹੋ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਹੋਰ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਰੌਣਕਦਾਰ ਆਕृति ਉਪਜੀ। ਫਿਰ, ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਵਿਵਸਵਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਡਵਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਟੱਲ ਸੀ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ, ਡਰ ਰਹਿਤ, ਘੋੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਤਦ ਸੂਰਜ, ਘੋੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਰੁਕਦੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਸੰਦੇਹ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਬੀਜ ਆਪਣੀ ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਵੈਦ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ—ਨਸਤਯਾ ਅਤੇ ਦਸਰਾ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਅੱਠਵੇਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹਨ। ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਸੋਹਣੀ ਆਕृति ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ। ਜਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ। ਪਰ ਯਮ, ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕਾਰਜ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਇਆ। ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਜਾ (ਯਮ) ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਤੇਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਦਾ ਪਦ ਮਿਲਿਆ। ਸਾਵਰਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਨੂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆਵੇਗਾ, ਮਨੂ ਸਾਵਰਨੀ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਸ਼ਨੀ ਗ੍ਰਹਿ ਬਣ ਗਿਆ। ਟਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਅਸਥਿਰ ਹਥਿਆਰ, ਜੋ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਸੀ, ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਛੋਟੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧੀ ਯਮੀ ਸੀ। ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਯਮੁਨਾ ਬਣੀ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮਨੂ ਅਤੇ ਸਾਵਰਨੀ ਦੋਵੇਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਮਨੂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ, ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਸ਼ਨੀ, ਵੀ ਗ੍ਰਹਿ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਤ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਖ, ਜੋ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਕਲੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨੂ ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਨੌ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਵਰਗੇ ਸਨ: ਇක්ෂਵਾਕੁ, ਨਭਾਗ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸ਼ਰਿਆਤੀ ਆਦਿ।